ช่องแคบฮอร์มุซสำคัญแค่ไหน ? ทำไมความขัดแย้งที่นี่อาจทำให้น้ำมันทั่วโลกแพงขึ้น

บนแผนที่โลก ช่องแคบฮอร์มุซอาจดูเหมือนพื้นที่ทะเลแคบๆระหว่างอิหร่านกับคาบสมุทรอาหรับ แต่เส้นทางเดินเรือแห่งนี้กลับมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจโลกอย่างมหาศาล เหตุผลสำคัญคือ น้ำมันจำนวนมหาศาลของโลกต้องผ่านเส้นทางนี้ และเมื่อการเดินเรือผ่านช่องแคบแห่งนี้มีปัญหา สิ่งที่ตามมาอาจไม่ใช่เพียงเรือขนส่งที่ล่าช้า แต่สามารถลุกลามไปถึงราคาน้ำมัน ค่าขนส่ง ค่าไฟ ต้นทุนการผลิต และค่าครองชีพของคนทั่วโลก

▪️ช่องแคบฮอร์มุซอยู่ที่ไหน ?

ช่องแคบฮอร์มุซอยู่ระหว่างอิหร่านกับโอมาน ทำหน้าที่เชื่อมอ่าวเปอร์เซียเข้ากับอ่าวโอมาน และทะเลอาหรับ แม้จะเป็นทางน้ำที่มีความกว้างจำกัด แต่สามารถรองรับเรือบรรทุกน้ำมันขนาดใหญ่ได้ จึงกลายเป็นเส้นทางส่งออกพลังงานที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก 

สิ่งที่สำคัญคือ ประเทศผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่หลายประเทศ เช่น ซาอุดีอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ คูเวต อิรัก กาตาร์ บาห์เรน และอิหร่าน ต่างมีการส่งออกพลังงานที่เชื่อมโยงกับเส้นทางนี้

▪️น้ำมันผ่านช่องแคบนี้มากแค่ไหน ?

ตัวเลขช่วยให้เห็นภาพได้ชัดเจนกว่าแผนที่ข้อมูลจาก U.S. Energy Information Administration (EIA) ระบุว่า ในช่วงครึ่งแรกของปี 2025 มีน้ำมัน และผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมผ่านช่องแคบฮอร์มุซเฉลี่ยประมาณ 20.9 ล้านบาร์เรลต่อวัน ปริมาณดังกล่าวเทียบเท่าประมาณ 20% ของการบริโภคปิโตรเลียมทั่วโลก และคิดเป็นประมาณหนึ่งในสี่ของการค้าน้ำมันทางทะเลของโลก 

นอกจากน้ำมันแล้ว ก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) จำนวนมากก็ผ่านเส้นทางนี้เช่นกัน โดย EIA ประเมินว่าในปี 2024 LNG ราว 20% ของการค้าโลกผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

พูดง่ายๆคือ หากเส้นทางนี้สะดุด โลกไม่ได้กำลังเผชิญเพียง “ปัญหาของประเทศในตะวันออกกลาง” แต่กำลังเผชิญความเสี่ยงต่อระบบพลังงานโลก

▪️เหตุใดแค่เส้นทางขนส่งถึงทำให้ราคาน้ำมันขึ้น ?

ราคาน้ำมันไม่ได้ขึ้นลงจากปริมาณน้ำมันที่มีอยู่จริงเพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นกับว่า ตลาดเชื่อว่าจะมีน้ำมันเพียงพอในอนาคตหรือไม่ หากเรือบรรทุกน้ำมันไม่สามารถผ่านช่องแคบได้ตามปกติ ผู้ซื้ออาจกังวลว่าน้ำมันจะเข้าสู่ตลาดน้อยลง เมื่อความกังวลเพิ่มขึ้น ราคาซื้อขายน้ำมันล่วงหน้าก็สามารถปรับตัวสูงขึ้นได้ ยิ่งตลาดมองว่าปัญหาอาจเกิดขึ้นเป็นเวลานาน ความเสี่ยงด้านราคาก็ยิ่งสูงขึ้น

▪️ตอนนี้เกิดอะไรขึ้น ?

วันที่ 8 ตุลาคม 2026 Reuters รายงานว่าราคาน้ำมัน Brent เพิ่มขึ้นแตะประมาณ 102 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ท่ามกลางความกังวลเกี่ยวกับการหยุดชะงักของอุปทานในตะวันออกกลาง และการโจมตีเรือบรรทุกน้ำมันในอ่าว และบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ

Reuters ยังรายงานว่า จำนวนเรือที่เดินทางผ่านช่องแคบลดลงอย่างมาก โดยข้อมูล Kpler ระบุว่า เมื่อวันที่ 6 ตุลาคมมีเรือสินค้าโภคภัณฑ์ผ่านเพียง 7 ลำ และปริมาณการขนส่งน้ำมันดิบผ่านช่องแคบลดลงเหลือประมาณ 10.1 ล้านบาร์เรลต่อวัน สถานการณ์นี้จึงกลายเป็นสิ่งที่ตลาดพลังงานทั่วโลกจับตามองอย่างใกล้ชิด

▪️เหตุใดเอเชียถึงต้องสนใจเป็นพิเศษ ?

เพราะน้ำมันที่ผ่านช่องแคบฮอร์มุซส่วนใหญ่ไม่ได้มุ่งหน้าไปสหรัฐฯหรือยุโรป แต่ไปยังตลาดเอเชีย

EIA ระบุว่า ในครึ่งแรกของปี 2025 ประมาณ 89% ของน้ำมันดิบ และคอนเดนเสทที่ผ่านช่องแคบฮอร์มุซมุ่งหน้าไปยังตลาดเอเชีย โดยจีน อินเดีย ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้รวมกันคิดเป็นประมาณ 74% ของปริมาณดังกล่าว หมายความว่าเหตุการณ์บริเวณช่องแคบเล็กๆแห่งหนึ่งสามารถส่งแรงกระเพื่อมไปยังประเทศเศรษฐกิจขนาดใหญ่ของเอเชียได้โดยตรง

▪️ไทยเกี่ยวข้องอย่างไร ?

ประเทศไทยเป็นประเทศผู้นำเข้าพลังงานจำนวนมาก ดังนั้น ราคาน้ำมันในตลาดโลกจึงมีผลต่อต้นทุนภายในประเทศ เมื่อน้ำมันดิบมีราคาสูงขึ้น ต้นทุนไม่ได้หยุดอยู่ที่ปั๊มน้ำมัน แต่สามารถส่งต่อไปยังธุรกิจขนส่ง โรงงานอุตสาหกรรม การบิน โลจิสติกส์ และสินค้าอีกหลายประเภท

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรตีความว่า ราคาน้ำมันโลกเพิ่มขึ้น 10% แล้วราคาสินค้าทุกอย่างในไทยจะเพิ่มขึ้น 10% ตามทันที เพราะราคาสินค้าแต่ละประเภทมีต้นทุนหลายองค์ประกอบ และยังมีปัจจัยอย่างอัตราแลกเปลี่ยน ภาษี กองทุนน้ำมัน และนโยบายภายในประเทศเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

▪️โลกไม่มีทางเลือกอื่นเลยหรือ ?

คำตอบคือ มี แต่ไม่เพียงพอที่จะทดแทนช่องแคบฮอร์มุซทั้งหมด

EIA ระบุว่า เส้นทางท่อส่งน้ำมันของซาอุดีอาระเบีย และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์สามารถช่วยเลี่ยงช่องแคบได้บางส่วน แต่ความสามารถดังกล่าวมีจำกัดเมื่อเทียบกับปริมาณน้ำมันที่ปกติผ่านฮอร์มุซ 

IEA ก็ระบุเช่นกันว่า ทางเลือกในการเปลี่ยนเส้นทางน้ำมันออกจากอ่าวเปอร์เซียมีจำกัด และหลายประเทศพึ่งพาช่องแคบนี้อย่างมากในการส่งออกน้ำมัน จึงเป็นเหตุผลที่นักวิเคราะห์พลังงานเรียกฮอร์มุซว่าเป็น “Oil Chokepoint” หรือจุดคอขวดด้านพลังงาน

▪️จากช่องแคบเล็กๆสู่เรื่องใกล้ตัว

ช่องแคบฮอร์มุซจึงเป็นตัวอย่างที่ดีว่าเศรษฐกิจโลกเชื่อมโยงกันมากเพียงใด คนที่อยู่ห่างจากตะวันออกกลางหลายพันกิโลเมตรอาจไม่ได้เห็นเรือบรรทุกน้ำมันแม้แต่ลำเดียว แต่เหตุการณ์บนเส้นทางเดินเรือแห่งนี้สามารถส่งผลต่อราคาพลังงาน ต้นทุนการขนส่ง และเศรษฐกิจของประเทศต่างๆได้

ดังนั้น เวลาที่เราได้ฟังข่าวพูดถึง “ช่องแคบฮอร์มุซ” จึงไม่ได้หมายถึงเพียงพื้นที่ทางภูมิศาสตร์แห่งหนึ่ง แต่หมายถึง หนึ่งในเส้นเลือดใหญ่ของระบบพลังงานโลก