เครื่องช็อกหัวใจทำอะไรเมื่อกราฟหัวใจเป็นเส้นตรง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เสียงเตือนยาวจากมอนิเตอร์ เส้นกราฟกลายเป็นเส้นตรง แล้วทีมแพทย์ตะโกนให้ชาร์จพลังงานก่อนกดแผ่นช็อตลงบนหน้าอก ภาพแบบนี้ทำให้คนดูเข้าใจว่าเครื่องช็อกไฟฟ้าคือปุ่มเปิดหัวใจที่หยุดนิ่งไปแล้ว

ในการกู้ชีพจริง ทีมรักษาไม่ได้ตัดสินจากภาพบนจอเพียงเสี้ยววินาที ต้องประเมินผู้ป่วย ไม่มีการตอบสนองหรือไม่ หายใจตามปกติหรือไม่ และดูจังหวะไฟฟ้าหัวใจที่แท้จริง เพราะหัวใจหยุดไหลเวียนเลือดมีได้หลายรูปแบบ

เส้นตรงหรือ asystole เป็นจังหวะที่ไม่ช็อก เช่นเดียวกับ PEA ซึ่งบนจออาจยังเห็นคลื่นไฟฟ้า แต่หัวใจไม่ได้บีบตัวส่งเลือดจนคลำชีพจรไม่ได้ แนวทางกู้ชีพจึงให้ทำ CPR คุณภาพดี เปิดทางเดินหายใจและช่วยหายใจตามความเหมาะสม ให้ยาอะดรีนาลีนโดยบุคลากรทางการแพทย์ และค้นหาสาเหตุที่แก้ได้ เช่น ภาวะขาดออกซิเจน เสียเลือด โพแทสเซียมผิดปกติ ลิ่มเลือด หรือภาวะลมดันในช่องอก

จังหวะที่เครื่องช็อกถูกออกแบบมาเพื่อรับมือ

เครื่อง defibrillator ใช้กับภาวะหัวใจห้องล่างสั่นพลิ้ว หรือ ventricular fibrillation (VF) และหัวใจห้องล่างเต้นเร็วแต่ไม่มีชีพจร หรือ pulseless ventricular tachycardia (pVT) ในสองภาวะนี้ สัญญาณไฟฟ้าในกล้ามเนื้อหัวใจวิ่งมั่วจนหัวใจบีบตัวเป็นจังหวะไม่ได้ เลือดจึงไม่ถูกส่งไปสมองและอวัยวะสำคัญ

ไฟฟ้าจากเครื่องไม่ได้ทำหน้าที่ “เติมไฟ” ให้หัวใจดวงที่ดับสนิท มันส่งกระแสผ่านทรวงอกเพื่อยุติกิจกรรมไฟฟ้าที่วุ่นวายของหัวใจในขณะนั้น หลังจังหวะผิดปกติหยุดลง ระบบนำไฟฟ้าตามธรรมชาติของหัวใจจึงมีโอกาสกลับมาจัดจังหวะใหม่ได้ หากกล้ามเนื้อหัวใจและสาเหตุของการหยุดไหลเวียนยังเอื้อให้ฟื้นกลับมา

คำเปรียบว่า “รีบูต” ช่วยให้เห็นภาพได้บางส่วน แต่ไม่ควรทำให้เข้าใจว่าการช็อตรับประกันการกลับมามีชีพจร ทุกครั้งหลังช็อต ทีมกู้ชีพจะกลับไปกดหน้าอกทันที แล้วประเมินจังหวะซ้ำตามรอบ เพราะอาจยังเป็น VF/pVT เดิม กลับมาเป็นซ้ำ หรือเปลี่ยนเป็นจังหวะที่ไม่ช็อกได้

ถ้าเจอคนหมดสติ ควรทำอย่างไร

สำหรับคนทั่วไป การเห็นคนล้มหมดสติและไม่หายใจตามปกติ ควรโทรขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน 1669 เริ่มกดหน้าอกหากทำเป็น และนำ AED มาใช้ทันทีที่มี เครื่อง AED จะวิเคราะห์จังหวะหัวใจและบอกเองว่าควรช็อตหรือไม่ ผู้ช่วยไม่ควรเดาเองจากเสียงเตือนหรือภาพเส้นบนจอ

ช่วงที่ AED วิเคราะห์จังหวะและช่วงช็อต ทุกคนต้องไม่สัมผัสตัวผู้ป่วย หลังเครื่องสั่งช็อตหรือสั่งว่าไม่ช็อต ให้ทำตามคำแนะนำเสียงของเครื่องและกลับมากดหน้าอกโดยเร็ว การกดหน้าอกต่อเนื่องช่วยพยุงการไหลเวียนเลือดระหว่างรอให้หัวใจกลับมาทำงานได้เอง

ฉากในหนังจึงไม่ได้ผิดทั้งหมด เพราะ VF และ pVT ต้องการการช็อตอย่างรวดเร็วจริง แต่การช็อตเส้นตรงเพื่อปลุกหัวใจกลับมาเต้นเป็นภาพจำที่คลาดเคลื่อนกว่าเหตุการณ์จริงมาก เครื่องช็อกมีบทบาทแม่นยำอยู่แล้ว: หยุดความโกลาหลของจังหวะไฟฟ้าที่ช็อกได้ ไม่ใช่สตาร์ตหัวใจที่ไม่มีจังหวะไฟฟ้าเลย