เปิดอันดับจังหวัดที่มีแพทย์ต่อประชากรสูงที่สุด พื้นที่ไหนบุคลากรทางการแพทย์หนาแน่น

ถ้าพูดถึงจังหวัดที่มีโรงพยาบาลเยอะหรือมีหมอเยอะ หลายคนอาจนึกถึงจังหวัดใหญ่ที่มีโรงพยาบาลศูนย์ แต่การดูว่า “พื้นที่ไหนมีแพทย์หนาแน่น” จริง ๆ ต้องเอาจำนวนแพทย์มาเทียบกับจำนวนประชากร เพราะจังหวัดที่มีหมอหลายพันคนก็ไม่ได้แปลว่าจะมีหมอเพียงพอ หากมีประชากรจำนวนมากตามไปด้วย

 

กระทรวงสาธารณสุขมีรายงานข้อมูลทรัพยากรสาธารณสุข ปี 2567 ซึ่งรวบรวมบุคลากรจากหลายสังกัดทั้งภาครัฐ เอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานอื่น ๆ โดยในตารางแพทย์มีแพทย์ทั่วประเทศรวม 43,714 คน และอัตราส่วนเฉลี่ยอยู่ที่ประชากรประมาณ 1,487 คนต่อแพทย์ 1 คน

 

เมื่อนำตัวเลขรายจังหวัดมาเรียงจาก ประชากรต่อแพทย์น้อยที่สุด ซึ่งหมายถึงมีแพทย์หนาแน่นกว่า จะพบจังหวัดที่โดดเด่นดังนี้

 

1. กรุงเทพมหานคร — ประชากรประมาณ 428 คนต่อแพทย์ 1 คน

 

กรุงเทพมหานครทิ้งห่างจังหวัดอื่นอย่างเห็นได้ชัด โดยมีแพทย์รวม 12,537 คน และมีประชากรต่อแพทย์ประมาณ 428 คนต่อแพทย์ 1 คน

 

เหตุผลสำคัญคือกรุงเทพฯ เป็นศูนย์กลางทางการแพทย์ มีทั้งโรงพยาบาลของรัฐ โรงเรียนแพทย์ โรงพยาบาลเอกชนขนาดใหญ่ และหน่วยงานสาธารณสุขหลายประเภท ทำให้จำนวนแพทย์ที่ปฏิบัติงานในพื้นที่มีสูงมาก

 

2. จังหวัดภูเก็ต — ประมาณ 809 คนต่อแพทย์ 1 คน

 

ภูเก็ตเป็นจังหวัดที่น่าสนใจมาก เพราะมีประชากรไม่ถึงระดับจังหวัดใหญ่ แต่มีทั้งโรงพยาบาลรัฐและเอกชน รวมถึงระบบบริการสุขภาพที่รองรับประชากรและนักท่องเที่ยวจำนวนมาก

 

ข้อมูลปี 2567 ระบุว่าภูเก็ตมีแพทย์รวม 515 คน คิดเป็นประชากรประมาณ 809 คนต่อแพทย์ 1 คน ถือเป็นหนึ่งในจังหวัดที่มีความหนาแน่นของแพทย์สูงที่สุดของประเทศ

 

3. จังหวัดเชียงใหม่ — ประมาณ 843 คนต่อแพทย์ 1 คน

 

เชียงใหม่มีแพทย์รวม 1,939 คน และประชากรต่อแพทย์ประมาณ 843 คน

 

ตัวเลขนี้สะท้อนบทบาทของเชียงใหม่ในฐานะศูนย์กลางการแพทย์ของภาคเหนือ โดยจังหวัดมีทั้งโรงพยาบาลขนาดใหญ่ โรงเรียนแพทย์ และสถานพยาบาลเอกชนจำนวนมาก

 

4. จังหวัดสมุทรสาคร — ประมาณ 870 คนต่อแพทย์ 1 คน

 

สมุทรสาครเป็นอีกจังหวัดที่ตัวเลขอาจทำให้หลายคนประหลาดใจ เพราะไม่ได้ถูกมองว่าเป็นจังหวัดศูนย์กลางการแพทย์ระดับประเทศเหมือนกรุงเทพฯ หรือเชียงใหม่

 

แต่ข้อมูลปี 2567 ระบุว่ามีแพทย์รวม 649 คน คิดเป็นประชากรประมาณ 870 คนต่อแพทย์ 1 คน โดยในจำนวนนี้มีแพทย์จากหลายสังกัด รวมถึงภาคเอกชน

 

5. จังหวัดพิษณุโลก — ประมาณ 1,024 คนต่อแพทย์ 1 คน

 

พิษณุโลกมีแพทย์รวม 819 คน และมีประชากรต่อแพทย์ประมาณ 1,024 คน

 

ตัวเลขนี้ทำให้พิษณุโลกโดดเด่นในกลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนล่าง เพราะเป็นหนึ่งในศูนย์กลางบริการทางการแพทย์ที่สำคัญของภูมิภาค

 

6. จังหวัดขอนแก่น — ประมาณ 1,054 คนต่อแพทย์ 1 คน

 

ขอนแก่นมีแพทย์รวมถึง 1,681 คน และมีประชากรต่อแพทย์ประมาณ 1,054 คน

 

จุดเด่นคือมีแพทย์จากกระทรวงสาธารณสุขและหน่วยงานอื่นจำนวนมาก โดยเฉพาะระบบโรงพยาบาลและสถาบันการแพทย์ขนาดใหญ่ของจังหวัด

 

7. จังหวัดชลบุรี — ประมาณ 1,109 คนต่อแพทย์ 1 คน

 

ชลบุรีมีแพทย์รวม 1,446 คน และประชากรต่อแพทย์ประมาณ 1,109 คน

 

จังหวัดนี้มีทั้งโรงพยาบาลรัฐ โรงพยาบาลเอกชน และสถานพยาบาลที่รองรับประชากรจำนวนมาก รวมถึงพื้นที่เศรษฐกิจและเมืองท่องเที่ยวอย่างพัทยา ทำให้มีบุคลากรทางการแพทย์กระจุกตัวอยู่ค่อนข้างมาก

 

8. จังหวัดสงขลา — ประมาณ 1,161 คนต่อแพทย์ 1 คน

 

สงขลามีแพทย์รวม 1,226 คน และประชากรต่อแพทย์ประมาณ 1,161 คน

 

จังหวัดนี้มีบทบาทเป็นศูนย์กลางการแพทย์ของภาคใต้ตอนล่าง โดยเฉพาะพื้นที่หาดใหญ่ ทำให้มีทั้งโรงพยาบาลรัฐและเอกชน รวมถึงบุคลากรทางการแพทย์จากหลายสังกัด

 

9. จังหวัดนครนายก — ประมาณ 1,255 คนต่อแพทย์ 1 คน

 

นครนายกเป็นอีกจังหวัดที่ตัวเลขน่าสนใจ โดยมีแพทย์รวม 206 คน และประชากรต่อแพทย์ประมาณ 1,255 คน

 

แม้จำนวนแพทย์จริงจะไม่ได้มากเท่ากรุงเทพฯ หรือเชียงใหม่ แต่เมื่อเทียบกับจำนวนประชากรของจังหวัดแล้ว สัดส่วนจึงอยู่ในกลุ่มที่ค่อนข้างสูง

 

10. จังหวัดนครปฐม — ประมาณ 1,334 คนต่อแพทย์ 1 คน

 

นครปฐมมีแพทย์รวม 685 คน และประชากรต่อแพทย์ประมาณ 1,334 คน

 

ด้วยทำเลที่อยู่ติดกรุงเทพฯ และมีสถานพยาบาลขนาดใหญ่หลายแห่ง จังหวัดจึงมีบุคลากรทางการแพทย์จำนวนไม่น้อยเมื่อเทียบกับประชากรในพื้นที่

 

ตารางอันดับแบบดูง่าย

 

อันดับ| จังหวัด| แพทย์ทั้งหมด| ประชากรต่อแพทย์ 1 คน

1| กรุงเทพมหานคร| 12,537| 428

2| ภูเก็ต| 515| 809

3| เชียงใหม่| 1,939| 843

4| สมุทรสาคร| 649| 870

5| พิษณุโลก| 819| 1,024

6| ขอนแก่น| 1,681| 1,054

7| ชลบุรี| 1,446| 1,109

8| สงขลา| 1,226| 1,161

9| นครนายก| 206| 1,255

10| นครปฐม| 685| 1,334

 

ตัวเลขทั้งหมดมาจากตารางจำนวนแพทย์และสัดส่วนประชากรต่อแพทย์ของกระทรวงสาธารณสุข ปี 2567 ซึ่งนับแพทย์จากหลายสังกัด ไม่ได้จำกัดเฉพาะแพทย์ของกระทรวงสาธารณสุขเท่านั้น

 

แล้วจังหวัดไหน “หมอเยอะ” แต่ไม่ได้แปลว่าคนในพื้นที่เข้าถึงหมอง่าย?

 

ประเด็นนี้สำคัญมาก เพราะ จำนวนแพทย์ต่อประชากรไม่ได้เท่ากับคุณภาพหรือความสะดวกในการรักษาโดยตรง

 

กรุงเทพฯ เป็นตัวอย่างชัดเจนที่สุด ตัวเลข 428 คนต่อแพทย์ 1 คนต่ำมากเมื่อเทียบกับค่าเฉลี่ยประเทศ แต่แพทย์จำนวนมากทำงานอยู่ในโรงพยาบาลและสถานพยาบาลเฉพาะทางขนาดใหญ่ ขณะที่ผู้เข้ารับบริการบางส่วนเดินทางมาจากจังหวัดอื่นด้วย

 

ในทางกลับกัน จังหวัดที่มีประชากรต่อแพทย์สูงไม่ได้หมายความว่าไม่มีโรงพยาบาลหรือแพทย์เลย แต่สะท้อนว่าเมื่อเทียบกับจำนวนประชากรแล้ว บุคลากรทางการแพทย์มีสัดส่วนต่ำกว่า

 

ข้อมูลของกระทรวงสาธารณสุขยังสะท้อนปัญหาการกระจายแพทย์ด้วย โดยสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขรายงานว่าแพทย์ที่ปฏิบัติงานจริงในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขมีประมาณ 25,490 คน หรือ 72% ของกรอบอัตรากำลัง และระบุว่าบึงกาฬมีสัดส่วนแพทย์ปฏิบัติงานจริงต่ำที่สุดในกลุ่มที่กล่าวถึง

 

ดังนั้น ถ้าจะดูว่าจังหวัดไหน “บุคลากรทางการแพทย์หนาแน่น” จริง ๆ ควรดูมากกว่าจำนวนหมอต่อประชากร เช่น จำนวนพยาบาล เตียงโรงพยาบาล แพทย์เฉพาะทาง โรงพยาบาลเอกชน และการกระจายตัวระหว่างอำเภอ เพราะตัวเลขระดับจังหวัดอาจซ่อนความแตกต่างระหว่างตัวเมืองกับพื้นที่ชนบทเอาไว้

 

ที่น่าสนใจที่สุดจากชุดข้อมูลนี้คือ ภูเก็ตและสมุทรสาคร เพราะมีจำนวนประชากรต่อแพทย์ต่ำกว่าหลายจังหวัดใหญ่ ขณะที่จังหวัดที่มีแพทย์รวมจำนวนมากอย่างนครราชสีมากลับมีสัดส่วนประมาณ 2,155 คนต่อแพทย์ 1 คน ซึ่งไม่ได้อยู่ในกลุ่มบนสุดเมื่อวัดด้วยความหนาแน่นต่อประชากร