เปิดอันดับหน่วยงานท้องถิ่นที่มีงบลงทุนสูง เงินก้อนใหญ่ถูกจัดสรรไปด้านไหน

เวลาพูดถึงงบประมาณของท้องถิ่น หลายคนอาจนึกถึงถนน ไฟส่องสว่าง ท่อระบายน้ำ หรืออาคารสาธารณะ แต่เบื้องหลังโครงการเหล่านี้มีตัวเลขงบประมาณตั้งแต่หลักล้านไปจนถึงหลักพันล้านบาท โดยเฉพาะองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขนาดใหญ่ที่ต้องรับผิดชอบพื้นที่และประชากรจำนวนมาก

 

ถ้ามองจากเอกสารงบประมาณปี 2569 ที่เปิดเผยโดยหน่วยงานท้องถิ่น จะเห็นว่ามีหลายแห่งที่ตั้ง งบลงทุน ไว้สูงมาก

 

1. อบจ.ชลบุรี — งบลงทุนประมาณ 2,152.73 ล้านบาท

 

องค์การบริหารส่วนจังหวัดชลบุรีตั้งงบลงทุนปี 2569 ไว้ประมาณ 2,152.73 ล้านบาท จากงบประมาณรายจ่ายรวมประมาณ 4,873.85 ล้านบาท หรือคิดเป็นเกือบครึ่งหนึ่งของงบประมาณทั้งหมดของ อบจ. ในปีดังกล่าว

 

ตัวเลขนี้ทำให้ชลบุรีเป็นหนึ่งใน อบจ. ที่มีงบลงทุนขนาดใหญ่ โดยเฉพาะจังหวัดที่มีทั้งเมืองอุตสาหกรรม เมืองท่องเที่ยว และชุมชนขนาดใหญ่ ความต้องการด้านโครงสร้างพื้นฐานจึงมีหลายด้านพร้อมกัน

 

เงินลงทุนไม่ได้หมายถึงการสร้างสำนักงาน อบจ. อย่างเดียว แต่สามารถกระจายไปยังโครงการก่อสร้างและปรับปรุงสาธารณูปโภค รวมถึงทรัพย์สินและสิ่งก่อสร้างที่ใช้ให้บริการประชาชน

 

2. อบจ.เชียงใหม่ — งบลงทุนอยู่ในระดับหลายร้อยล้านบาท

 

สำหรับองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่ ร่างงบประมาณปี 2569 ระบุกรอบวงเงินทั้งสิ้นประมาณ 2,302.46 ล้านบาท ขณะที่ข้อมูลปี 2568 ซึ่งมีรายละเอียดชัดเจน ระบุงบลงทุนไว้ประมาณ 297.81 ล้านบาท จากงบประมาณรวม 2,188.21 ล้านบาท

 

จุดที่น่าสนใจของเชียงใหม่คือ งบจำนวนมากไม่ได้อยู่เฉพาะงานก่อสร้าง แต่ต้องรองรับทั้งการศึกษา สาธารณสุข การบริการประชาชน และภารกิจในพื้นที่ขนาดใหญ่

 

3. อบจ.นครราชสีมา — งบลงทุนกระจายไปกับงานโยธาและโครงสร้างพื้นฐาน

 

นครราชสีมาเป็นอีก อบจ. ขนาดใหญ่ที่มีภารกิจครอบคลุมพื้นที่จำนวนมาก เอกสารการเงินปี 2568 แสดงให้เห็นว่าในแผนงานอุตสาหกรรมและการโยธา มีงบลงทุนสุทธิประมาณ 125 ล้านบาท ขณะที่งบลงทุนในแผนงานอื่นก็มีการจัดสรรแยกออกไปอีก

 

สิ่งที่น่าสนใจคือเมื่อดูรายละเอียดการใช้เงิน จะเห็นว่างบลงทุนของท้องถิ่นไม่ได้เท่ากับ “เงินสร้างถนนทั้งหมด” เพราะยังมีการซื้อครุภัณฑ์และลงทุนในทรัพย์สินประเภทอื่นด้วย

 

4. กรุงเทพมหานคร — งบลงทุนกระจายอยู่ในหลายสำนักและหลายเขต

 

กรุงเทพมหานครมีลักษณะแตกต่างจาก อบจ. เพราะเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขนาดใหญ่ที่มีหน่วยงานจำนวนมาก ฐานข้อมูลงบประมาณปี 2569 ของ กทม. แยกรายการออกเป็นหลายหมื่นรายการ และมีการระบุประเภท “งบลงทุน” เป็นรายโครงการอย่างชัดเจน เช่น งานก่อสร้าง ปรับปรุงอาคาร ลานกีฬา และโครงสร้างพื้นฐานต่าง ๆ

 

ดังนั้น หากจะจัดอันดับ กทม. กับ อบจ. แบบตัวเลขเดียว จำเป็นต้องกำหนดก่อนว่าจะนับ งบลงทุนของทั้งกรุงเทพมหานคร หรือเฉพาะงบของสำนักงานเขต เพราะตัวเลขจะต่างกันอย่างมาก

 

แล้วเงินลงทุนส่วนใหญ่ถูกจัดสรรไปด้านไหน?

 

เมื่อมองภาพรวมจากเอกสารงบประมาณของท้องถิ่น จะเห็นกลุ่มการลงทุนที่พบได้บ่อย ได้แก่

 

ถนนและโครงสร้างพื้นฐาน

เป็นหนึ่งในรายการที่ใช้งบสูง เพราะเกี่ยวข้องกับการก่อสร้างและปรับปรุงถนน สะพาน ระบบระบายน้ำ และสาธารณูปโภคในพื้นที่

 

อาคารและสถานที่ราชการ

ตั้งแต่อาคารสำนักงาน ศูนย์บริการประชาชน อาคารเรียน ไปจนถึงอาคารสำหรับงานสาธารณสุขและบริการสังคม

 

การศึกษา

ท้องถิ่นที่มีโรงเรียนหรือสถานศึกษาในความรับผิดชอบต้องลงทุนทั้งอาคาร ห้องเรียน สนามกีฬา อุปกรณ์ และครุภัณฑ์

 

สาธารณสุข

บางพื้นที่ลงทุนในศูนย์บริการสาธารณสุข รถพยาบาล อุปกรณ์ทางการแพทย์ และอาคารบริการประชาชน

 

เครื่องจักรและยานพาหนะ

ตั้งแต่รถบรรทุก รถดับเพลิง รถเก็บขยะ ไปจนถึงเครื่องจักรสำหรับงานสาธารณะ

 

ระบบจัดการน้ำและสิ่งแวดล้อม

โดยเฉพาะเมืองที่มีประชากรหนาแน่นหรือเป็นแหล่งท่องเที่ยว เช่น ระบบบำบัดน้ำเสียและการจัดการขยะ ซึ่งเมืองพัทยามีโครงการเพิ่มประสิทธิภาพระบบบำบัดน้ำเสียที่มีงบประมาณโครงการรวมระดับหลายร้อยล้านบาท

 

งบลงทุนสูงไม่ได้แปลว่าใช้เงินผิดปกติ

 

ประเด็นสำคัญคือ งบลงทุนสูงไม่ใช่หลักฐานว่าโครงการมีปัญหา เพราะท้องถิ่นขนาดใหญ่มีภารกิจมากและต้องลงทุนกับโครงสร้างพื้นฐานที่มีต้นทุนสูง

 

สิ่งที่น่าติดตามมากกว่าคือ เงินก้อนนั้นถูกใช้กับโครงการอะไร ราคากลางเท่าไร ผู้รับจ้างรายใด มีการประกวดราคาอย่างไร มีการแก้ไขสัญญาหรือไม่ โครงการล่าช้าหรือเปล่า และเมื่อสร้างเสร็จแล้วประชาชนได้ใช้ประโยชน์จริงมากน้อยแค่ไหน

 

ตัวอย่างข้อมูลของ อบจ.ชลบุรีแสดงให้เห็นว่ามีการเสนอขออนุมัติก่อหนี้ผูกพันหลายโครงการในงบดำเนินงานและงบลงทุน ซึ่งเป็นอีกจุดที่ประชาชนสามารถตามต่อได้จากเอกสารสภาท้องถิ่น

 

ดังนั้น หากจะค้นว่า “ท้องถิ่นไหนใช้งบลงทุนมากที่สุด” การดูแค่ตัวเลขรวมยังไม่เพียงพอ ต้องเปิดลงไปถึงระดับโครงการด้วย เพราะเงิน 1,000 ล้านบาทของท้องถิ่นหนึ่งอาจถูกแบ่งเป็นถนนหลายสิบโครงการ ขณะที่อีกแห่งอาจใช้กับอาคารขนาดใหญ่เพียงไม่กี่โครงการ

 

นี่จึงเป็นข้อมูลที่น่าสนใจกว่าแค่การดูว่าใครมีงบมากที่สุด เพราะจะทำให้เห็นว่า เงินของท้องถิ่นกำลังเปลี่ยนเป็นอะไรในพื้นที่ และประชาชนได้อะไรกลับมาจากงบลงทุนก้อนนั้น