ทำไมอาหารขยะถึงอร่อยขึ้นเป็นสองเท่า ตอนที่คุณกำลังเครียดหรืออดนอน

ทำไมอาหารขยะถึงอร่อยขึ้นเป็นสองเท่า ตอนที่คุณกำลังเครียดหรืออดนอน

เคยสังเกตตัวเองไหมว่า ในวันที่ทำงานเหนื่อยล้าตลอดทั้งวัน โดนหัวหน้าบ่น หรือคืนไหนก็ตามที่นอนดึกตื่นสาย ร่างกายจะเรียกร้องหาแต่ของกินอย่างเฟรนช์ฟรายส์ไก่ทอด ชานมไข่มุก หรือพิซซ่าหน้าทะลักเป็นพิเศษ ทั้งที่ปกติเราอาจจะพยายามควบคุมอาหารหรือกินคลีนมาตลอด ปรากฏการณ์ "ความอยากอาหารขยะพุ่งสูงขึ้น" ในช่วงเวลาที่ร่างกายอ่อนแอ ไม่ใช่แค่เรื่องของใจไม่แข็งหรือความตะกละ แต่เป็นผลกระทบโดยตรงจากปฏิกิริยาเคมีและฮอร์โมนในสมองที่สั่งการให้เราเลือกอาหารพลังงานสูงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

เมื่อเราตกอยู่ในสภาวะเครียด ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมน "คอร์ติซอล" (Cortisol) ออกมาในปริมาณมาก ซึ่งฮอร์โมนตัวนี้จะทำหน้าที่ส่งสัญญาณเตือนสมองว่า ร่างกายกำลังเผชิญหน้ากับอันตรายและจำเป็นต้องสำรองพลังงานไว้อย่างเร่งด่วน สมองจึงกระตุ้นความรู้สึกอยากอาหารที่มีคาร์โบไฮเดรต ไขมัน และน้ำตาลสูงขึ้นทันที เพราะเป็นกลุ่มอาหารที่เปลี่ยนเป็นพลังงานได้อย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ การกินอาหารขยะยังช่วยกระตุ้นการหลั่งสาร "โดพาเมน" (Dopamine) หรือสารแห่งความสุขในสมอง ออกมาต้านความเครียดชั่วคราว ทำให้เรารู้สึกผ่อนคลายและมีความสุขฉับพลันทุกครั้งที่ได้เคี้ยวของอร่อยที่มีไขมันสูง

ในกรณีของการอดนอนหรือนอนหลับไม่เพียงพอ ปัญหาจะยิ่งทวีคูณมากขึ้นไปอีก เพราะการพักผ่อนน้อยจะไปรบกวนสมดุลของฮอร์โมนควบคุมความหิวสองชนิด นั่นคือ "เกรลิน" (Ghrelin) ที่ทำหน้าที่กระตุ้นความหิวจะถูกหลั่งออกมาเพิ่มขึ้น ในขณะที่ "เลปติน" (Leptin) ที่ทำหน้าที่ส่งสัญญาณบอกสมองว่าอิ่มแล้วกลับลดลง ส่งผลให้เรารู้สึกหิวบ่อย กินเท่าไหร่ก็ไม่อิ่ม และเมื่อบวกกับการทำงานของสมองส่วนคอร์เทกซ์ที่ใช้ตัดสินใจอย่างมีเหตุผลอ่อนกำลังลงเพราะขาดการพักผ่อน เราจึงพ่ายแพ้ต่อสิ่งล่อใจและเลือกกินอาหารขยะได้ง่ายกว่าปกติอย่างเห็นได้ชัด

การเข้าใจกลไกทางเคมีของร่างกายยามเครียดและพักผ่อนน้อย จะช่วยให้เราหยุดโทษตัวเอง และเริ่มหันมารับมือกับความอยากอาหารขยะอย่างถูกวิธี การตั้งสติ ดื่มน้ำเปล่าแก้วใหญ่ๆ เมื่อรู้สึกหิวฟั่นเฟือน หรือเลือกกินอาหารที่มีประโยชน์แต่รสชาติถูกปากทดแทน รวมถึงการปรับเวลาพักผ่อนและจัดการความเครียดอย่างเหมาะสม ถือเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยหยุดยั้งวงจรอุบาทว์ของการกินอาหารขยะ ให้เรากลับมาควบคุมพฤติกรรมสุขภาพและรูปร่างของตัวเองได้อย่างยั่งยืน