หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

ทำไมหลังฝนตกถึงมีกลิ่นดินหอม ๆ และทำไมบางทีฝนเบากลับได้กลิ่นชัดกว่าฝนหนัก?

เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี

หลายคนน่าจะจำกลิ่นนี้ได้ดี

หลังอากาศแห้งมาหลายวัน พอฝนหยดแรกเริ่มตกลงพื้น จะมีกลิ่นดินเฉพาะตัวลอยขึ้นมา บางครั้งฝนยังไม่ทันตกหนัก เราก็ได้กลิ่นนั้นชัดแล้ว

กลิ่นนั้นมาจากน้ำฝนจริง ๆ หรือเปล่า?

คำตอบสั้น ๆ คือ ไม่ใช่น้ำฝนล้วน ๆ

สิ่งที่เราได้กลิ่นเกี่ยวข้องกับสารที่อยู่ในดิน หิน พืช และจุลินทรีย์ ซึ่งความชื้นและหยดฝนสามารถช่วยพาสารเหล่านั้นออกมาสู่อากาศได้

🌱 กลิ่นหลังฝนมีชื่อว่า “petrichor”

คำว่า petrichor ถูกเสนอโดยนักวิจัยชาวออสเตรเลีย Isabel Joy Bear และ Richard Thomas ในงานที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature เมื่อปี 1964 หลังศึกษากลิ่นเฉพาะที่เกิดขึ้นเมื่อดินหรือหินแห้งได้รับความชื้น

ชื่อดังกล่าวมาจากรากคำกรีกที่เชื่อมโยงกับ “หิน” และคำว่า “ichor” ซึ่งในตำนานกรีกหมายถึงของเหลวที่ไหลอยู่ในกายของเทพเจ้า

แต่สิ่งที่น่าสนใจกว่าชื่อ คือ กลิ่นจากพื้นดินขึ้นมาถึงจมูกเราได้อย่างไร

💧 ความชื้นเริ่มปลุกสารจากพื้นได้ตั้งแต่ก่อนฝนหนัก

เมื่อความชื้นเพิ่มขึ้น น้ำปริมาณเล็กน้อยสามารถเข้าไปตามรูพรุนของดินและหิน และช่วยให้สารบางส่วนที่สะสมอยู่บริเวณพื้นผิวถูกปล่อยออกมาได้

นี่เป็นหนึ่งในเหตุผลที่บางครั้งเรารู้สึกเหมือนได้ “กลิ่นฝน” ตั้งแต่ช่วงฝนกำลังเริ่มมา

แต่เมื่อหยดฝนกระทบพื้นจริง ๆ ยังมีกลไกอีกอย่างที่น่าสนใจกว่า

💥 หยดฝนอาจพ่นละอองเล็ก ๆ จากพื้นขึ้นสู่อากาศ

งานวิจัยที่ใช้กล้องความเร็วสูงศึกษาหยดน้ำกระทบพื้นผิวพรุนพบว่า ในบางสภาวะ หยดน้ำสามารถกักฟองอากาศเล็ก ๆ ไว้บริเวณจุดสัมผัสกับพื้น

จากนั้นฟองอากาศเหล่านั้นเคลื่อนขึ้นและแตกที่ผิว เกิดเป็นละอองขนาดเล็กหรือ aerosol ลอยขึ้นสู่อากาศ

ละอองเหล่านี้สามารถพาสารจากพื้นดินขึ้นมาด้วย จึงเป็นหนึ่งในกลไกที่ช่วยอธิบายว่า ทำไมกลิ่นดินจึงลอยขึ้นมาให้เราได้กลิ่นหลังฝนเริ่มตก

ฝนไม่ได้แค่ทำพื้นให้เปียก แต่หยดฝนอาจช่วยพาสารจากพื้นขึ้นสู่อากาศด้วย

🌦️ แล้วทำไมฝนเบาบางครั้งกลับได้กลิ่นชัด?

ตรงนี้มีผลการทดลองที่น่าสนใจ

งานศึกษาการเกิด aerosol จากหยดฝนพบว่า ภายใต้เงื่อนไขที่ทดลอง หยดที่มีความเร็วระดับต่ำถึงปานกลางสามารถสร้าง aerosol ได้มากกว่าหยดที่กระแทกรุนแรงมาก

กลไกนี้เกี่ยวข้องกับทั้งความเร็วของหยดน้ำและคุณสมบัติของพื้นผิว เพราะการกักฟองอากาศจะเกิดได้ดีเฉพาะในบางช่วงของเงื่อนไขเหล่านี้

แต่ไม่ได้หมายความว่า “ฝนเบาจะหอมกว่าฝนหนักเสมอ”

ความแรงของกลิ่นที่เรารับรู้จริงยังขึ้นอยู่กับชนิดของดิน ความแห้งก่อนฝน ความชื้น ลม พืช จุลินทรีย์ และสภาพแวดล้อมของแต่ละพื้นที่ด้วย

🧪 แล้ว petrichor คือ geosmin อย่างเดียวหรือไม่?

ไม่ควรเหมารวมว่าเป็นสารตัวเดียว

กลิ่นดินที่เราคุ้นเคยอาจเกี่ยวข้องกับสารหลายกลุ่ม รวมถึงสารจากดินและหิน ตลอดจนสารที่จุลินทรีย์หลายชนิดสร้างขึ้น เช่น geosmin ซึ่งเป็นสารระเหยที่มีกลิ่นดินชัดเจน

ดังนั้นสิ่งที่เราเรียกรวม ๆ ว่า “กลิ่นฝน” หรือ petrichor จึงสามารถมีองค์ประกอบแตกต่างกันได้ตามสถานที่และสภาพแวดล้อม

👃 สิ่งที่เราได้กลิ่น อาจเป็นสิ่งที่ฝนปลุกขึ้นจากพื้น

เวลาฝนตก เรามักนึกว่ากลิ่นนั้นมาจากน้ำที่ตกลงมาจากฟ้า

แต่ส่วนสำคัญของเรื่องกลับเกิดอยู่ข้างล่าง

ความชื้นเข้าสู่พื้นผิว หยดฝนกระทบดิน ฟองอากาศเล็ก ๆ อาจก่อตัวและแตก แล้วละอองที่เกิดขึ้นก็ช่วยพาสารจากพื้นขึ้นสู่อากาศ

นั่นยังช่วยอธิบายว่าทำไม “กลิ่นฝน” ในแต่ละสถานที่จึงไม่เหมือนกัน เพราะพื้นดิน พืช จุลินทรีย์ ความแห้ง และสภาพอากาศก่อนฝนล้วนต่างกัน

ครั้งต่อไปที่ได้กลิ่นดินหอม ๆ ตอนฝนเพิ่งเริ่มตก ลองนึกถึงสิ่งที่เกิดขึ้นใต้หยดน้ำเล็ก ๆ เหล่านั้น

สิ่งที่เรากำลังได้กลิ่น อาจไม่ใช่ฝนที่ตกลงมา แต่เป็นสิ่งที่ฝนช่วยปลุกขึ้นมาจากพื้น

เนื้อหาโดย: พีรพัฒน์ พีพี

แหล่งที่มา

Isabel J. Bear, Richard G. Thomas — Nature of Argillaceous Odour, Nature (1964)
อ้างอิง https://www.nature.com/articles/201993a0

CSIRO — The smell of rain: how our scientists invented a new word
อ้างอิง https://www.csiro.au/en/news/All/Articles/2015/March/the-smell-of-rain-how-our-scientists-invented-a-new-word

MIT News — Rainfall can release aerosols, study finds
อ้างอิง https://news.mit.edu/2015/rainfall-can-release-aerosols-0114

Young Soo Joung, Cullen R. Buie — Aerosol generation by raindrop impact on soil, Nature Communications
อ้างอิง https://www.nature.com/articles/ncomms7083

Paolina Garbeva, Mariana Avalos, Dana Ulanova, Gilles P. van Wezel, Jeroen S. Dickschat — Volatile sensation: The chemical ecology of the earthy odorant geosmin, Environmental Microbiology
อ้างอิง https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36999338/
⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
พีรพัฒน์ พีพี's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 93 ครั้ง
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
เขียนบทความเกร็ดความรู้ เรื่องเล่า และ fact-check บน Postjung เน้นเช็กข้อเท็จจริงจากแหล่งทางการก่อนเผยแพร่ทุกครั้ง
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
10 VOTES (5/5 จาก 2 คน)
VOTED: Wisdom Insight, พีรพัฒน์ พีพี
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
5คดีดังของไทยที่ถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เเนวทางเลขสัญจร อ.ไม้เอก นาคา 1 ธันวาคม 2569เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้ายนกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-375 จังหวัดที่มีเงินฝากในธนาคารรวมสูงสุดในไทย! บางแห่งสูงถึง ล้านล้านบาทสลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯต้น Tule ต้นไม้ที่มีลำต้นใหญ่ที่สุดในโลก ยักษ์ใหญ่แห่งเม็กซิโกที่มีอายุเกือบ 2,000 ปี!18 มงกุฎ มาจากไหน? ทำไมคำนี้ถึงกลายเป็นคำเรียกพวกมิจฉาชีพ?หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ"งูก้นขบ" (Red-tailed Pipe Snake): งูตัวเล็กผู้ซ่อนหัวและชูหางสีแดงเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจสยองทั้งครอบครัว! 6 ชีวิตเชื่อเทพเข้าสิง ทำพิธีไล่ผีสุดวิปริต จบลงด้วยลูกสาวเสียชีวิตเปิด 5 จังหวัดที่มีสัดส่วนคนจนสูงที่สุดในประเทศไทย พื้นที่ไหนกำลังเผชิญความท้าทายทางเศรษฐกิจ?
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
ต้น Tule ต้นไม้ที่มีลำต้นใหญ่ที่สุดในโลก ยักษ์ใหญ่แห่งเม็กซิโกที่มีอายุเกือบ 2,000 ปี!เปิด 5 จังหวัดที่มีสัดส่วนคนจนสูงที่สุดในประเทศไทย พื้นที่ไหนกำลังเผชิญความท้าทายทางเศรษฐกิจ?ประสาทวิทยาศาสตร์:เบื้องหลังการเยียวยาและการเปลี่ยนแปลงของสมองสลับงานครั้งเดียว กว่าจะกลับมาทำงานเดิมเฉลี่ย 23 นาที งานวิจัยของ Gloria Mark ที่ทุกคนอ้างถึง
ตั้งกระทู้ใหม่