AI อ่านคัมภีร์เฮอร์คิวเลเนียมโดยไม่ต้องคลี่ได้อย่างไร
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ม้วนกระดาษปาปิรุสสีดำสนิทก้อนหนึ่งวางอยู่ในห้องแล็บ ถ้ามองด้วยตาเปล่า มันคล้ายท่อนไม้ไหม้ไฟมากกว่าหนังสือ แต่ภายในก้อนเปราะบางนั้นมีข้อความกรีกโบราณที่ถูกปิดตายมาราว 2,000 ปี
นี่คือคัมภีร์จากเฮอร์คิวเลเนียม เมืองโรมันใกล้ภูเขาไฟวิสุเวียสที่ถูกการปะทุเมื่อ ค.ศ. 79 ฝังกลบ ไม่ใช่คัมภีร์ที่อยู่ในเมืองปอมเปอีโดยตรง ความร้อนและเถ้าถ่านทำให้ปาปิรุสคาร์บอไนซ์จนคลี่ออกแทบไม่ได้ เพราะเพียงออกแรงกับชั้นกระดาษก็อาจทำให้ข้อมูลที่เหลืออยู่แตกเป็นผง
ปัญหานี้ทำให้นักวิจัยต้องเลิกคิดเรื่อง “เปิดม้วน” แล้วเปลี่ยนเป็นการอ่านจากข้างใน โครงการ Vesuvius Challenge จึงนำคัมภีร์ไปสแกนด้วยเอกซเรย์โทโมกราฟีความละเอียดสูง สร้างภาพสามมิติของชั้นปาปิรุสที่ยับ ซ้อน และม้วนตัวอยู่ภายใน
จากนั้นจึงทำสิ่งที่เรียกว่า การคลี่แบบเสมือนจริง คือไล่ตามพื้นผิวกระดาษทีละชั้นในข้อมูล 3 มิติ แล้วแผ่พื้นผิวนั้นออกบนคอมพิวเตอร์ แทนที่จะเสี่ยงแตะม้วนจริง
จุดยากที่สุดคือหมึกกับกระดาษต่างก็กลายเป็นคาร์บอนคล้ายกันมาก ภาพเอกซเรย์จึงไม่ได้เผยตัวอักษรชัดแบบเอกสารทั่วไป ทีมงานพบสัญญาณระดับผิวที่เรียกว่า “crackle pattern” หรือรอยแตกร้าวเล็ก ๆ ซึ่งเรียงตัวสัมพันธ์กับตำแหน่งหมึกเดิม
แมชชีนเลิร์นนิงถูกใช้ค้นหาร่องรอยเล็กจิ๋วนี้จากข้อมูลสแกน ไม่ได้ให้ AI แต่งประโยคกรีกขึ้นมาเอง ระบบเริ่มจากการแยกพิกเซลหรือพื้นที่เล็ก ๆ ว่ามีแนวโน้มเป็นหมึกหรือไม่ แล้วมนุษย์จึงนำผลที่ต่อกันมาดูเป็นตัวอักษรและตรวจทานกับหลักฐานในภาพสแกน
ในรางวัลใหญ่ปี 2023 ทีมของ Youssef Nader, Luke Farritor และ Julian Schilliger อ่านได้ตามเกณฑ์อย่างน้อย 4 ช่วง ช่วงละ 140 ตัวอักษร โดยมีอักขระกู้คืนได้ไม่น้อยกว่า 85% และยังเผยข้อความเพิ่มเติมรวมกว่า 2,000 ตัวอักษร ผลงานผ่านการตรวจซ้ำทั้งจากนักปาปิรัสวิทยาและทีมเทคนิคที่รันโค้ดซ้ำอย่างอิสระ
ข้อความที่เผยออกมาส่วนหนึ่งเป็นงานปรัชญาว่าด้วยดนตรี อาหาร และความพึงพอใจในชีวิต นักวิชาการเห็นว่าอาจเกี่ยวข้องกับ Philodemus นักปรัชญาสายเอพิคิวเรียนซึ่งเคยทำงานในห้องสมุดแห่งนี้ แต่การระบุชื่อผลงานและผู้เขียนยังอยู่ระหว่างการศึกษา
สิ่งที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่การ “ส่องเห็นหมึกนูน” หรือการให้ AI เดาตัวอักษรจากภาษา แต่เป็นการผสานสแกน 3 มิติ การแยกชั้นกระดาษ และแบบจำลองตรวจหารอยทางกายภาพของหมึก คัมภีร์ไม่ต้องถูกคลี่ออกเพื่อเริ่มถูกอ่าน
ความสำเร็จครั้งแรกยังอ่านได้เพียงส่วนเล็กของม้วนเดียว ขณะที่คัมภีร์เฮอร์คิวเลเนียมยังมีอีกหลายร้อยม้วนรออยู่ แต่มันเปลี่ยนคำถามจาก “จะรักษาก้อนถ่านนี้อย่างไร” เป็น “ภายในนั้นยังมีเสียงจากโลกโบราณเหลืออยู่กี่เล่ม”
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
ไม่ต้องจบปริญญาตรี ! เปิด 10 อาชีพรายได้สูงในสหรัฐฯ เงินเดือนหลักล้านต่อปี อันดับ 8 หลายคนคาดไม่ถึง
เปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
ผ้าเช็ดทำความสะอาดจากเส้นใยไม้ไผ่และเยื่อไม้ นวัตกรรมผ้าเช็ดคราบที่ดูดซับน้ำได้ดี แห้งไว และช่วยลดปัญหากลิ่นอับ
เดือนกุมภาพันธ์มีแค่ 28 วัน เพราะโรมันโบราณยกเดือนนี้ให้พิธีชำระล้างและวิญญาณผู้ตาย
จากครัวโลกสู่ถังขยะโลก ? เปิดปัญหาขยะนำเข้า ขยะอาหาร และ E-Waste ที่ไทยต้องเร่งแก้
"น้ำ รพีภัทร" แจงปม "ซองดูฮี" ลั่น! แค่เช็กเกลียว..ไม่เกี่ยวยูทูบพรีเมี่ยม
แนวทางเลขมงคล "หมอปลาย ปรายกระซิบ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
ศาลโลกชี้เมียนมารับผิดฐานฆ่ๅล้ๅงเผ่าพันธุ์โรฮิงญา เหตุการณ์ปี 2017 คร่าชีวิตอย่างน้อย 10,000 คน
หินทรายยืดหยุ่นได้ ปรากฏการณ์ธรรมชาติที่ทำให้หินแข็ง ๆ โค้งงอได้เหมือนแผ่นยาง
โทรศัพท์รู้ตำแหน่งเราได้โดยไม่ต้องต่อเน็ต เพราะดาวเทียม 24 ดวงกำลังส่งเวลาลงมาบอก
จำฝันไม่ได้เพราะสมองไม่ได้บันทึกไว้ตั้งแต่แรก ไม่ใช่เพราะฝันไม่ชัด
จำหน้าคนได้แต่จำชื่อไม่ได้ เพราะชื่อไม่มีความหมายให้สมองเกาะ
เดือนกุมภาพันธ์มีแค่ 28 วัน เพราะโรมันโบราณยกเดือนนี้ให้พิธีชำระล้างและวิญญาณผู้ตาย



