รวม 5 อาการที่อาจเกี่ยวข้องกับการขาดวิตามิน แต่ยังสรุปจากอาการไม่ได้

ผมร่วง เล็บเปราะ แผลในปาก หรืออ่อนเพลีย อาจเกี่ยวข้องกับการได้รับสารอาหารไม่เพียงพอในบางกรณี แต่ไม่ได้บอกชัดว่าคุณกำลังขาดวิตามินชนิดใด หรือขาดรุนแรงแค่ไหน การสังเกตความเปลี่ยนแปลงของร่างกายจึงเป็นจุดเริ่มต้นในการหาสาเหตุ ไม่ใช่ข้อสรุปสำหรับซื้อวิตามินมากินเอง

ในชีวิตประจำวันที่เร่งรีบ การเลือกรับประทานอาหารของคนส่วนใหญ่มักเน้นความสะดวกและรวดเร็วเป็นหลัก ทำให้ร่างกายอาจได้รับสารอาหารไม่ครบถ้วนตามที่ต้องการ โดยเฉพาะวิตามินและแร่ธาตุ ซึ่งแม้ร่างกายต้องการในปริมาณไม่มาก แต่ก็มีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของระบบต่าง ๆ

บทความนี้รวบรวม 5 ความผิดปกติที่ควรสังเกต พร้อมข้อจำกัดที่ควรรู้ก่อนเชื่อมโยงอาการเหล่านั้นกับภาวะขาดวิตามินครับ

1. ผมร่วงผิดปกติ และเล็บเปราะหักง่าย

หากคุณสังเกตเห็นว่าผมร่วงมากขึ้นขณะหวีผม หรือเล็บฉีกขาดและเปราะบางกว่าปกติ อาการเหล่านี้อาจพบได้ในผู้ที่ขาด วิตามินบี 7 หรือไบโอติน แต่ภาวะขาดไบโอตินพบได้น้อย จึงไม่ควรใช้ผมร่วงหรือเล็บเปราะเพียงอย่างเดียวตัดสินว่าร่างกายขาดวิตามินชนิดนี้

ไบโอตินมีบทบาทในกระบวนการเผาผลาญสารอาหาร แหล่งอาหาร ได้แก่ ไข่สุก ปลา เนื้อสัตว์ ถั่วและเมล็ดพืช อย่างไรก็ตาม หลักฐานว่าอาหารเสริมไบโอตินช่วยบำรุงผมและเล็บในคนที่ไม่ได้ขาดยังมีจำกัดครับ Health Professional Fact Sheet

2. แผลในปาก แผลมุมปาก หรือร้อนในบ่อย ๆ

การเป็นแผลร้อนในซ้ำ ๆ หรือมีมุมปากแห้งแตกเป็นร่อง เป็นความผิดปกติที่ควรสังเกต แต่แผลในปากกับแผลมุมปากไม่ใช่อาการเดียวกัน และไม่ควรเหมารวมว่าทั้งหมดเกิดจากการขาดวิตามิน

ภาวะขาด วิตามินบี 12 หรือโฟเลต อาจทำให้ลิ้นเจ็บหรือแดง และบางรายมีแผลในปากร่วมด้วย หากเป็นซ้ำบ่อยหรือรบกวนการกิน ควรให้แพทย์หรือทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุ แทนการเลือกกินวิตามินจากลักษณะแผลเพียงอย่างเดียว NHS

3. เลือดออกตามไรฟัน หรือแผลหายช้าผิดปกติ

หากแปรงฟันแล้วมีเลือดออกตามไรฟันบ่อยครั้ง แม้จะไม่ได้แปรงแรง หรือเมื่อเกิดบาดแผลเล็ก ๆ แล้วใช้เวลานานกว่าปกติในการหาย อย่ามองข้ามความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ แต่ก็ยังสรุปไม่ได้ว่าคุณขาดวิตามินซีอย่างรุนแรง

วิตามินซี มีบทบาทในการสร้างคอลลาเจน ภาวะขาดรุนแรงอาจทำให้เหงือกบวม มีเลือดออก และแผลหายช้าได้ แหล่งอาหาร ได้แก่ ส้ม ฝรั่ง กีวี่ และมะเขือเทศ การกินผักผลไม้ให้หลากหลายช่วยให้ได้รับวิตามินซี แต่หากเลือดออกหรือแผลหายช้ายังเป็นต่อเนื่อง ควรตรวจหาสาเหตุด้วยครับ Health Professional Fact Sheet

4. มองไม่ชัดในที่มืด หรือตาแห้งเรื้อรัง

อาการมองเห็นลำบากเมื่อเข้าสู่ที่มืดหรือช่วงพลบค่ำ เรียกว่า ตาบอดกลางคืน ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการขาดวิตามินเอ ส่วนอาการตาแห้งเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันภาวะนี้

วิตามินเอมีบทบาทต่อการมองเห็นและสุขภาพของผิวดวงตา หากขาดรุนแรงอาจกระทบกระจกตาและการมองเห็นได้ แหล่งอาหาร ได้แก่ ไข่ ผลิตภัณฑ์นม และผักที่มีสารตั้งต้นของวิตามินเอ เช่น ฟักทอง แครอท และผักใบเขียว

หากเริ่มมองในที่มืดได้แย่ลง ควรพบจักษุแพทย์เพื่อหาสาเหตุ ไม่ควรซื้อวิตามินเอขนาดสูงกินเอง เพราะการได้รับมากเกินไปอาจเป็นอันตรายได้ Health Professional Fact Sheet

5. เหน็บชาตามปลายมือปลายเท้า และอ่อนเพลียเรื้อรัง

รู้สึกเหมือนมีเข็มเล็ก ๆ แทง หรือชาตามปลายมือปลายเท้าบ่อย ๆ ร่วมกับอ่อนแรงและหมดพลัง แม้จะพักผ่อนเพียงพอแล้ว เป็นอาการที่ควรตรวจหาสาเหตุ

ภาวะขาดวิตามินบี 12 อาจทำให้เกิดอาการชา เหน็บชา อ่อนเพลีย และกล้ามเนื้ออ่อนแรงได้ โดยอาการทางระบบประสาทอาจเกิดขึ้นแม้ยังไม่มีภาวะโลหิตจาง แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่มีอาการเหล่านี้จะขาดบี 12 NHS

ผู้ที่กินวีแกนโดยไม่ได้รับบี 12 จากอาหารเสริมหรืออาหารที่เติมวิตามิน รวมถึงผู้ที่มีปัญหาการดูดซึม อาจมีความเสี่ยงมากขึ้น หากมีอาการต่อเนื่องควรพบแพทย์ ซึ่งอาจพิจารณาตรวจเลือดตามความเหมาะสม ไม่ควรรอให้การปรับอาหารเพียงอย่างเดียวแก้ปัญหาครับ NHS

การสังเกตความเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ น้อย ๆ ของร่างกายยังเป็นเรื่องสำคัญ ควบคู่กับการรับประทานอาหารให้หลากหลาย ครบ 5 หมู่ แต่เมื่ออาการเป็นซ้ำ ต่อเนื่อง หรือกระทบชีวิตประจำวัน การตรวจหาสาเหตุจะช่วยให้ดูแลได้ตรงจุดกว่าการเดาว่าขาดวิตามินชนิดใดครับ