ทำไมยุค90ถึงกลายเป็นยุคทองของ Alternative Rock?และMTV

ทำไมยุค 90 ถึงกลายเป็นยุคทองของ Alternative Rock?

ถ้าพูดถึง Rock ในยุค 90 ภาพแรกที่ลอยเข้ามาในหัวของใครหลายคนอาจเป็นกีตาร์เสียงแตก ๆ เสื้อเชิ้ตลายสก็อต ผมยาวที่ไม่ได้ตั้งใจจะจัดทรง และนักร้องที่ดูเหมือนไม่ได้อยากเป็น “Rock Star” เท่าไหร่นัก

มันคือช่วงเวลาที่ดนตรี Rock กำลังเปลี่ยนทิศทางครั้งใหญ่และนั่นอาจเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ Alternative Rock ในยุค 90 ยังคงมีชีวิตอยู่จนถึงทุกวันนี้

ก่อนอื่นต้องถามว่า Alternative Rock คืออะไร?

คำว่า Alternative แปลตรงตัวได้ประมาณว่า “ทางเลือกใหม่”ในช่วงแรกมันจึงไม่ได้หมายถึงเสียงกีตาร์แบบใดแบบหนึ่ง หรือมีสูตรว่าต้องเล่นอย่างไรถึงจะเรียกว่า Alternative Rock มันเป็นเหมือนพื้นที่สำหรับวงดนตรีที่ไม่ค่อยเข้ากับกรอบของตลาดเพลงกระแสหลัก

บางวงมาจาก Punk

บางวงมาจาก Metal

บางวงมาจาก Post-Punk

บางวงเอา Psychedelic Rock มาผสม

บางวงแทบไม่สนใจด้วยซ้ำว่าตัวเองควรถูกเรียกว่าอะไร

มันเหมือนตรอกเล็ก ๆ ที่เปิดรับคนแปลกหน้าหลายแบบ และบังเอิญว่าตรอกนั้นค่อย ๆ ใหญ่ขึ้น จนวันหนึ่งคนทั้งเมืองเริ่มเดินเข้ามา

แล้วทำไมมันถึงระเบิดในยุค 90?

ส่วนหนึ่งเพราะคนเริ่มอิ่มตัวกับ Rock แบบเดิม

ช่วงปลายยุค 80 Rock กระแสหลักเต็มไปด้วยวงที่มีภาพลักษณ์ยิ่งใหญ่ เสื้อผ้าจัดเต็ม ผมฟู และโปรดักชั่นอลังการ

มันไม่ใช่เรื่องผิด ดนตรีแบบนั้นก็มีเสน่ห์ของมัน

แต่พอถึงจุดหนึ่ง คนรุ่นใหม่บางส่วนก็เริ่มอยากได้อะไรที่ตรงข้าม

พวกเขาไม่ได้อยากเห็นนักดนตรีที่ดูเหมือนหลุดออกมาจากโปสเตอร์

Seattle และเสียงที่ไม่มีใครคาดคิด

ช่วงต้นยุค 90 เมือง Seattle กลายเป็นหนึ่งในศูนย์กลางสำคัญของดนตรี Rock

ชื่ออย่าง Nirvana, Pearl Jam, Soundgarden และ Alice in Chains เริ่มถูกพูดถึงไปทั่วโลก

แต่เรื่องน่าสนใจก็คือ พวกเขาไม่ได้ฟังเหมือนกันเลย

Nirvana มีความดิบแบบ Punk

Soundgarden มีความหนักและซับซ้อน

Pearl Jam มีกลิ่นของ Classic Rock

ส่วน Alice in Chains มีความมืดมนที่แทบจะลากเอากลิ่นของ Heavy Metal เข้ามาปะปนอยู่ในเพลง

สิ่งที่เรียกว่า “Grunge” จึงไม่ใช่สูตรสำเร็จแบบหนึ่งบวกหนึ่งเท่ากับสอง

มันเหมือนฝนที่ตกลงบนถนนหลายสาย

แต่ละสายมีกลิ่นของตัวเอง ทว่าทุกสายเปียกเหมือนกัน

เมื่อเพลงใต้ดินขึ้นมาอยู่บนจอทีวี

เรื่องหนึ่งที่น่าสนใจมากคือ Alternative Rock ในตอนแรกไม่ได้้้้เกิดมาเพื่อเป็นดนตรีกระแสหลัก

การมาของ "MTV"

ในยุคที่อินเทอร์เน็ตยังไม่ใช่สิ่งที่อยู่ในกระเป๋าของทุกคน มิวสิกวิดีโอเป็นหนึ่งในช่องทางสำคัญที่ทำให้คนค้นพบเพลงใหม่

แล้ววันหนึ่งเพลงที่เคยถูกมองว่า “แปลก” ก็ถูกเปิดบนโทรทัศน์ซ้ำแล้วซ้ำอีก

วงที่เคยเล่นอยู่ในคลับเล็ก ๆ เริ่มขึ้นเวทีใหญ่

เด็กวัยรุ่นทั่วโลกเริ่มแต่งตัวตามพวกเขา

และนี่คือเรื่องตลกร้ายอย่างหนึ่งของ Alternative Rock

ดนตรีที่เคยเป็นทางเลือก กลับกลายเป็นกระแสหลักเสียเอง

มันเหมือนคนที่หนีออกจากบ้านเพราะไม่อยากทำตามกฎของครอบครัว แล้วสุดท้ายกลับพบว่าทั้งเมืองกำลังเดินตามเขาอยู่

แต่ Grunge ไม่ใช่ทั้งหมด

ถ้าเราพูดว่า Alternative Rock ยุค 90 = Grunge เรากำลังเข้าใจผิด

เพราะในช่วงเวลาเดียวกันมีดนตรีอีกมากมายกำลังเกิดขึ้น

Radiohead กำลังพา Alternative Rock ไปในทิศทางที่แปลกและซับซ้อนขึ้น

Nine Inch Nails กำลังผสม Rock เข้ากับ Industrial และ Electronic

The Smashing Pumpkins สร้างเสียงที่ทั้งหนัก ทั้งล่องลอย และเต็มไปด้วยชั้นของกีตาร์

ฝั่งอังกฤษก็มี Britpop ซึ่งกลายเป็นอีกแรงสำคัญของ Rock ในยุคนั้น

ดังนั้นคำว่า Alternative จึงไม่ใช่ “แนวดนตรีหนึ่งแนว”

แต่มันคือทัศนคติอย่างหนึ่ง

ถ้าสิ่งที่มีอยู่ไม่ใช่สิ่งที่เราอยากฟัง งั้นเราก็สร้างสิ่งใหม่ขึ้นมาเอง

และบางที สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ “ความไม่สมบูรณ์แบบ”

สิ่งหนึ่งที่น่าสนใจมากเกี่ยวกับดนตรี Rock ยุค 90 คือมันไม่ได้พยายามซ่อนความไม่สมบูรณ์แบบ

เสียงกีตาร์อาจแตกเกินไป

เสียงร้องอาจฟังเหมือนกำลังจะพัง

การบันทึกเสียงบางอัลบั้มไม่ได้สะอาดหรือสมบูรณ์แบบตามมาตรฐานในปัจจุบัน

แต่บางครั้งสิ่งเหล่านั้นกลับทำให้เพลงมีชีวิต

เหมือนรูปถ่ายที่มีรอยขีดข่วนเล็ก ๆ

ถ้ามันคมชัดสมบูรณ์แบบทุกอย่าง เราอาจเรียกมันว่า “สวย”

แต่รอยขีดข่วนนั่นแหละที่ทำให้เรารู้สึกว่า

รูปนี้เคยผ่านกาลเวลามาแล้ว

ทำไมเรายังกลับไปฟังมัน?

คำตอบอาจง่ายกว่าที่คิด

เพราะปัญหาของมนุษย์ไม่ได้เปลี่ยนไปมากขนาดนั้น

เราเหงาเราสับสนและเรายังอกหัก

ยังไม่รู้ว่าตัวเองกำลังทำอะไรกับชีวิต

และบางครั้งเราก็ยังต้องการเพลงสักเพลงที่ไม่ได้พยายามบอกว่า “ทุกอย่างจะต้องดีขึ้น”

แต่อยู่ตรงนั้นกับเราเฉย ๆ

นั่นคือสิ่งที่เพลง Alternative Rock จำนวนมากทำได้ดี

มันไม่ได้พยายามเป็นยารักษา

มันเป็นเพียงคนที่นั่งอยู่ข้าง ๆ ในห้องมืด แล้วพูดว่า

“เออ กูก็รู้สึกแบบมึงเหมือนกัน”

บางทีนั่นอาจเป็นเหตุผลที่เสียงกีตาร์จากยุค 90 ยังคงดังอยู่ในหูของคนรุ่นหลัง

แม้เวลาจะผ่านไปกว่าสามสิบปีแล้วก็ตาม

เพราะสุดท้ายแล้ว Alternative Rock ไม่ได้ชนะใจคนด้วยการเป็นดนตรีที่สมบูรณ์แบบที่สุด

มันชนะเพราะมันกล้าที่จะไม่สมบูรณ์แบบไปพร้อมกับเรา