ทำไมไฟน้ำมันในกระทะจึงห้ามสาดน้ำดับ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เสียงน้ำมันเดือดดังอยู่ในกระทะระหว่างทอดเฟรนช์ฟรายส์ แล้วจู่ๆ เปลวไฟสีส้มก็พุ่งขึ้นจากขอบกระทะ สิ่งที่หลายคนนึกถึงเป็นอย่างแรกคือหยิบแก้วน้ำมาสาด เพราะน้ำใช้ดับไฟทั่วไปได้ แต่กับไฟจากน้ำมันทำอาหาร การทำแบบนั้นอาจเปลี่ยนไฟกองเล็กให้พุ่งกระจายทั่วครัวในเสี้ยววินาที

ไฟน้ำมันห้ามใช้น้ำดับ เพราะน้ำมีความหนาแน่นมากกว่าน้ำมัน จึงจมลงใต้ชั้นน้ำมันร้อนแทนที่จะเคลือบดับไฟ เมื่อโดนความร้อนสูง น้ำสามารถกลายเป็นไอน้ำอย่างรวดเร็วและดันน้ำมันที่กำลังติดไฟให้แตกกระเซ็นเป็นละออง เปลวไฟจึงลุกพุ่งขึ้นและกระจายออกด้านข้างได้คล้ายลูกไฟ ไม่ใช่เพราะน้ำติดไฟ แต่เพราะมันพาน้ำมันที่ติดไฟอยู่ไปไกลกว่าเดิม

จุดอันตรายคือไฟไม่ได้อยู่แค่ในกระทะ

ละอองน้ำมันที่กระเด็นมีพื้นที่สัมผัสอากาศมากขึ้น จึงติดไฟต่อได้ง่ายและอาจลามไปยังฮูดดูดควัน ตู้แขวน ผ้าม่าน หรือเสื้อผ้าของคนที่ยืนหน้าเตา การยกกระทะที่กำลังลุกไฟไปวางที่อื่นก็เสี่ยงไม่แพ้กัน เพราะน้ำมันร้อนอาจหกใส่มือ พื้น หรือทางหนีออกจากครัว

สัญญาณที่ควรหยุดทำอาหารก่อนเกิดเหตุคือ น้ำมันเริ่มมีควันมากผิดปกติ มีกลิ่นฉุน หรือมีริ้วควันลอยขึ้นจากผิวกระทะ ให้ปิดความร้อนและปล่อยให้น้ำมันเย็นลง ไม่ควรใส่อาหารลงไปเพื่อทดสอบ เพราะน้ำหรือความชื้นบนอาหารทำให้น้ำมันกระเด็นได้

ถ้าไฟเพิ่งลุกและยังเล็ก ให้ทำอย่างไร

• ปิดเตา หากเอื้อมถึงโดยไม่ต้องโน้มตัวผ่านเปลวไฟ

• อย่าขยับกระทะ และอย่าสาดน้ำ แป้ง หรือของเหลวใดๆ ลงไป

• เลื่อนฝาโลหะมาปิดจากด้านข้าง เพื่อจำกัดออกซิเจน แล้วปล่อยฝาไว้จนกระทะเย็นสนิท

• ใช้ผ้าห่มดับเพลิงที่เหมาะกับครัวได้ หากมีและรู้วิธีใช้

คำว่า “ไฟดับในไม่กี่วินาที” ใช้รับประกันไม่ได้ เพราะขึ้นกับปริมาณน้ำมัน ขนาดกระทะ และไฟที่ลามไปแล้วหรือไม่ สิ่งสำคัญคืออย่าเปิดฝาเช็กเร็วเกินไป เพราะออกซิเจนที่กลับเข้าไปอาจทำให้ไฟลุกซ้ำได้

เมื่อไรควรถอยออกมาแทนการพยายามดับเอง

หากไฟสูงเกินขอบกระทะ ลามถึงฮูดดูดควัน ผนัง หรือตู้ครัว หรือคุณไม่สามารถปิดเตาและครอบฝาได้อย่างปลอดภัย ให้พาทุกคนออกจากครัว ปิดประตูเพื่อชะลอควันและไฟ แล้วโทรแจ้งหน่วยฉุกเฉิน อย่ากลับเข้าไปยกกระทะหรือเก็บของสำคัญ

วิธีป้องกันที่ง่ายที่สุดคือไม่ปล่อยน้ำมันบนเตาไว้ลำพัง ใช้ไฟพอดี เช็ดน้ำจากวัตถุดิบก่อนทอด และเก็บผ้า กระดาษ หรือของติดไฟให้ห่างจากหัวเตา ฝาหม้อหรือฝาโลหะที่หยิบถึงง่ายจึงไม่ใช่ของธรรมดาในครัว แต่เป็นอุปกรณ์ที่อาจช่วยตัดไฟได้ก่อนเรื่องเล็กจะกลายเป็นเหตุใหญ่