แสงนิติวิทยาศาสตร์มองเห็นอะไรบนผ้าปูเตียง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ฉากตำรวจปิดไฟแล้วส่องไฟม่วงลงบนผ้าปูเตียงในซีรีส์ CSI ดูเกินจริง แต่หลักการมีอยู่ในงานนิติวิทยาศาสตร์จริง คราบบางชนิดที่มองแทบไม่เห็นในแสงปกติอาจปรากฏเป็นปื้นสว่างเมื่อได้รับแสงจากอุปกรณ์ alternate light source หรือแหล่งกำเนิดแสงทางเลือก

สิ่งที่ตาเห็นไม่ใช่คราบส่องแสงเองอยู่ในห้องมืด มันต้องได้รับแสงที่มีความยาวคลื่นเหมาะสมก่อน แสงจากอุปกรณ์อาจเป็นรังสีอัลตราไวโอเลต หรือเป็นแสงสีน้ำเงินเข้มในช่วงที่ตาเห็นได้ แล้วใช้แผ่นกรองสีช่วยตัดแสงรบกวนออก จึงทำให้บริเวณที่ตอบสนองต่อแสงเด่นขึ้นจากพื้นผิวรอบข้าง

โมเลกุลในน้ำอสุจิรับพลังงานแล้วปล่อยแสงกลับ

น้ำอสุจิไม่ได้มีแค่อสุจิที่ว่ายน้ำอยู่ในนั้น ส่วนของเหลวที่เรียกว่า seminal plasma มีโปรตีน เกลือ สารอินทรีย์ และฟลาวินอยู่ด้วย สถาบัน National Institute of Justice ของสหรัฐฯ ระบุว่าฟลาวินเป็นแหล่งสำคัญของการเรืองแสงภายใต้ UV ในของเหลวส่วนนี้

ฟลาวินเป็นหนึ่งในสารที่ทำหน้าที่คล้าย fluorophore คือโมเลกุลที่ดูดซับพลังงานจากแสงกระตุ้นชั่วครู่ แล้วปล่อยพลังงานบางส่วนกลับออกมาเป็นแสงที่มีพลังงานต่ำลงและตามนุษย์มองเห็นได้ ผลที่เห็นอาจออกฟ้าขาว เหลืองอมเขียว หรือมีความสว่างต่างกันตามชนิดของแสง แผ่นกรอง ผิววัสดุ และสภาพของคราบ

คราบของเหลวร่างกายอื่นก็อาจตอบสนองต่อแสงลักษณะนี้ได้เช่นกัน งานวิจัยทางนิติวิทยาศาสตร์ใช้แสงทางเลือกเพื่อช่วยค้นหาบริเวณที่น่าจะมีน้ำอสุจิ ปัสสาวะ น้ำลาย หรือสารคัดหลั่งจากช่องคลอดบนผ้าและพื้นผิวบางชนิด แต่ความแรงของสัญญาณไม่ได้เท่ากันทุกตัวอย่าง คราบเปียก คราบเก่า คราบที่ถูกซัก ผิวลายจัด และแสงจากวัสดุเอง ล้วนทำให้การมองเห็นเปลี่ยนไปได้

แสงเจอคราบ แต่ยังบอกไม่ได้ว่าคราบนั้นคืออะไร

จุดนี้ต่างจากภาพในละครมากที่สุด: ปื้นที่เรืองแสง ไม่ใช่ผลยืนยันว่าเป็นอสุจิ สบู่ โลชั่น น้ำยาซักผ้า เส้นใยที่มีสารเพิ่มความขาว และของเหลวหลายชนิดอาจให้สัญญาณคล้ายกันได้ งานศึกษาหนึ่งพบว่าแพทย์มองเห็นการเรืองแสงของน้ำอสุจิด้วยอุปกรณ์แสงทางเลือกได้ทั้งหมด แต่ก่อนผ่านการฝึก หลายคนแยกมันออกจากครีมทามือ สบู่ และผลิตภัณฑ์อื่นไม่ได้

หน้าที่ของไฟจึงเป็นการ คัดกรองตำแหน่ง เพื่อให้เจ้าหน้าที่เก็บตัวอย่างได้ตรงจุด ไม่ใช่เครื่องอ่านคำตอบทันที หลังจากนั้นห้องปฏิบัติการอาจตรวจสารบ่งชี้ของน้ำอสุจิ เช่น acid phosphatase หรือ PSA/p30 ตรวจหาอสุจิด้วยกล้องจุลทรรศน์ และตรวจ DNA ตามชนิดของคดีและปริมาณตัวอย่าง

ดังนั้น “เคล็ดลับจับโจร” ของ CSI มีแกนวิทยาศาสตร์รองรับ: แสงช่วยเปิดเผยคราบที่ตาเปล่าอาจพลาด เพราะโมเลกุลบางส่วนในคราบตอบสนองต่อแสงได้ แต่หลักฐานที่ใช้ระบุชนิดของของเหลวและเชื่อมโยงบุคคลต้องผ่านการตรวจยืนยันต่อในห้องแล็บเสมอ