เหตุผลที่อัณฑะห้อยอยู่นอกร่างกายและหดตัวตามอุณหภูมิ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

อวัยวะที่ผลิตอสุจิและสร้างฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนกลับอยู่ในถุงผิวหนังที่ห้อยอยู่นอกลำตัว ตำแหน่งนี้เสี่ยงต่อแรงกระแทกและทำให้เจ็บได้มาก จึงดูเหมือนเป็นการออกแบบที่ขาดการป้องกันเมื่อเทียบกับหัวใจหรือปอดที่ซ่อนอยู่หลังกระดูก

เหตุผลหลักไม่ได้เกี่ยวกับความเปราะบาง แต่เกี่ยวกับความร้อน การสร้างอสุจิต้องการอุณหภูมิที่ต่ำกว่าแกนกลางของร่างกายเล็กน้อย หากอัณฑะอยู่ในช่องท้องที่มีอุณหภูมิราว 37 องศาเซลเซียสตลอดเวลา กระบวนการสร้างอสุจิและคุณภาพของอสุจิจะถูกรบกวนได้

พื้นที่ผลิตอสุจิที่ต้องเย็นกว่าลำตัว

อุณหภูมิบริเวณอัณฑะของมนุษย์มักต่ำกว่าอุณหภูมิแกนกลางร่างกายประมาณ 2–3 องศาเซลเซียส จึงมักอยู่แถว 34–35 องศาเซลเซียส ตัวเลขจริงเปลี่ยนได้ตามอากาศ เสื้อผ้า การไหลเวียนเลือด และสภาพร่างกาย แต่หลักการคืออัณฑะต้องมีพื้นที่ระบายความร้อนต่างจากอวัยวะในช่องท้อง

คำว่าอสุจิ “สุกและตายเรียบ” เป็นภาพเปรียบเทียบที่แรงเกินจริง ความร้อนที่สูงขึ้นไม่ได้ทำลายทุกอย่างทันที งานวิจัยในอาสาสมัครพบว่าการเพิ่มความร้อนให้ถุงอัณฑะซ้ำ ๆ ทำให้ความเข้มข้น การเคลื่อนที่ และตัวชี้วัดการทำงานของอสุจิลดลง โดยผลที่พบในการทดลองนั้นกลับฟื้นได้ภายหลัง หัวใจของเรื่องจึงอยู่ที่การรักษาอุณหภูมิให้เหมาะกับการสร้างอสุจิระยะยาว

ไม่ได้มีแค่ถุงผิวหนังที่ช่วยระบาย

ตำแหน่งที่อยู่นอกลำตัวเป็นเพียงชั้นแรกของระบบควบคุมความร้อน ผิวถุงอัณฑะค่อนข้างบาง มีเส้นเลือดและต่อมเหงื่อช่วยคายความร้อน อีกชั้นหนึ่งคือเครือข่ายหลอดเลือดที่เรียกว่า pampiniform plexus ซึ่งช่วยแลกเปลี่ยนความร้อนระหว่างเลือดที่ไหลกลับจากอัณฑะกับเลือดแดงที่กำลังไหลลงไปหาอัณฑะ เลือดที่อุ่นจัดจากแกนกลางจึงไม่ได้ส่งความร้อนไปถึงเนื้อเยื่อโดยตรงทั้งหมด

การอยู่ในที่ร้อน ออกกำลังกาย มีไข้ หรือมีภาวะบางอย่างที่ทำให้ความร้อนระบายออกได้ไม่ดี อาจทำให้อุณหภูมิบริเวณนี้สูงขึ้นได้ ผลต่อภาวะเจริญพันธุ์ขึ้นกับความรุนแรงและระยะเวลาของความร้อน ไม่ควรตีความว่าการใส่กางเกงรัดหรือเจอแดดเพียงครั้งเดียวทำให้อัณฑะเสียหายถาวร

กล้ามเนื้อเครมาสเตอร์ทำหน้าที่เหมือนลิฟต์

เวลาหนาว กล้ามเนื้อ cremaster จะหดตัวและดึงอัณฑะเข้าใกล้ลำตัวมากขึ้น เพื่อลดการสูญเสียความร้อน เวลาร้อน กล้ามเนื้อนี้คลายตัว ทำให้อัณฑะห้อยลงและมีระยะห่างจากร่างกายมากขึ้น การเปลี่ยนตำแหน่งนี้เกิดได้เองโดยไม่ต้องตั้งใจ และยังตอบสนองต่อความเครียดหรือการสัมผัสได้ด้วย

จุดอ่อนของตำแหน่งนี้จึงเป็นราคาที่ร่างกายยอมจ่ายเพื่อให้การสร้างอสุจิทำงานในอุณหภูมิที่เหมาะกว่า แม้ถุงอัณฑะจะไม่ได้ป้องกันได้เท่ากระดูก แต่ก็ไม่ได้เป็นส่วนเกินของร่างกาย หากมีอาการปวดอัณฑะรุนแรงฉับพลัน บวม แดง หรือคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย ควรไปพบแพทย์ฉุกเฉิน เพราะอาการเหล่านี้ไม่ควรปล่อยให้รอดูเอง