เพื่อนสนิททำให้ประจำเดือนมาตรงกันจริงไหม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

อยู่หอเดียวกัน ทำงานโต๊ะข้างกัน หรือสนิทกันมาก ๆ หลายคนเคยมีโมเมนต์ที่เพื่อนบอกว่า “มาแล้ว” แล้วของตัวเองก็ตามมาใกล้ ๆ กันพอดี จนอดคิดไม่ได้ว่าร่างกายคงรับสัญญาณบางอย่างจากกันได้ ความเชื่อนี้มีชื่อเรียกในวงวิชาการว่า การซิงก์รอบเดือน หรือ McClintock effect

คำตอบจากหลักฐานที่ตรวจสอบเข้มขึ้นคือ ยังไม่มีหลักฐานน่าเชื่อถือว่าผู้หญิงที่อยู่ใกล้กันทำให้รอบเดือนซิงก์กันได้ สิ่งที่เห็นบ่อยกว่า คือรอบเดือนของแต่ละคนเคลื่อนเข้าใกล้กันชั่วคราว แล้วก็ห่างออกไปเองในเดือนถัดไป

จุดเริ่มของเรื่องนี้มาจากงานปี 1971 ที่ติดตามนักศึกษาหญิงในหอพักและรายงานว่ากลุ่มเพื่อนกับรูมเมตมีวันเริ่มมีประจำเดือนใกล้กันมากขึ้น งานดังกล่าวทำให้เกิดสมมติฐานว่าอาจมีสัญญาณกลิ่นหรือฟีโรโมนส่งผลต่อวงจรสืบพันธุ์ของมนุษย์ แต่การศึกษาแรก ๆ ใช้วิธีคำนวณที่ภายหลังถูกตั้งคำถามอย่างหนัก โดยเฉพาะเรื่องการเปรียบเทียบวันเริ่มรอบเดือนที่มีความแปรปรวนอยู่แล้ว

วงจรที่เหลื่อมกัน ย่อมมีวันมาทับกัน

รอบเดือนของคนเราไม่ได้เดินเป็นนาฬิกาที่เที่ยงตรงทุก 28 วันเสมอไป แม้คนคนเดียวกัน รอบหนึ่งอาจเร็วขึ้นหรือช้าลงได้จากความเครียด การนอน การเจ็บป่วย การออกกำลังกาย น้ำหนักตัว การใช้ฮอร์โมน และปัจจัยสุขภาพอื่น ๆ เมื่อคนสองคนมีวงจรยาวไม่เท่ากัน วันเริ่มรอบจึงค่อย ๆ ขยับเข้าหากัน จากนั้นก็แซงกัน แล้วแยกห่างออกไป

ลองนึกถึงคนหนึ่งมีรอบประมาณ 26 วัน อีกคนประมาณ 31 วัน ตอนแรกอาจห่างกันหลายวัน แต่เมื่อเวลาผ่านไป วันเริ่มรอบจะบังเอิญมาใกล้กันได้เอง โดยไม่ต้องมีใครส่งสัญญาณถึงใคร นี่คือผลของวงจรที่มีความยาวต่างกัน ไม่ใช่หลักฐานว่าร่างกายล็อกจังหวะเข้าหากัน

ที่ทำให้ความเชื่อนี้ติดหัว คือเรามักจำเดือนที่ “ตรงกันพอดี” ได้ชัดเจนกว่าหลายเดือนที่ไม่ตรงกันเลย พอเพื่อนสองคนบ่นปวดท้องในสัปดาห์เดียวกัน เหตุการณ์นั้นมีความหมายทางสังคมและน่าจดจำ แต่ความทรงจำไม่ได้ทำหน้าที่เก็บข้อมูลแบบสถิติ

เมื่อลองเก็บข้อมูลต่อเนื่อง ผลกลับไม่สนับสนุน

งานวิจัยปี 2006 ติดตามผู้หญิง 186 คนที่พักหอร่วมกันเกิน 1 ปี และไม่พบว่ากลุ่มผู้เข้าร่วมซิงก์รอบเดือนกัน ผู้วิจัยยังย้อนวิเคราะห์งานยุคแรก แล้วชี้ว่าความแปรปรวนตามธรรมชาติของรอบเดือนสามารถสร้างช่วงที่วันเริ่มรอบเข้าใกล้และห่างออกจากกันได้ จึงอธิบายความรู้สึกว่า “มันซิงก์” ได้โดยไม่ต้องอาศัยกลไกพิเศษ

อีกการวิเคราะห์จากข้อมูลผู้ใช้แอปติดตามรอบเดือน Clue เปรียบเทียบ 360 คู่ ทั้งเพื่อน รูมเมต ญาติ และเพื่อนร่วมงาน ผลพบว่า 273 คู่มีวันเริ่มรอบห่างกันมากขึ้นเมื่อจบช่วงติดตาม ขณะที่ 79 คู่เข้าใกล้กันมากขึ้น การอยู่บ้านเดียวกันก็ไม่ได้ทำให้ผลเอนเอียงไปทางการซิงก์

นักวิจัยจึงไม่ได้กำลังบอกว่าประสบการณ์ที่หลายคนเจอนั้น “คิดไปเองแบบไร้เหตุผล” แต่กำลังแยกสองเรื่องออกจากกันให้ชัด: การมีช่วงที่ประจำเดือนมาตรงกันเกิดขึ้นได้จริง ส่วนการที่ความใกล้ชิดทำให้รอบเดือนปรับตัวเข้าหากันอย่างเป็นระบบนั้น ยังไม่มีหลักฐานที่ยืนยันทฤษฎีนี้

เพื่อนสนิทอาจไม่ได้ทำให้ฮอร์โมนของเราเชื่อมกัน แต่การมีคนเข้าใจอาการ ช่วยหาถุงน้ำร้อน หรือคอยเตือนให้พักผ่อนในวันที่ไม่ไหว เป็นความช่วยเหลือที่มีอยู่จริงและมีความหมายกว่าตำนานฟีโรโมนเสียอีก หากรอบเดือนเปลี่ยนไปมาก เลือดออกมากผิดปกติ ปวดรุนแรง หรือขาดประจำเดือนโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรปรึกษาแพทย์แทนการโทษว่าเป็นผลจากการอยู่ใกล้เพื่อน