เปิดตำนาน ท้าวหิรัญพนาสูร อสูรคู่พระบารมี ร.6 เรื่องจริงหรือความเชื่อ

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับ “ท้าวหิรัญพนาสูร” เทพารักษ์ซึ่งมีเรื่องราวผูกพันกับพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 แล้วอดสงสัยไม่ได้ว่า เหตุใดอสูรตนหนึ่งจึงกลายมาเป็นเทพารักษ์ที่มีผู้คนเคารพสักการะมาจนถึงทุกวันนี้

เรื่องนี้ยิ่งน่าสนใจ เพราะมีทั้ง หลักฐานทางประวัติศาสตร์ และ เรื่องเล่าจากความเชื่อ ปะปนกันอยู่ จึงต้องแยกให้ออกว่าอะไรคือสิ่งที่มีหลักฐานยืนยัน และอะไรเป็นตำนานที่สืบต่อกันมา

ตามเรื่องที่ปรากฏในเอกสารเกี่ยวกับท้าวหิรัญพนาสูร กล่าวถึงพระสุบินของรัชกาลที่ 6 ซึ่งมีชายรูปร่างกำยำเข้ามาปรากฏ และกล่าวว่าตนชื่อ “หิรัญพนาสูร” เป็นอสูรที่อยู่ในป่า พร้อมกับมีเรื่องเล่าว่าจะคอยพิทักษ์รักษาพระองค์ เรื่องดังกล่าวจึงกลายเป็นที่มาของความศรัทธาต่อท้าวหิรัญพนาสูรในเวลาต่อมา

แต่สิ่งที่ยืนยันได้จากหลักฐานโดยตรงนั้นชัดเจนกว่านั้นมาก

ฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทยของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ระบุว่า มี จารึกบนแผ่นทองแดงที่อนุสาวรีย์ท้าวหิรัญพนาสูร และระบุอย่างชัดเจนว่า พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้สร้างประติมากรรมท้าวหิรัญพนาสูร เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2465

ต่อมา ท้าวหิรัญพนาสูรยังถูกกำหนดให้เป็นเทพารักษ์ประจำวังพญาไท โดยเอกสารของกรมศิลปากรกล่าวถึงการสร้างรูปหล่อท้าวหิรัญพนาสูรด้วยทองสัมฤทธิ์ และการประดิษฐานไว้ที่ศาลเทพารักษ์ ซึ่งบริเวณดังกล่าวปัจจุบันอยู่ในพื้นที่โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า

ดังนั้น หากถามว่า “รัชกาลที่ 6 ทรงมีความเกี่ยวข้องกับท้าวหิรัญพนาสูรจริงหรือไม่?” คำตอบคือ มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ยืนยันอย่างชัดเจนว่า พระองค์ทรงโปรดให้สร้างประติมากรรมท้าวหิรัญพนาสูรใน พ.ศ. 2465

แต่หากถามต่อว่า “ท้าวหิรัญพนาสูรเป็นอสูรที่มีตัวตนจริง และคอยอารักขารัชกาลที่ 6 จริงหรือไม่?” เรื่องนี้ยังอยู่ในขอบเขตของตำนานและความเชื่อ ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่สามารถพิสูจน์การมีอยู่ของอสูรได้ด้วยหลักฐานทางประวัติศาสตร์

นี่เองที่ทำให้ตำนานท้าวหิรัญพนาสูน่าสนใจ เพราะไม่ได้เป็นเพียงเรื่องลี้ลับ หากยังสะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อและโลกทัศน์ของผู้คนในสมัยรัชกาลที่ 6 ซึ่งถูกถ่ายทอดผ่านเอกสาร ศิลปกรรม และสถานที่ศักดิ์สิทธิ์มาจนถึงปัจจุบัน

สรุป

“ท้าวหิรัญพนาสูร” มีหลักฐานแน่นอนว่าเป็นรูปประติมากรรมที่รัชกาลที่ 6 โปรดให้สร้างขึ้นในวันที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2465 และมีความเกี่ยวข้องกับศาลเทพารักษ์ในวังพญาไท ส่วนเรื่องพระสุบิน การปรากฏตัวของอสูร และการคอยพิทักษ์รักษาพระองค์ ควรนำเสนอในฐานะ ตำนานและความเชื่อ ไม่ควรยกขึ้นมาเป็นข้อเท็จจริงที่พิสูจน์ได้ทางประวัติศาสตร์

แหล่งที่มา

• ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) — ฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย: “จารึกที่อนุสาวรีย์ท้าวหิรัญพนาสูร”

• กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม — “ความรู้เกี่ยวกับพระราชกรณียกิจในรัชกาลที่ 6” ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับท้าวหิรันยพนาสูร

• กรมศิลปากร — เอกสารเรื่อง “หิรัญพนาสูร (ฮู)” และการสร้างรูปหล่อท้าวหิรัญพนาสูรประจำวังพญาไท