การตายจากการคลอดก่อนกำหนดคร่าชีวิตมนุษย์ปีละ 1 ล้านคน

 

ถ้าถามว่าอะไรฆ่าเด็กเล็กมากที่สุดในโลก คำตอบไม่ใช่โรคติดเชื้อ ไม่ใช่อุบัติเหตุ แต่คือการคลอดก่อนกำหนด

 

ทั่วโลกตายปีละเท่าไหร่?

 

องค์การอนามัยโลกบอกว่า

 

An estimated 15 million babies are born too early every year. That is more than 1 in 10 babies. Approximately 1 million children die each year due to complications of preterm birth.

 

แปลเป็นไทยคือ ทุกปีมีเด็กเกิดก่อนกำหนด 15 ล้านคนทั่วโลก คิดเป็นมากกว่า 1 ใน 10 ของเด็กเกิดใหม่ทั้งหมด และในนั้นตายปีละประมาณ 1 ล้านคนเพราะภาวะแทรกซ้อนจากการคลอดก่อนกำหนด

 

อีกข้อมูลจากทั่วโลกบอกตรงกันว่า Still about 1 million babies lose their lives each year due to being born too early.

 

และ Globally, being born preterm is the leading cause of death in children under 5 years of age.

 

คือการคลอดก่อนกำหนดเป็นสาเหตุอันดับ 1 ที่ทำให้เด็กอายุต่ำกว่า 5 ขวบตายทั่วโลก และยังทำให้เด็กที่รอดมามีปัญหาพัฒนาการ สมอง ตา หู ไปตลอดชีวิตอีกด้วย

 

แล้วประเทศไทยล่ะ?

 

ไทยก็เยอะไม่แพ้กัน

 

ข้อมูลกรมอนามัยบอกว่า 8-12% หรือราว 80,000 รายต่อปี

 

และปี 2569 ยังเป็นประเด็นท้าทาย พบทารกไทยคลอดก่อนกำหนด ประมาณ 1 ใน 10 ราย ร้อยละ 10 ของการเกิดทั้งหมด ภาวะคลอดก่อนกำหนด เป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิตและความพิการในทารกแรกเกิด

 

พูดง่ายๆ คือเด็กไทยเกิดใหม่ 10 คน จะมี 1 คนที่คลอดก่อนกำหนด

 

และถ้าดูข้อมูลลึกๆ จะพบว่ามีทารกและเด็กอายุ 0-4 เสียชีวิตจำนวน 8.4 ต่อ 1,000 การมีชีพ ซึ่ง 40% ของการเสียชีวิตในขวบปีแรกเกิดขึ้นในช่วง 28 วันหลังคลอด และในจำนวนนี้ราว 25% เสียชีวิตภายใน 7 วันหลังคลอด โดยเป็นผลมาจากการคลอดก่อนกำหนด

 

คือเด็กที่ตายในเดือนแรก 1 ใน 4 ตายเพราะคลอดก่อนกำหนดนั่นเอง

 

ปัจจุบันกรมอนามัยเลยตั้งเป้าลดอัตราคลอดก่อนกำหนดไม่เกินร้อยละ 8 และลดอัตราเสียชีวิตทารกแรกเกิดอายุ 7–28 วัน ไม่เกิน 4 ต่อพันการเกิดมีชีพ

 

คลอดก่อนกำหนดคืออะไร?

 

หมอนับว่าคลอดก่อนกำหนดคือคลอดก่อนอายุครรภ์ 37 สัปดาห์

 

คลอดก่อน 28 สัปดาห์ เรียกว่าคลอดก่อนกำหนดมาก ปอดยังไม่พร้อม หายใจเองไม่ได้

28 ถึง 32 สัปดาห์ คลอดก่อนกำหนดปานกลาง

32 ถึง 37 สัปดาห์ คลอดก่อนกำหนดเล็กน้อย

 

ยิ่งคลอดเร็ว ยิ่งเสี่ยงตายสูง เพราะปอดยังไม่มีสารลดแรงตึงผิว หายใจลำบาก ติดเชื้อง่าย ตัวเล็กเกินไป

 

สาเหตุหลักในไทยคือ แม่เคยคลอดก่อนกำหนดมาก่อน ท้องแฝด แม่เป็นเบาหวาน ครรภ์เป็นพิษ ติดเชื้อในช่องคลอด หรือทำงานหนัก พักผ่อนน้อย เครียด

 

ทำไมเด็ก 1 ล้านคนถึงตายทั้งที่ป้องกันได้?

 

UN บอกว่าจริงๆ แล้วเด็กที่ตายปีละ 1 ล้านคนนี้ 750,000 คนรอดได้ ถ้าทำ 3 อย่างง่ายๆ

 

ฝากครรภ์เร็ว ไปฝากตั้งแต่รู้ว่าท้อง เพื่อให้หมอวัดความยาวปากมดลูก ถ้าสั้น หมอจะให้ยาหรือเย็บปากมดลูกไว้ก่อนได้

 

ฉีดยากระตุ้นปอดลูก ถ้าหมอรู้ว่าจะคลอดก่อนกำหนด จะฉีดสเตียรอยด์ให้แม่ 2 เข็ม ช่วยเร่งให้ปอดลูกโตเร็วขึ้น ลดการตายได้ครึ่งหนึ่ง

 

กอดแบบจิงโจ้ หลังคลอดให้แม่กอดลูกแนบอก ให้ความอบอุ่นแบบเนื้อแนบเนื้อ ไม่ต้องใส่ตู้อบแพงๆ ก็ลดการตายได้

 

กรมการแพทย์ย้ำว่า ในปี 2564 พบว่ามีทารกคลอดก่อนกำหนดเสียชีวิตในช่วง 5 ขวบปีแรกประมาณ 1 ล้านรายจากผลโดยตรงของการคลอดก่อนกำหนด ดังนั้น การป้องกันการคลอดก่อนกำหนดจึงเป็นยุทธศาสตร์สำคัญที่สุด

 

ถ้าคุณกำลังตั้งครรภ์ จำ 3 ข้อนี้ไว้ ฝากครรภ์เร็ว นอนให้พอ อย่ายกของหนัก และถ้ามีน้ำเดิน ปวดท้องถี่ๆ ก่อน 37 สัปดาห์ ให้รีบไปโรงพยาบาลทันที อย่ารอ

 

เพราะเด็กคลอดก่อนกำหนด 1 วันที่อยู่ในท้องแม่ได้นานขึ้น คือโอกาสรอดที่เพิ่มขึ้นอีกหลายเปอร์เซ็นต์