อำเภอที่มีชื่อเหมือนชื่อจังหวัด เพียง1เดียวในประเทศไทย

สวัสดีชาวโพสต์จังกันทุกคน รู้หรือไม่ว่า ประเทศไทยมีอำเภอหนึ่งที่ชื่อเหมือนกับชื่อจังหวัดแบบตรง ๆ และที่น่าสนใจกว่านั้นคือ

ไม่ได้ใช้ชื่อว่า อำเภอเมือง เหมือนจังหวัดส่วนใหญ่ นั่นก็คือ อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเป็นอำเภอที่มีชื่อเดียวกับจังหวัดนั่นเอง

ปัจจุบันจังหวัดพระนครศรีอยุธยามีทั้งหมด 16 อำเภอ ได้แก่ พระนครศรีอยุธยา ท่าเรือ นครหลวง บางไทร บางบาล บางปะอิน บางปะหัน ผักไห่ ภาชี ลาดบัวหลวง วังน้อย เสนา บางซ้าย อุทัย มหาราช และบ้านแพรก

โดยอำเภอพระนครศรีอยุธยาเป็นหนึ่งในอำเภอเหล่านี้ และเป็นพื้นที่สำคัญของจังหวัดในด้านการบริหาร รวมถึงเป็นบริเวณที่มีเมืองเก่าของกรุงศรีอยุธยาอยู่ด้วย

ความพิเศษของชื่อ อำเภอพระนครศรีอยุธยา อยู่ตรงที่ เมื่อพูดชื่อจังหวัดว่า พระนครศรีอยุธยา และพูดชื่ออำเภอว่า พระนครศรีอยุธยา ก็จะเป็นชื่อเดียวกัน 

ต่างจากจังหวัดส่วนใหญ่ที่อำเภอซึ่งเป็นศูนย์กลางของจังหวัดมักใช้รูปแบบ อำเภอเมือง เช่น อำเภอเมืองเชียงใหม่ อำเภอเมืองขอนแก่น หรืออำเภอเมืองนครราชสีมา

แต่กรณีของพระนครศรีอยุธยานั้นมีที่มาจากประวัติศาสตร์การปกครองที่ยาวนาน เพราะพื้นที่แห่งนี้เคยเป็นศูนย์กลางของกรุงศรีอยุธยา

ซึ่งเป็นราชธานีของไทยยาวนานถึง417 ปี ตั้งแต่การสถาปนาใน พ.ศ. 1893 จนถึงการเสียกรุงใน พ.ศ. 2310

หลังจากกรุงศรีอยุธยาเสียกรุงใน พ.ศ. 2310 เมืองไม่ได้หายไปจากประวัติศาสตร์ทั้งหมด ผู้คนยังคงกลับเข้ามาอยู่อาศัยและชุมชนรอบเมืองค่อย ๆ ฟื้นตัวขึ้น

ต่อมาทางการยกฐานะพื้นที่ดังกล่าวเป็นเมืองกรุงเก่า และในเวลาต่อมาจึงมีการปรับรูปแบบการปกครองจนเกิดชื่ออำเภอที่เปลี่ยนผ่านหลายช่วง

ในเอกสารประวัติศาสตร์ของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีการระบุลำดับชื่อพื้นที่ว่า จาก แขวงรอบกรุง ต่อมาเปลี่ยนเป็น อำเภอรอบกรุง แล้วจึงเป็น อำเภอกรุงเก่า และในที่สุดจึงใช้ชื่อ อำเภอพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเป็นชื่อที่ใช้มาจนถึงปัจจุบัน

อีกช่วงสำคัญเกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อมีการปฏิรูปการปกครองประเทศและจัดตั้งระบบมณฑลเทศาภิบาล ใน พ.ศ. 2438 มีการจัดตั้ง มณฑลกรุงเก่า

โดยมีอยุธยาเป็นศูนย์กลาง และรวมเมืองสำคัญในพื้นที่ใกล้เคียงเข้าไว้ด้วยกัน เช่น อ่างทอง สระบุรี ลพบุรี รวมถึงพรหมบุรี อินทร์บุรี และสิงห์บุรีในช่วงแรก

ต่อมาใน พ.ศ. 2469 มีการเปลี่ยนชื่อจาก มณฑลกรุงเก่า เป็น มณฑลอยุธยา ทำให้ชื่ออยุธยายังคงมีบทบาทสำคัญในระบบการบริหารราชการส่วนภูมิภาคของประเทศ

ก่อนที่ระบบมณฑลเทศาภิบาลจะถูกยกเลิกภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 และอยุธยาจึงเปลี่ยนฐานะมาเป็น จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เช่นในปัจจุบัน

แหล่งที่มา: สำนักงานจังหวัดพระนครศรีอยุธยา, เว็บไซต์จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และข้อมูลประวัติศาสตร์การปกครองจังหวัดพระนครศรีอยุธยา