ทำไมเลือดกำเดาไหลจึงไม่ควรแหงนหน้า

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เลือดกำเดาไหลกลางห้าง กลางห้องเรียน หรือระหว่างขับรถ หลายคนจะรีบเงยหน้าขึ้นโดยอัตโนมัติ เพราะเคยถูกสอนว่าเลือดจะได้ไม่ไหลออกมาเลอะเทอะ ภาพที่เห็นภายนอกดูเหมือนเลือดลดลงเร็ว แต่จมูกไม่ได้หยุดเลือดเพราะการแหงนหน้าเลย

ท่าดังกล่าวเพียงเปลี่ยนทางเดินของเลือดจากรูจมูกให้ไหลลงด้านหลังคอ ผู้ป่วยจึงอาจกลืนเลือดโดยไม่รู้ตัว หรือไอสำลักเมื่อเลือดลงคอมากขึ้น แหล่งข้อมูลจาก Mayo Clinic ระบุว่าการก้มหน้าเล็กน้อยช่วยไม่ให้เลือดลงคอ เพราะเลือดที่กลืนเข้าไปอาจทำให้คลื่นไส้ อาเจียน หรือสำลักได้

เลือดที่มองไม่เห็น ไม่ได้แปลว่าเลือดหยุด

เลือดกำเดาส่วนมากเกิดจากเส้นเลือดเล็ก ๆ ในโพรงจมูกแตก สาเหตุพบได้ตั้งแต่อากาศแห้ง แคะจมูก สั่งน้ำมูกแรง ไปจนถึงการกระแทกและยาบางชนิด การแหงนหน้าทำให้เลือดย้อนลงคอ จึงประเมินได้ยากว่าปริมาณเลือดออกจริงลดลงหรือไม่

การกลืนเลือดปริมาณมากระคายกระเพาะและกระตุ้นให้อาเจียนได้ NHS ระบุว่า หากกลืนเลือดมากจนทำให้อาเจียน ควรไปห้องฉุกเฉิน การสำลักเลือดเข้าสู่ทางเดินหายใจก็เป็นความเสี่ยงที่ต้องระวัง โดยเฉพาะเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่รู้สึกตัวไม่ดี

จึงควรแก้ความเชื่อให้ตรงจุด: เลือดกำเดาไหลธรรมดามักไม่ใช่เหตุอันตรายถึงชีวิต แต่การจัดท่าผิดทำให้เลือดไหลลงคอและทำให้รับมือยากขึ้น ไม่ควรใช้ท่าแหงนหน้าเพื่อหวังให้เลือดหยุด

วิธีห้ามเลือดที่ควรทำทันที

• นั่งตัวตรง ไม่เอนนอน

• ก้มศีรษะไปข้างหน้าเล็กน้อย เปิดปากและหายใจทางปาก

• ใช้นิ้วโป้งกับนิ้วชี้บีบส่วนอ่อนของจมูกเหนือรูจมูกทั้งสองข้าง

• บีบต่อเนื่อง 10–15 นาที อย่าปล่อยมือเช็กทุกไม่กี่นาที เพราะแรงกดต้องต่อเนื่องจึงช่วยกดหลอดเลือดที่มีเลือดออกได้

• ปล่อยให้เลือดออกมาด้านหน้าและบ้วนเลือดที่ไหลเข้าปากออก ไม่กลืนลงไป

ประคบเย็นบริเวณสันจมูกอาจช่วยให้รู้สึกสบายขึ้น แต่ NHS ระบุว่าหลักฐานว่าวิธีนี้ลดเลือดออกได้ยังไม่ชัดเจน จุดสำคัญกว่าอยู่ที่การก้มหน้าและบีบส่วนอ่อนของจมูกให้ครบเวลา

หลังเลือดหยุด ควรงดสั่งน้ำมูก แคะจมูก ยกของหนัก ออกกำลังกายหนัก ดื่มแอลกอฮอล์หรือเครื่องดื่มร้อนในช่วง 24 ชั่วโมง เพื่อลดโอกาสที่แผลเดิมจะเปิดและเลือดไหลซ้ำ

กรณีไหนควรไปโรงพยาบาล

ควรได้รับการประเมินโดยแพทย์หากเลือดออกมาก เลือดไม่หยุดหลังบีบต่อเนื่องตามวิธีข้างต้น มีอาการหน้ามืด อ่อนแรง หายใจลำบาก หรือเกิดเลือดกำเดาหลังศีรษะหรือใบหน้ากระแทก ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด มีโรคเลือดออกง่าย หรือมีเลือดกำเดาบ่อยก็ควรปรึกษาแพทย์

จำประโยคสั้น ๆ ไว้ใช้ในสถานการณ์จริง: เลือดกำเดาไหล ให้ก้มหน้า บีบจมูก หายใจทางปาก เลือดควรออกมาด้านหน้า ไม่ควรถูกซ่อนไว้ด้วยการแหงนหน้า