ตากฝนเกี่ยวข้องกับการเป็นหวัดอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เสียงเตือนว่า “อย่าตากฝน เดี๋ยวเป็นหวัด” คงคุ้นหูหลายคนมาก บางคนกลับถึงบ้านทั้งที่แค่เสื้อเปียกนิดเดียวก็เริ่มกังวลว่าจะคัดจมูกในวันถัดไป ทั้งที่น้ำฝนไม่ได้บรรจุเชื้อหวัดไว้รอรดหัวเรา

หวัดเกิดจากการติดเชื้อไวรัสทางเดินหายใจ ไม่ใช่เกิดจากความเปียกหรือความหนาวเพียงลำพัง ไรโนไวรัสเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด แต่ยังมีไวรัสชนิดอื่นทำให้เกิดอาการคล้ายหวัดได้ด้วย ดังนั้นหากไม่มีไวรัสเข้าสู่จมูก ปาก หรือตา การตากฝนก็ไม่สามารถสร้างหวัดขึ้นมาเองได้

แล้วทำไมหน้าฝนถึงเหมือนคนป่วยกันมากขึ้น

สิ่งที่มักเกิดขึ้นจริงคือคนรีบเข้าไปหลบฝนในร้าน ห้องทำงาน รถ หรือห้องแอร์ที่ปิดมิดชิด เมื่อคนอยู่ใกล้กันนานขึ้น โอกาสรับละอองจากการไอ จาม หรือการจับสิ่งของร่วมกันแล้วเผลอแตะหน้า ก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย จุดเสี่ยงจึงไม่ใช่เม็ดฝนที่ตกจากฟ้า แต่เป็นการอยู่ร่วมกับคนที่มีเชื้อในพื้นที่อากาศถ่ายเทไม่ดี

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐฯ ระบุว่าไวรัสทางเดินหายใจจำนวนมากแพร่ผ่านละอองที่ผู้ติดเชื้อปล่อยออกมา หรือผ่านมือและพื้นผิวที่ปนเปื้อน แล้วเข้าสู่ตา จมูก หรือปากได้ นี่อธิบายได้ดีกว่าว่าทำไมโต๊ะทำงาน ห้องเรียน และร้านที่คนแน่น จึงเป็นสถานที่ที่ต้องระวังมากกว่าทางเท้าที่เปียกฝน

ความเย็นมีส่วนได้ แต่ไม่ใช่ผู้ร้ายตัวเดียว

อากาศเย็นอาจทำให้เยื่อบุจมูกเย็นลง และงานทดลองในเซลล์ทางเดินหายใจของหนูพบว่า การตอบสนองต้านไวรัสบางส่วนทำงานได้ดีกว่าที่อุณหภูมิ 37 องศาเซลเซียส เมื่อเทียบกับ 33 องศาเซลเซียส อย่างไรก็ตาม นี่ไม่ใช่หลักฐานว่า “ตากฝนแล้วเป็นหวัดแน่” เพราะการติดเชื้อยังต้องมีไวรัสเข้ามาก่อนเสมอ

มีการทดลองสุ่มให้คน 180 คนแช่เท้าในน้ำเย็นหรือทำขั้นตอนควบคุม พบว่ากลุ่มที่ถูกทำให้เย็นรายงานอาการหวัดมากกว่าในไม่กี่วันต่อมา แต่ผู้วิจัยก็ระบุชัดว่ายังต้องศึกษาเพิ่มว่าอาการเหล่านั้นสัมพันธ์กับการติดเชื้อทางเดินหายใจอย่างไร จึงควรมองความเย็นเป็นปัจจัยที่อาจเอื้อให้อาการปรากฏ ไม่ใช่ต้นกำเนิดของเชื้อโรค

หลังเปียกฝน ควรทำอะไรจริง ๆ

• เปลี่ยนเสื้อผ้าเปียกและทำร่างกายให้อบอุ่นเพื่อให้สบายตัว

• ล้างมือก่อนจับหน้า กินอาหาร หรือเช็ดจมูก

• ถ้าต้องหลบฝนในที่คนแน่น เลือกจุดอากาศถ่ายเทและไม่อยู่ใกล้คนไอจาม

• เมื่อมีไข้ ไอ เจ็บคอ หรือน้ำมูกมาก ควรลดการใกล้ชิดผู้อื่นและดูแลการระบายอากาศ

สรุปสั้น ๆ คือ ฝนทำให้ตัวเปียกได้ แต่ไวรัสต่างหากที่ทำให้เป็นหวัด การเช็ดตัวและดื่มของอุ่นช่วยให้สบายขึ้นได้ ส่วนการลดโอกาสป่วยจริง ๆ คือเลี่ยงรับเชื้อผ่านอากาศ มือ และพื้นที่ปิดที่คนอยู่รวมกัน

หากมีไข้สูง หอบเหนื่อย เจ็บหน้าอก อาการหนักขึ้น หรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยง เช่น เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคประจำตัว ควรพบแพทย์ เพราะอาการคล้ายหวัดอาจเกิดจากไข้หวัดใหญ่ โควิด-19 หรือโรคทางเดินหายใจอื่นที่ต้องดูแลต่างกัน