ทำไมเราจั๊กจี้ตัวเองแล้วไม่ค่อยขำ
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ปลายนิ้วของเราสะกิดเอวตัวเองได้ทุกเมื่อ แต่ผลลัพธ์มักเงียบกริบ ต่างจากตอนเพื่อนยื่นมือมาแตะสีข้างเพียงไม่กี่วินาที ร่างกายกลับบิดหนี หัวเราะ และสะดุ้งพร้อมกัน ทั้งที่แรงสัมผัสอาจพอๆ กัน
ความต่างไม่ได้อยู่ที่ผิวหนังอย่างเดียว แต่อยู่ที่สมองรู้ต้นตอของสัมผัสนั้นก่อนที่นิ้วจะถึงตัว
ทุกครั้งที่เราตั้งใจขยับแขน สมองส่งคำสั่งไปยังกล้ามเนื้อ พร้อมสร้างสำเนาของคำสั่งนั้นไว้ใช้คาดการณ์ผลที่จะตามมา ระบบนี้มักอธิบายด้วยแนวคิด forward model หรือแบบจำลองคาดการณ์ล่วงหน้า สมองเดาได้คร่าวๆ ว่ามือกำลังจะไปแตะจุดไหน จังหวะใด และแรงประมาณเท่าไร
เมื่อสัมผัสจริงมาถึงตรงกับที่คาดไว้ สมองจะลดน้ำหนักของข้อมูลสัมผัสนั้นลง นักประสาทวิทยาเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า sensory attenuation จึงไม่ได้แปลว่าผิวหนังหยุดรับความรู้สึก แต่สัญญาณจากการกระทำของตัวเองถูกประเมินว่าไม่น่าตกใจและมีความสำคัญน้อยกว่า
นั่นจึงเป็นเหตุผลที่การเอานิ้วจั๊กจี้เอวตัวเองอาจยังรู้สึกสัมผัสอยู่บ้าง แต่แทบสร้างอาการคันยุบยิบและเสียงหัวเราะแบบที่อีกคนทำให้เกิดไม่ได้
งานศึกษาด้วย fMRI ของ Sarah-Jayne Blakemore และคณะ เปรียบเทียบสัมผัสที่ผู้เข้าร่วมสร้างเองกับสัมผัสแบบเดียวกันที่มาจากภายนอก พบว่าระบบรับความรู้สึกทางกายตอบสนองต่อสัมผัสจากภายนอกมากกว่า หลักฐานยังชี้ไปที่บทบาทของ ซีรีเบลลัม ในการสร้างคำทำนายผลทางประสาทสัมผัสจากการเคลื่อนไหวของเราเอง
การทดลองรุ่นหลังใช้เครื่องมือที่ให้ผู้เข้าร่วมควบคุมการแตะผ่านอุปกรณ์ กลไกนี้เห็นได้ชัดขึ้นเมื่อผู้วิจัยใส่ความหน่วงเวลาเข้าไป: สัมผัสที่มาช้ากว่าการขยับมือจะรู้สึกจั๊กจี้มากขึ้น เพราะเวลาที่คลาดกันทำให้การคาดการณ์เดิมของสมองไม่แม่นอีกต่อไป งานปี 2019 พบด้วยว่าระบบนี้ปรับตัวต่อความหน่วงที่เกิดซ้ำได้ แปลว่าความคาดหมายของสมองเรียนรู้ได้ ไม่ได้ล็อกตายตัว
พอเป็นมือของคนอื่น สมองไม่มีสำเนาคำสั่งการเคลื่อนไหวให้ใช้เดาจังหวะและตำแหน่งได้ละเอียดเท่าเดิม สัมผัสจึงมีความไม่แน่นอนมากกว่า ร่างกายตอบสนองแรงขึ้นได้ ทั้งการสะดุ้ง เกร็ง หดตัว หรือหัวเราะ
เสียงหัวเราะจากการถูกจั๊กจี้ก็ไม่ได้แปลว่าคนนั้นสนุกเสมอไป บางคนไวต่อการสัมผัสมาก บางคนไม่ชอบให้แตะตัว และการหยุดทันทีเมื่ออีกฝ่ายขอเป็นเรื่องสำคัญ การจั๊กจี้ตัวเองไม่ค่อยได้ผลจึงเป็นตัวอย่างเล็กๆ ของสมองที่แยกได้ว่า สัมผัสไหนเกิดจากเรา และสัมผัสไหนมาจากภายนอก
เขียนโดย วัน ๆ หาแต่เรื่อง
ทำไมห้าง Big C ถึงมีข่าวทยอยปิดบางสาขา ทั้งที่อยู่ในทำเลดีและเดินทางสะดวก
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
ทรัพย์ในซอง งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่นบน-ล่าง เผยชุดสองตัวและสามตัว
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?
ขายแพงแล้วคนแย่งกันซื้อ! ทำไมร้านหรูยิ่งตั้งราคาสูง คนบางกลุ่มยิ่งอยากได้
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
จากอาณาจักรล้านช้างถึงปี 2518 จุดสิ้นสุดระบอบกษัตริย์ลาว
เปิด 7 ความสำคัญของเครื่องหมายการค้าจดทะเบียน! ทำไมแบรนด์สินค้าถึงขาดไม่ได้
ดื่มกาแฟทุกเช้า ลำไส้จะเป็นอย่างไร ? นักวิจัยเดนมาร์กพบ 3 ความเปลี่ยนแปลง
น้ำมันหอยทำมาจากอะไร? เปิดความลับเครื่องปรุงคู่ครัวไทย จากหอยนางรมสู่ซอสสีน้ำตาลรสกลมกล่อม
เปิด 10 อันดับจังหวัดที่มีค่าครองชีพถูกที่สุดในไทย ปี 2569 อยู่ได้สบายด้วยเงินเดือนไม่ถึงหมื่น
ทำไมคนโบราณ “ห้าม” หันหัวรองเท้าเข้าบ้าน ? เผยความเชื่อ และเหตุผลที่มากกว่าเรื่องฮวงจุ้ย
เปิด 7 ความสำคัญของเครื่องหมายการค้าจดทะเบียน! ทำไมแบรนด์สินค้าถึงขาดไม่ได้
ไขปริศนาเกาะลวงตา "Buss Island" จากบันทึกการเดินทางกลางทะเลสู่แผนที่โลกที่ไม่มีอยู่จริง


