ฝาฟอยล์บนโยเกิร์ตและนมหมักมีหน้าที่อะไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาหยิบนมเปรี้ยวขวดเล็กหรือโยเกิร์ตจากตู้เย็น หลายคนอาจเคยสงสัยว่า ในเมื่อขวดทำจากพลาสติกอยู่แล้ว ทำไมปากขวดจึงต้องปิดด้วยแผ่นสีเงินบาง ๆ ที่ต้องค่อย ๆ ดึงออกด้วย แล้วทำไมไม่ใช้ฝาเกลียวแบบน้ำดื่มให้เปิดง่ายกว่า

คำตอบไม่ได้อยู่ที่คำว่า “ฟอยล์กันอากาศได้ร้อยเปอร์เซ็นต์” เพียงอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของการออกแบบบรรจุภัณฑ์ทั้งชุด เพื่อให้สินค้า ปิดสนิท สะอาด เปิดแล้วเห็นทันที และรักษาคุณภาพจนถึงวันหมดอายุ

ฝาเกลียวกับแผ่นซีลทำงานคนละแบบ

ฝาเกลียวเหมาะกับเครื่องดื่มที่ผู้บริโภคต้องเปิดปิดซ้ำ แต่สินค้านมหมักขนาดเล็กส่วนใหญ่มักดื่มหรือกินให้หมดในครั้งเดียว จึงไม่จำเป็นต้องมีระบบเปิดปิดซ้ำ แผ่นซีลที่กดติดกับปากภาชนะด้วยความร้อนจึงตอบโจทย์กว่า เพราะสร้างรอยปิดรอบปากขวดได้รวดเร็วบนสายการผลิต และเมื่อแผ่นยังไม่ถูกดึงออก ผู้ซื้อก็เห็นได้ทันทีว่าสินค้ายังไม่เคยถูกเปิด

นี่คือข้อดีที่มองเห็นได้ชัดที่สุดของฝาฟอยล์: มันเป็นทั้งฝาปิดและหลักฐานความสมบูรณ์ของสินค้าในชิ้นเดียว หากแผ่นฉีก หลุด หรือพองผิดปกติ ก็ไม่ควรซื้อหรือบริโภค

ฟอยล์ช่วยเรื่องแสง อากาศ และความชื้น แต่ไม่ใช่พระเอกคนเดียว

วัสดุบรรจุภัณฑ์ไม่ได้ถูกแบ่งง่าย ๆ ว่า “พลาสติกมีรูพรุน ส่วนฟอยล์ไม่มีรู” เพราะพลาสติกแต่ละชนิดและแต่ละความหนามีคุณสมบัติต่างกันมาก บางชนิดโปร่งใส บางชนิดทึบแสง บางชนิดเป็นพลาสติกหลายชั้นที่กั้นออกซิเจนได้ดีอยู่แล้ว

สิ่งที่โรงงานพิจารณาจริงคืออัตราการซึมผ่านของออกซิเจน ไอน้ำ และแสงของ ภาชนะทั้งชิ้น ไม่ได้มองฝาแยกจากขวด งานมาตรฐาน ASTM ยังระบุว่าอัตราการส่งผ่านออกซิเจนเป็นตัวกำหนดสำคัญของความสามารถในการปกป้องสินค้า และความต้องการของแต่ละผลิตภัณฑ์ก็ไม่เหมือนกัน

ฝาแบบที่เราเรียกรวม ๆ ว่า “ฟอยล์” มักเป็นวัสดุหลายชั้น ไม่ได้เป็นอะลูมิเนียมเปล่า ๆ ทั้งแผ่น ชั้นอะลูมิเนียมให้การกั้นแสงและก๊าซที่ดี ขณะที่ชั้นพอลิเมอร์ช่วยให้ซีลติดกับปากขวดและเพิ่มความทนทาน งานวิจัยเรื่องรูเข็มในฟอยล์พบว่า เมื่อมีช่องทะลุ โอกาสให้ไอน้ำและออกซิเจนผ่านจะเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน จึงต้องควบคุมทั้งคุณภาพแผ่นซีลและรอยปิดรอบปากภาชนะ

แล้วเกี่ยวกับจุลินทรีย์มีชีวิตแค่ไหน

เกี่ยว แต่ต้องพูดให้ตรง: นมหมักและโยเกิร์ตบางชนิดมีจุลินทรีย์มีชีวิต และออกซิเจนเป็นหนึ่งในปัจจัยที่อาจทำให้จำนวนจุลินทรีย์บางสายพันธุ์ลดลงระหว่างเก็บรักษา โดยเฉพาะกลุ่มที่ไวต่อออกซิเจน งานทบทวนทางวิชาการระบุว่าระดับออกซิเจนที่ละลายในโยเกิร์ตและการแพร่ของออกซิเจนเข้าสู่ผลิตภัณฑ์มีผลต่อการอยู่รอดของจุลินทรีย์กลุ่ม Lactobacillus และ Bifidobacterium บางชนิด

แต่ไม่ได้แปลว่าแสงหรืออากาศผ่านเข้าไปครั้งเดียวแล้ว “ฆ่าแบคทีเรียดีจนตายหมด” ความอยู่รอดขึ้นกับสายพันธุ์ สูตรอาหาร ความเป็นกรด อุณหภูมิ เวลาจัดเก็บ ปริมาณออกซิเจนที่มีอยู่ตั้งแต่ผลิต และบรรจุภัณฑ์ทั้งหมดร่วมกัน ผู้ผลิตจึงต้องเลือกขวด ฝา และเงื่อนไขเก็บรักษาให้เหมาะกับสินค้านั้น ๆ

ดังนั้นแผ่นสีเงินบนปากโยเกิร์ตหรือนมหมักจึงไม่ได้มีไว้สร้างภาพลักษณ์ว่าไฮเทคอย่างเดียว มันเป็นวิธีปิดผนึกที่เปิดง่าย เห็นการถูกเปิดได้ชัด และช่วยเสริมการป้องกันคุณภาพของสินค้า ส่วนจุลินทรีย์จะอยู่รอดได้ดีเพียงใด ต้องอาศัยทั้งสูตร การผลิต และการแช่เย็นอย่างถูกต้องด้วย

ข้อควรจำง่าย ๆ: อย่าซื้อภาชนะที่ฝาซีลบวม รั่ว หลุด หรือมีรอยถูกงัด และหลังเปิดแล้วควรกินหรือดื่มตามคำแนะนำบนฉลาก เพราะเมื่อซีลถูกเปิด ระบบป้องกันเดิมก็สิ้นสุดลงทันที