ทำไมผู้ชายจึงมีหัวนมทั้งที่ไม่ได้ให้นมลูก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เสื้อยืดบางตัวทำให้เห็นรอยนูนเล็ก ๆ บนหน้าอกชัดขึ้น จนมีมุกถามกันว่า “ผู้ชายมีหัวนมไว้ทำไม” เพราะร่างกายส่วนนี้ดูเหมือนไม่ได้ใช้เลี้ยงทารกเลย

ต้นตออยู่ในช่วงที่ตัวอ่อนยังเล็กมาก ร่างกายเริ่มวางโครงสร้างผิวหนังและแนวของต่อมน้ำนมก่อนที่อวัยวะสืบพันธุ์จะพัฒนาไปตามเส้นทางเพศชายหรือเพศหญิง หัวนมจึงเกิดขึ้นในตัวอ่อนทั้งสองกลุ่มตั้งแต่ระยะแรก

ร่างกายไม่ได้เริ่มจากพิมพ์เขียวเพศหญิง

คำอธิบายที่ว่า “ตัวอ่อนทุกคนเริ่มเป็นผู้หญิง” ฟังเข้าใจง่าย แต่ไม่แม่นนัก ในทางเอ็มบริโอวิทยา ช่วงแรกตัวอ่อนมีโครงสร้างหลายอย่างที่ยังแยกเพศไม่ได้เต็มที่ หรือเรียกว่าอยู่ในระยะที่มีศักยภาพพัฒนาได้หลายทาง

ร่องน้ำนม หรือ mammary ridge เริ่มปรากฏราวสัปดาห์ที่ 4–6 ของการพัฒนาตัวอ่อน แล้วเหลือบริเวณหน้าอกไว้เป็นตำแหน่งของหัวนมและเนื้อเยื่อเต้านมในอนาคต กระบวนการนี้เกิดก่อนความต่างของอวัยวะเพศภายนอกจะชัดเจน

ในตัวอ่อนที่มีโครโมโซม Y ยีน SRY มีบทบาทเริ่มกระบวนการสร้างอัณฑะ แล้วฮอร์โมนและยีนอื่น ๆ จึงขับเคลื่อนการพัฒนาเพศชายต่อไป หัวนมที่ก่อตัวไปแล้วไม่ได้ถูกลบออก ร่างกายจึงมีหัวนมเหมือนกันทั้งชายและหญิง

มีเนื้อเยื่อเต้านม แต่ทำงานต่างกัน

ผู้ชายมีหัวนม มีท่อน้ำนมขนาดเล็ก และมีเนื้อเยื่อเต้านมอยู่จริง เพียงปกติไม่มีระดับฮอร์โมนที่ทำให้ต่อมน้ำนมเติบโตและสร้างน้ำนมแบบการตั้งครรภ์ การตอบสนองต่อการสัมผัสก็ยังเกิดได้ เพราะบริเวณนี้มีปลายประสาทรับความรู้สึก

จึงไม่ควรมองว่ามันเป็นชิ้นส่วนไร้ความหมายเสียทีเดียว มันเป็นร่องรอยของลำดับการสร้างร่างกายที่ประหยัดกว่า: สร้างโครงพื้นฐานร่วมกันก่อน แล้วค่อยปรับระบบสืบพันธุ์และต่อมต่าง ๆ ตามสัญญาณชีวภาพภายหลัง

อาการผิดปกติก็ไม่ควรถูกมองข้าม

เนื้อเยื่อเต้านมของผู้ชายตอบสนองต่อฮอร์โมนและยาได้ จึงอาจเกิดเต้านมโตในผู้ชายได้ในบางช่วงชีวิต ผู้ชายก็เป็นมะเร็งเต้านมได้ แม้พบไม่บ่อยกว่าผู้หญิงมาก หากคลำพบก้อนแข็ง มีของเหลวหรือเลือดออกจากหัวนม ผิวหนังบุ๋ม หรือหัวนมเปลี่ยนลักษณะ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจให้ชัดเจน

สรุปคือ ผู้ชายมีหัวนมเพราะโครงสร้างนี้ถูกสร้างขึ้นตั้งแต่ระยะต้นของตัวอ่อน ก่อนเส้นทางพัฒนาเพศจะทำให้ระบบสืบพันธุ์แตกต่างกัน ไม่ได้เกิดจากร่างกาย “สร้างผิด” และไม่ใช่หลักฐานว่าทุกตัวอ่อนเริ่มเป็นเพศหญิง