4 สัญญาณที่อาจบอกว่าคุณกำลังเผชิญ Gaslighting

เคยรู้สึกไหมว่าในบางความสัมพันธ์ ไม่ว่าจะเป็นกับคนรัก เพื่อน เพื่อนร่วมงาน หรือคนในครอบครัว ทุกครั้งที่มีปัญหาหรือความเห็นไม่ตรงกัน บทสรุปกลับจบลงด้วยการที่คุณเป็นฝ่ายผิด ต้องเอ่ยปากขอโทษ หรือเริ่มไม่มั่นใจในความทรงจำของตัวเอง

หากอีกฝ่ายบิดเบือนหรือปฏิเสธสิ่งที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ จนคุณเริ่มสงสัยการรับรู้ของตัวเอง พฤติกรรมนั้นอาจเข้าข่าย Gaslighting ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของการบั่นทอนความมั่นใจและควบคุมอีกฝ่าย การทะเลาะกันหรือจำเหตุการณ์ไม่ตรงกันเพียงครั้งเดียว ยังไม่พอจะสรุปว่าใครกำลัง Gaslight ใคร (The National Domestic Violence Hotline)

4 สัญญาณที่ควรสังเกต

1. ปฏิเสธสิ่งที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ
คำพูดอย่าง “ฉันไม่เคยพูดแบบนั้น” “เธอคิดไปเองหรือเปล่า” หรือ “จำผิดแล้ว เลอะเทอะ” อาจทำให้คุณเริ่มตั้งคำถามกับความทรงจำของตัวเอง โดยเฉพาะเมื่ออีกฝ่ายยืนยันเช่นนี้อยู่เรื่อย ๆ แม้คุณมีเหตุผลหรือหลักฐานให้เชื่อว่าสิ่งนั้นเกิดขึ้นจริง

2. ลดทอนความรู้สึกของคุณ
เมื่อคุณพยายามบอกว่าเสียใจหรือน้อยใจ อีกฝ่ายกลับเรียกคุณว่า “งี่เง่า” “คิดมากเกินไป” “ตลก” หรือ “ดราม่าไปเอง” แทนที่จะรับฟังสิ่งที่คุณกำลังพูด ปัญหาจึงถูกโยนกลับมาเป็นเรื่องอารมณ์ของคุณทุกครั้ง

3. พลิกจากคนที่ถูกถามให้กลายเป็นฝ่ายที่ต้องปลอบ
เมื่อคุณถามถึงการกระทำของอีกฝ่าย บทสนทนาอาจถูกเบี่ยงไปที่ความผิดในอดีตของคุณ หรือจบด้วยคำพูดอย่าง “ถ้าฉันมันแย่ขนาดนั้นจะมาทนคบทำไม” จนคุณรู้สึกผิดและต้องเป็นฝ่ายเข้าไปปลอบเขา รูปแบบการปฏิเสธ โต้กลับ และพลิกบทบาทเช่นนี้เรียกว่า DARVO ซึ่งอาจเกิดร่วมกับ Gaslighting ได้ แต่ไม่ใช่คำเดียวกัน (PubMed)

4. คุณเริ่มไม่กล้าเชื่อการตัดสินใจของตัวเอง
คุณอาจคอยเช็กความเห็นจากอีกฝ่ายก่อนตัดสินใจ รู้สึกว่าตัวเองทำอะไรก็ผิด และค่อย ๆ ถอยห่างจากเพื่อนหรือครอบครัวเพราะกลัวเล่าไปแล้วไม่มีใครเข้าใจ ความเปลี่ยนแปลงในตัวคุณเองก็เป็นสิ่งที่ควรใส่ใจ (The National Domestic Violence Hotline)

หากอ่านแล้วนึกถึงความสัมพันธ์ของตัวเอง ลองมองพฤติกรรมที่เกิดขึ้นต่อเนื่องมากกว่าตัดสินจากคำพูดครั้งเดียว การจดสิ่งที่เกิดขึ้นและพูดคุยกับคนที่ไว้ใจ อาจช่วยให้คุณทบทวนเรื่องราวได้ชัดขึ้น โดยไม่ต้องรีบสรุปหรือโทษตัวเอง