ทำไมแว่นหลากยี่ห้อจึงพัวพันกับชื่อ EssilorLuxottica

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บนชั้นวางร้านแว่น เราเห็นกรอบทรงเดียวกันได้ตั้งแต่ราคาหลักร้อยไปจนถึงหลายหมื่นบาท บางอันเป็นพลาสติกสีสดสำหรับใช้ทุกวัน บางอันมีโลโก้แฟชั่นหรูอยู่ที่ขาแว่น ความต่างของราคาและภาพลักษณ์ทำให้หลายคนเชื่อว่าแต่ละยี่ห้อแข่งขันกันคนละโลก

จึงเกิดเรื่องเล่าว่าแว่นกรอบพลาสติกราคา 199 บาท กับแว่นแบรนด์เนมราคา 20,000 บาท ล้วนออกจากโรงงานเดียวกัน และถูกบงการโดยบริษัทอิตาลีชื่อ Luxottica ทั้งหมด เรื่องนี้มีส่วนที่จริงอยู่มากพอให้ฟังดูน่าเชื่อ แต่ประโยคว่า “ครองตลาดแว่นโลกกว่า 80%” และ “ผลิตแว่นเกือบทุกอัน” ยังไม่มีหลักฐานยืนยันในความหมายกว้างขนาดนั้น

บริษัทเดียวอยู่หลายจุดของเส้นทางซื้อแว่น

Luxottica เดิมเป็นผู้ผลิตและเจ้าของแบรนด์แว่นรายใหญ่ ก่อนควบรวมกับ Essilor ผู้ผลิตเลนส์ในปี 2018 จนกลายเป็น EssilorLuxottica บริษัทใหม่นี้มีทั้งแบรนด์ของตนเอง เช่น Ray-Ban, Oakley, Persol และ Oliver Peoples พร้อมสิทธิ์ผลิตและจำหน่ายแว่นให้แบรนด์แฟชั่นจำนวนมาก เช่น Chanel, Prada, Versace, Burberry และ Tiffany & Co.

บริษัทจึงไม่ได้มีบทบาทแค่ทำกรอบแว่น บางประเทศยังมีเครือข่ายร้านแว่น ร้านแว่นกันแดด การขายออนไลน์ เลนส์ ห้องแล็บ และธุรกิจสิทธิประโยชน์ด้านสายตาอยู่ในกลุ่มเดียวกัน ผู้ซื้อหนึ่งคนอาจพบสินค้า บริการ และช่องทางขายที่เกี่ยวข้องกับบริษัทเดียวกันหลายช่วง โดยไม่เห็นชื่อบริษัทแม่บนหน้าร้าน

นี่คือเหตุผลที่ทฤษฎีสมคบคิดฟังดูสมจริง: แบรนด์ที่ดูเป็นคู่แข่งกันอาจมีเจ้าของเดียวกัน หรือเป็นแบรนด์ที่เจ้าของแฟชั่นให้สิทธิ์บริษัทเดียวผลิตแว่น แต่คำว่า “ให้สิทธิ์ผลิต” ไม่เท่ากับ “เป็นเจ้าของแบรนด์แฟชั่นนั้น” และการใช้โรงงานหรือชิ้นส่วนร่วมกันก็ไม่ได้แปลว่าสเปก วัสดุ การออกแบบ การตรวจคุณภาพ และต้นทุนของทุกกรอบจะเหมือนกัน

ตัวเลข 80% มาจากตลาดที่นิยามแคบกว่าที่เล่ากัน

คำกล่าวเรื่อง 80% ปรากฏในคดีต่อต้านการผูกขาดของสหรัฐฯ โดยโจทก์อ้างว่า EssilorLuxottica ครองรายได้ 80% ของตลาด “แว่นพรีเมียม” ในสหรัฐฯ ปี 2022 หรือควบคุมราว 80% ของแบรนด์ในตลาดที่พวกเขานิยามไว้ ไม่ใช่ส่วนแบ่งของแว่นทุกประเภททั่วโลก

ศาลสหรัฐฯ ในปี 2025 ชี้ว่าคำนิยามตลาดของโจทก์มีปัญหา เพราะรวมสินค้า EssilorLuxottica หลายระดับราคา แต่ตัดแว่นราคาและลักษณะใกล้กันของคู่แข่งออกไป ศาลจึงยกคำร้องในขณะนั้นโดยเปิดทางให้ยื่นใหม่ได้ ข้อกล่าวหาการควบคุมราคาและการชี้นำลูกค้ายังเป็นข้อกล่าวหาของคู่ความ ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ศาลตัดสินรับรองแล้ว

ตลาดแว่นยังมีผู้ผลิตและกลุ่มแบรนด์อื่นอีกมาก ศาลยกตัวอย่างคู่แข่งอย่าง Kering, Marcolin, LVMH/Thlios และ Safilo ซึ่งมีสิทธิ์ผลิตแว่นให้แบรนด์แฟชั่นและกีฬาเช่นกัน ดังนั้นภาพว่าแบรนด์ทั้งหมดเป็นเพียงฉากหน้าของบริษัทเดียวจึงไม่ตรงข้อเท็จจริง

แล้วแว่นแพงต่างจากแว่นถูกตรงไหน

ราคากรอบไม่ได้บอกต้นทุนวัตถุดิบเพียงอย่างเดียว แต่รวมค่าลิขสิทธิ์แบรนด์ การออกแบบ การตลาด การกระจายสินค้า การขายปลีก การรับประกัน และกำไรของหลายชั้นในห่วงโซ่ กรอบราคาหลักร้อยอาจผลิตโดยโรงงานอิสระจากจีน เกาหลี หรือประเทศอื่น ส่วนกรอบหรูบางรุ่นอาจผ่านโรงงานในเครือ EssilorLuxottica หรือผู้รับจ้างรายอื่น ทั้งสองกรณีเกิดขึ้นได้

จุดที่ควรถามก่อนซื้อจึงไม่ใช่แค่ “ใครเป็นเจ้าของบริษัทแม่” แต่เป็นวัสดุของกรอบ ความพอดีกับใบหน้า ความแข็งแรงของบานพับ คุณภาพเลนส์ การเคลือบผิว ค่าเลนส์สายตา และบริการหลังการขาย กรอบแบรนด์เนมมีคุณค่าเรื่องดีไซน์และแบรนด์ได้ แต่ไม่ได้แปลว่ากรอบราคาสูงทุกอันดีกว่ากรอบที่พอดีหน้าและประกอบมาอย่างดี

สรุปให้ตรงที่สุด: EssilorLuxottica เป็นผู้เล่นรายใหญ่มากที่มีธุรกิจเชื่อมตั้งแต่แบรนด์ กรอบ เลนส์ ไปถึงร้านค้า และผลิตแว่นให้แบรนด์แฟชั่นหลายชื่อจริง แต่ยังไม่มีหลักฐานรองรับว่าแว่น 199 บาทกับแว่นหมื่นบาทเกือบทั้งหมดผลิตจากบริษัทเดียว หรือว่าบริษัทครองตลาดแว่นทั่วโลก 80% ตัวเลขดังกล่าวผูกกับข้อกล่าวหาและนิยามตลาดพรีเมียมที่ถกเถียงกันในคดี ไม่ใช่คำอธิบายตลาดแว่นทั้งโลก