หนึ่งงวดของหวยไทยมีสลากถูกรางวัลกี่ใบ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเห็นข่าวคนถูกรางวัลที่ 1 หลายใบ เรามักรู้สึกว่าคนถูกรางวัลน่าจะมีไม่น้อย เพราะยังมีรางวัลเลขท้ายอีกเป็นล้านใบ แต่ถ้ามองทั้งกองสลากในหนึ่งงวด ภาพจริงค่อนข้างชัด: สลากส่วนใหญ่ถูกตรวจแล้วไม่ได้รับเงินกลับเลย

สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลกำหนดว่า สลาก 1 ชุดมี 1 ล้านฉบับ และมีรายการรางวัลรวม 14,168 รางวัล หากคิดในระดับการผลิตประมาณ 100 ชุด หรือ 100 ล้านฉบับต่อหนึ่งงวด จะเท่ากับมีรายการจ่ายรางวัลรวม 1,416,800 รายการ

ตัวเลขนี้แยกได้เป็น รางวัลที่ 1 ประมาณ 100 ใบ, รางวัลข้างเคียง 200 ใบ, รางวัลที่ 2 ถึง 5 รวม 16,500 ใบ, เลขหน้า 3 ตัว 200,000 ใบ, เลขท้าย 3 ตัว 200,000 ใบ และเลขท้าย 2 ตัว 1,000,000 ใบ จะเห็นว่าคนที่ได้รางวัลส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากรางวัลใหญ่ แต่เป็นเลขท้าย 2 ตัวใบละ 2,000 บาท

ดังนั้น ถ้านับแบบตรงไปตรงมาจาก “จำนวนรายการรางวัล” คนหรือใบที่ได้เงินรางวัลมีราว 1.4168 ล้านรายการ จากสลาก 100 ล้านใบ หรือคิดเป็น 1.4168% ส่วนที่ไม่ถูกรางวัลมีประมาณ 98.5832 ล้านใบ หรือ 98.5832%

แต่มีข้อแม้สำคัญอยู่ 2 เรื่อง เรื่องแรก สลากใบเดียวอาจถูกได้มากกว่าหนึ่งรางวัล เช่น ถูกเลขท้าย 2 ตัวพร้อมเลขท้าย 3 ตัว เพราะฉะนั้น 1,416,800 คือจำนวน “รายการรางวัล” ไม่ใช่จำนวนใบที่ชนะซึ่งไม่ซ้ำกันทั้งหมด เมื่อหักการซ้อนกันออก จำนวนใบที่ถูกรางวัลจริงจะต่ำลงเล็กน้อย อยู่แถว ๆ 1.41 ล้านใบ

เรื่องที่สอง คำว่า “กี่คน” ไม่มีตัวเลขตายตัวจากโครงสร้างรางวัล เพราะคนหนึ่งอาจซื้อเลขเดียวกัน 5 ใบ 10 ใบ หรือซื้อเป็นชุด และบางใบอาจขายไม่หมดหรือผู้ถือไม่มาขึ้นเงินได้ สถิติจึงบอกจำนวนคนจริงไม่ได้ ถ้าสมมติว่าทุกคนซื้อคนละ 1 ใบและขายหมด ก็จะมีผู้ถูกรางวัลประมาณ 1.41 ล้านคน; ในโลกจริงจำนวนคนย่อมน้อยกว่านั้น

สรุปสั้นที่สุด: ในงวดที่มีสลากราว 100 ล้านใบ ประมาณ 98.6 ล้านใบไม่ได้รางวัล ส่วนใบที่ได้เงินกลับมามีราว 1.4 ล้านใบ โดยเกือบทั้งหมดเป็นรางวัลเลขท้าย ไม่ใช่รางวัลใหญ่ การซื้อเพิ่มทำให้จำนวนใบในมือมากขึ้น แต่ไม่ได้เปลี่ยนอัตราส่วนพื้นฐานนี้ของสลากแต่ละใบ