อายุเกาหลีเคยนับอย่างไร และกฎหมายปี 2023 เปลี่ยนอะไรบ้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ลองนึกภาพทารกที่ลืมตาดูโลกในคืนวันที่ 31 ธันวาคม ครอบครัวเรียกเด็กคนนี้ว่าอายุ 1 ขวบอยู่แล้ว แล้วพอข้ามคืนเข้าสู่วันที่ 1 มกราคม ทุกคนรอบตัวก็เพิ่มอายุพร้อมกัน เด็กที่เพิ่งเกิดได้วันเดียวจึงถูกนับเป็น 2 ขวบในบทสนทนาแบบเกาหลีดั้งเดิม

ฟังดูเหมือนมุกเล่นกับปฏิทิน แต่ครั้งหนึ่งนี่คือวิธีนับอายุที่คนเกาหลีใต้ใช้กันแพร่หลายในชีวิตประจำวัน จนการถามว่า “อายุเท่าไร” ต้องระวังว่าอีกฝ่ายกำลังตอบอายุแบบไหน

เริ่มที่ 1 ตั้งแต่วันเกิด แล้วเพิ่มพร้อมกันวันปีใหม่

ระบบที่คนทั่วไปเรียกว่า อายุเกาหลี เริ่มต้นให้เด็กมีอายุ 1 ขวบตั้งแต่เกิด จากนั้นเมื่อถึงวันที่ 1 มกราคม ทุกคนจะเพิ่มอายุอีก 1 ปีพร้อมกัน ไม่รอวันเกิดของแต่ละคน

จุดนี้ทำให้อายุเกาหลีมักมากกว่าอายุสากล 1 หรือ 2 ปี ตัวอย่างคนที่เกิดช่วงปลายปีจะมีอายุสากลยังไม่ถึง 1 ปี แต่ในระบบเดิมอาจถูกนับเป็น 2 ขวบหลังปีใหม่เพียงวันเดียว

คำอธิบายที่ได้ยินบ่อยคือการนับเวลาในครรภ์รวมเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต แต่ไม่ควรตีความว่าเป็นกฎคำนวณ 9 เดือนแบบเป๊ะ ๆ เพราะระบบนี้ไม่ได้เอาวันปฏิสนธิมาคิดรายบุคคล หลักจริงคือ เกิดมาเริ่มที่ 1 และเปลี่ยนพร้อมกันต้นปี

ไม่ได้มีแค่วิธีเดียว จึงชวนสับสน

เกาหลีใต้เคยมีการใช้เกณฑ์อายุหลายแบบควบกันอยู่ อายุเกาหลีใช้ในวงสนทนาและความสัมพันธ์ทางสังคม ส่วนอายุสากลเริ่มที่ 0 ตอนเกิดและเพิ่มในวันเกิด ซึ่งถูกใช้กับเอกสารทางการ แพทย์ และกฎหมายมานานแล้ว

ยังมีการนับแบบปีปฏิทินที่เริ่มจาก 0 ตอนเกิด แต่เพิ่มอายุตามปีใหม่ ใช้กับเกณฑ์บางเรื่อง เช่น การเกณฑ์ทหาร รวมถึงข้อกำหนดเกี่ยวกับการดื่มแอลกอฮอล์และสูบบุหรี่ในช่วงก่อนการปรับกฎหมาย

เพราะฉะนั้นคำว่า “คนเกาหลีอายุเท่าไร” เคยไม่มีคำตอบเดียวเสมอไป คนคนเดียวอาจตอบต่างกันตามว่าเป็นการคุยกับเพื่อน กรอกแบบฟอร์ม หรือดูเงื่อนไขตามกฎหมาย

อายุไม่ได้เป็นแค่ตัวเลขในสังคมเกาหลี

อายุมีผลต่อภาษาและมารยาทมากกว่าหลายประเทศ คนที่อายุมากกว่ามักได้รับการเรียกขานและใช้รูปประโยคต่างออกไป การรู้ปีเกิดจึงช่วยให้คนสองคนจัดระยะความสุภาพต่อกันได้ตั้งแต่เริ่มคุย

เมื่อทุกคนขยับอายุพร้อมกันในวันเดียว ความต่างระหว่างคนเกิดคนละปีจะดูชัดมาก เป็นเหตุผลหนึ่งที่ระบบนี้ฝังอยู่ในความรู้สึก แม้หลายคนจะรู้ดีว่าอายุสากลต่างหากที่ตรงกับเวลาที่ใช้ชีวิตจริง

ปี 2023 เปลี่ยนกติกาบนเอกสาร แต่ไม่ได้ลบความเคยชินทันที

วันที่ 28 มิถุนายน 2023 เกาหลีใต้เริ่มใช้หลักอายุสากลเป็นมาตรฐานในงานราชการและกฎหมาย ผ่านการแก้กฎหมายที่เกี่ยวข้อง เป้าหมายคือยุติความสับสนและข้อพิพาทจากการมีหลายวิธีนับอายุ

ผลคือคนจำนวนมากดูอ่อนลง 1 หรือ 2 ปีบนเอกสารทางการ แต่ไม่ได้หมายความว่าคำว่าอายุเกาหลีหายไปจากชีวิตประจำวันทันที ในครอบครัว กลุ่มเพื่อน และสื่อบันเทิง ยังพบการพูดถึงอายุแบบเดิมได้ เพราะมันเชื่อมกับธรรมเนียมการเรียกกันและลำดับอาวุโส

สรุปสั้นที่สุดคือ เด็กไม่ได้โตเร็วผิดธรรมชาติ ระบบเดิมต่างหากที่เลือกให้ทุกคนเริ่มที่ 1 และเดินหน้าไปพร้อมกันทุกวันขึ้นปีใหม่ ส่วนเกาหลีใต้ยุคปัจจุบันเลือกใช้อายุสากลในเรื่องทางการ เพื่อให้ตัวเลขเดียวกันหมายถึงสิ่งเดียวกันสำหรับทุกคน