หลุมยักษ์บนคาบสมุทรยามัลเกิดขึ้นได้อย่างไร
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
บนทุ่งทุนดราที่ราบเรียบของคาบสมุทรยามัล ทางเหนือของไซบีเรีย มีบางสิ่งที่ทำให้ภาพถ่ายจากโดรนดูเหมือนฉากนิยายวิทยาศาสตร์ พื้นดินที่เคยต่อเนื่องกันกลับขาดหายเป็นวงกลมลึก มืดสนิท ขอบหลุมเต็มไปด้วยก้อนดินและน้ำแข็งที่กระเด็นออกไปโดยรอบ
หลุมลักษณะนี้ถูกเรียกว่า หลุมปล่อยก๊าซ หรือ gas-emission crater ไม่ใช่รอยอุกกาบาต และไม่ใช่หลุมยุบธรรมดาที่ดินค่อย ๆ ทรุดตัวลง นักวิจัยพบว่าหลุมแรกที่เป็นข่าวใหญ่ในยามัลเมื่อปี 2014 ลึกประมาณ 50 เมตร ขณะที่หลุมในภูมิภาคยามัลและกีดานบางแห่งมีเส้นผ่านศูนย์กลางได้ถึงราว 70 เมตร
ใต้พื้นน้ำแข็งมีแรงดันสะสมอยู่
คำตอบหลักอยู่ใต้ชั้นดินเยือกแข็งถาวร หรือเพอร์มาฟรอสต์ พื้นดินแถบอาร์กติกเก็บน้ำแข็ง ดินอินทรีย์ น้ำเค็ม และก๊าซธรรมชาติไว้เป็นเวลานาน เมื่ออุณหภูมิอุ่นขึ้นในช่วงฤดูร้อน ชั้นดินผิวหน้าละลายลึกกว่าเดิม น้ำจากผิวดินจึงมีโอกาสไหลลงสู่ชั้นใต้ดินที่ซับซ้อนกว่าเดิม
งานวิจัยในวารสาร Geophysical Research Letters ปี 2024 เสนอภาพที่ละเอียดขึ้นว่า น้ำละลายสามารถเคลื่อนลงไปยังแอ่งน้ำเค็มใต้ดินที่เรียกว่า cryopeg ผ่านแรงออสโมซิส เมื่อแรงดันในระบบเพิ่มขึ้นจนดินแตกร้าว ความดันที่เปลี่ยนฉับพลันอาจทำให้มีเทนไฮเดรตซึ่งอยู่ใกล้เคียงสลายตัว ปลดปล่อยก๊าซมีเทนออกมาอย่างรวดเร็ว
แรงดันก๊าซจึงดันพื้นดินให้โป่งขึ้นก่อน แล้วพุ่งทะลุชั้นดินและน้ำแข็งด้านบนในเหตุการณ์สั้น ๆ ดิน โคลน และก้อนน้ำแข็งถูกเหวี่ยงออกจากจุดกำเนิด เหลือเป็นปล่องลึกผนังชันที่เห็นในภาพ หลุมจึงดูคล้ายการระเบิดจากด้านล่างมากกว่าการทรุดตัวจากด้านบน
โลกร้อนเป็นตัวเร่ง ไม่ใช่คำอธิบายเพียงข้อเดียว
การละลายของเพอร์มาฟรอสต์มีความเกี่ยวข้องกับการเกิดหลุม เพราะทำให้สภาพใต้ดินเปลี่ยนและเปิดทางให้น้ำหรือก๊าซเคลื่อนที่ได้ง่ายขึ้น แต่การบอกว่า “อากาศร้อนขึ้นแล้วพื้นระเบิด” ยังไม่ครบถ้วน พื้นที่ต้องมีองค์ประกอบเฉพาะร่วมกัน ทั้งชั้นน้ำเค็มใต้ดิน การกักก๊าซมีเทน แหล่งมีเทนไฮเดรต และชั้นดินที่สามารถเก็บแรงดันไว้ได้
นี่คือเหตุผลที่ทุ่งทุนดราอุ่นขึ้นทั้งแถบไม่ได้กลายเป็นหลุมทั้งหมด หลุมปล่อยก๊าซเป็นเหตุการณ์เฉพาะจุดและพบได้ไม่บ่อย นักวิทยาศาสตร์ยังติดตามว่าพื้นที่ใดมีโครงสร้างใต้ดินเสี่ยงต่อการสะสมแรงดันลักษณะนี้ โดยเฉพาะบริเวณที่มีชุมชน โครงสร้างพื้นฐาน หรือแหล่งพลังงานอยู่ใกล้เคียง
สิ่งที่น่ากังวลกว่าหลุมคือก๊าซที่หลุดออกมา
มีเทนเป็นก๊าซเรือนกระจกที่กักเก็บความร้อนได้ดีมากในช่วงเวลาสั้นกว่าคาร์บอนไดออกไซด์ การระเบิดหนึ่งครั้งไม่ได้เปลี่ยนสภาพภูมิอากาศโลกทันที แต่หลุมเหล่านี้ทำให้เห็นว่าดินเยือกแข็งไม่ได้เป็นเพียงพื้นแข็งนิ่ง ๆ มันเป็นระบบที่เก็บน้ำแข็ง น้ำ และก๊าซไว้พร้อมกัน
ภาพหลุมดำกลางทุ่งน้ำแข็งจึงไม่ใช่ปริศนาเหนือธรรมชาติ หลักฐานปัจจุบันชี้ไปยังการสะสมแรงดันและการปลดปล่อยก๊าซจากใต้เพอร์มาฟรอสต์ โดยมีภาวะอุ่นขึ้นเป็นตัวเร่งสำคัญ ความท้าทายต่อไปคือการเฝ้าระวังพื้นที่เสี่ยงและทำความเข้าใจกลไกใต้ดินให้แม่นยำพอ ก่อนที่พื้นราบอีกแห่งจะเปิดออกโดยไม่มีใครเห็นมาก่อน
NASA เดินหน้าพัฒนายานสำรวจดวงจันทร์ เตรียมปูทางสร้างฐานมนุษย์บนดวงจันทร์ในอนาคต
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
ทามาริลโล ผลไม้หน้าตาคล้ายมะเขือเทศที่เติบโตบนไม้พุ่ม พร้อมรสเปรี้ยวหวานอันเป็นเอกลักษณ์
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
หอยมือเสือ ยักษ์ใหญ่แห่งท้องทะเล เนื้อส่วนไหนกินได้บ้าง เหตุใดจึงมีราคาสูง และทำไมจึงกลายเป็นสัตว์ทะเลที่ต้องได้รับการคุ้มครอง
เลขเด็ดปฏิทิน "หลวงปู่ศิลา" งวดวันที่ 1 ธันวาคม 69..เลขไหนเด่น ส่องเลย!
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
ผึ้งหลวงหิมาลัย ผึ้งยักษ์แห่งขุนเขาสูง ผู้สร้างรังบนหน้าผาสูงชัน
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?
คำชะโนด งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดโพยชุดใหญ่! เลขเด่นสีเหลืองมาแล้ว จัดเต็มสองฝั่ง พร้อมเลขสามตัวตรง 7 ชุด
เปิด 5 สิ่งของไม่ควรวางบนโต๊ะรับแขก โบราณเชื่อขัดโชคลาภ-เงินทองรั่วไหล
กินดินแก้พิษ! ทำไมนกแก้วในป่าอเมซอนจึงพากันมากินดินเหนียว ทั้งที่มีผลไม้และเมล็ดพืชให้กินมากมาย?
ทำไมน้ำพุร้อนเยลโลว์สโตนถึงมีสีฟ้าสดใส? เบื้องหลังสีสันมหัศจรรย์ไม่ได้เกิดจากสารเคมีอย่างเดียว!
ทามาริลโล ผลไม้หน้าตาคล้ายมะเขือเทศที่เติบโตบนไม้พุ่ม พร้อมรสเปรี้ยวหวานอันเป็นเอกลักษณ์


