แผ่นเสียงทองคำที่ติดไปกับยาน Voyager บรรจุอะไรไว้

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บนตัวยาน Voyager ที่กำลังเคลื่อนห่างออกไปในความมืด มีวัตถุทรงกลมสีทองติดอยู่ข้างลำตัว มันไม่ใช่อะไหล่สำรองหรือเครื่องมือวัดผล แต่เป็นแผ่นเสียงที่มนุษย์ทำขึ้นเพื่อเผื่อว่าวันหนึ่ง ผู้พบยานจะอยากรู้ว่าโลกเคยมีสิ่งมีชีวิตแบบใดอาศัยอยู่

NASA ส่ง Voyager 1 และ Voyager 2 ขึ้นในปี 1977 เพื่อสำรวจดาวเคราะห์ชั้นนอก ยานแต่ละลำพก Voyager Golden Record หรือแผ่นเสียงชุบทองคำไว้หนึ่งแผ่น คณะคัดเลือกเนื้อหาซึ่งมี คาร์ล เซแกน เป็นประธาน เลือกบรรจุภาพ เสียง ดนตรี และคำทักทายจากโลก ไม่ได้ทำเป็นข้อความยาว ๆ เพราะผู้รับสมมติอาจไม่รู้ภาษาใดของมนุษย์เลย

แผ่นเสียงสำหรับผู้ที่อาจไม่เคยเห็นโลก

แผ่นเสียงอยู่ในปลอกอะลูมิเนียมป้องกัน พร้อมเข็มอ่านร่องและคู่มือที่ใช้สัญลักษณ์ทางวิทยาศาสตร์ ฝาครอบอธิบายวิธีเล่นแผ่นจากขอบเข้าหาศูนย์กลาง และบอกวิธีแปลงสัญญาณให้กลับเป็นภาพ NASA ระบุว่าแผ่นนี้เล่นที่ 16 2/3 รอบต่อนาที และหนึ่งด้านใช้เวลาราวหนึ่งชั่วโมง

คู่มือจึงไม่ได้หวังให้ผู้พบ “อ่านภาษาอังกฤษออก” แต่พยายามเริ่มจากสิ่งที่อารยธรรมซึ่งมีวิทยาการอาจรู้ร่วมกันได้ เช่น การเปลี่ยนสถานะของอะตอมไฮโดรเจน ใช้เป็นหน่วยเวลา แล้วค่อยพาไปสู่การถอดรหัสเสียงและภาพ เป็นงานออกแบบการสื่อสารข้ามวัฒนธรรมในระดับที่ห่างไกลที่สุดเท่าที่มนุษย์เคยลองทำ

115 ภาพ 55 ภาษา และเสียงที่ดูธรรมดาเกินกว่าจะไปอยู่ในอวกาศ

เนื้อหาด้านภาพมี 115 ภาพ ทั้งโครงสร้างเซลล์ กายวิภาค การตั้งครรภ์ การเกิด ครอบครัว สัตว์ พืช อาหาร อาคาร เมือง และการทำงานของมนุษย์ หลายภาพไม่ได้ตั้งใจโชว์ “ความก้าวหน้า” เพียงอย่างเดียว แต่ให้เห็นว่ามนุษย์มีร่างกาย เติบโต กิน สร้างบ้าน ทำงาน และอยู่ร่วมกับสิ่งมีชีวิตชนิดอื่น

ส่วนคำทักทายมี 55 ภาษา รวมภาษาไทยด้วย ข้อความภาษาไทยแปลเป็นอังกฤษว่า เราผู้คนบนโลกนี้ส่งความปรารถนาดีไปให้คุณ การมีหลายภาษาทำให้แผ่นนี้ไม่ได้แทนประเทศเดียว แม้ผู้รับจะฟังความหมายไม่ได้ ก็ยังอาจรับรู้ได้ว่ามนุษย์สื่อสารกันด้วยเสียงที่หลากหลาย

ชุดเสียงโลกยิ่งทำให้แผ่นนี้มีชีวิตกว่าบัญชีข้อมูลธรรมดา มีเสียงคลื่น ลม ฟ้าร้อง นก วาฬ หัวใจเต้น เด็กร้องไห้ เสียงจูบ และเสียงเครื่องจักรอย่างรถแทรกเตอร์ รายละเอียดอย่างเสียงจูบหรือรถแทรกเตอร์ดูเล็กมากเมื่อเทียบกับระยะทางระหว่างดาว แต่สิ่งเหล่านี้บันทึกทั้งความใกล้ชิด การเกิด และแรงงานของผู้คนไว้ในแผ่นเดียวกัน

ตามหลังเสียงธรรมชาติเป็นดนตรีราว 90 นาทีจากหลายภูมิภาคและหลายยุค ตั้งแต่บทเพลงคลาสสิกยุโรป ดนตรีพื้นบ้าน ไปจนถึงเพลงของชัค เบอร์รี การเลือกเช่นนี้ยอมรับตรง ๆ ว่าไม่มีแผ่นใดสรุปมนุษยชาติได้ครบ แต่ยังพยายามส่งตัวอย่างที่กว้างพอจะบอกว่าโลกมีจังหวะและความรู้สึกหลายแบบ

พิกัดโลกเขียนไว้บนฝา แต่โอกาสถูกพบยังห่างไกล

มุมหนึ่งของฝาครอบเป็นแผนที่พัลซาร์ 14 ดวง ใช้คาบการเต้นของดาวพัลซาร์เป็นรหัสอ้างอิงตำแหน่งระบบสุริยะ อีกส่วนมีสารยูเรเนียม-238 ปริมาณน้อยทำหน้าที่เสมือนนาฬิกากัมมันตรังสี NASA อธิบายว่าครึ่งชีวิตของยูเรเนียม-238 อยู่ที่ 4.51 พันล้านปี ผู้พบในอนาคตอาจประเมินเวลาที่ผ่านไปนับจากการปล่อยยานได้

ข้อมูลของ NASA ระบุว่า Voyager จะใช้เวลาราว 40,000 ปีจึงเข้าใกล้ระบบดาวอื่นเป็นครั้งแรก และการที่มีใครเก็บยานได้ต้องอาศัยอารยธรรมที่เดินทางในอวกาศระหว่างดาวได้จริง ความเป็นไปได้นั้นต่ำมาก จึงไม่มีใครรู้ว่าจะมีผู้ฟังเสียงเหล่านี้หรือไม่

แก่นของ Golden Record จึงอยู่ที่การตัดสินใจของมนุษย์ในปี 1977 มากกว่าการรอคำตอบจากต่างดาว แผ่นสีทองใบเล็กนี้ส่งภาพกายวิภาค คำอวยพร เสียงจูบ เสียงเด็กร้อง และเสียงรถแทรกเตอร์ออกไปพร้อมกัน ราวกับบอกว่าโลกไม่ได้มีแค่เทคโนโลยีที่พายานไปไกล แต่มีชีวิตประจำวันที่ส่งเสียงอยู่ใต้ท้องฟ้าด้วย