ปี 1816 ที่ฤดูร้อนหายไปและแฟรงเกนสไตน์เริ่มต้น

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

กลางฤดูร้อนที่ควรมีแดด ผู้คนในอเมริกาเหนือกลับเห็นหิมะและน้ำค้างแข็งลงบนพื้นที่เพาะปลูก ท้องฟ้าขมุกขมัว แสงอาทิตย์อ่อนแรง อากาศแปรปรวนจนชาวยุโรปและอเมริกันจำนวนมากเรียกปี 1816 ว่า “ปีที่ไร้ฤดูร้อน”

ต้นเหตุอยู่ไกลออกไปหลายพันกิโลเมตร ที่เกาะซุมบาวาในอินโดนีเซีย ภูเขาไฟตัมโบราเริ่มปะทุในเดือนเมษายน 1815 ก่อนการระเบิดครั้งใหญ่วันที่ 10 เมษายนจะพ่นหิน เถ้า และวัสดุจากภูเขาไฟขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศมหาศาล อนุภาคขนาดเล็กที่ลอยอยู่สูงนานทำให้พลังงานจากดวงอาทิตย์ส่องถึงพื้นโลกน้อยลง และสภาพอากาศในปีถัดมาผิดจากฤดูกาลอย่างหนัก

บันทึกที่ WIRED อ้างอิงข้อมูลจาก USGS ระบุว่า ตัมโบราพ่นหินบดละเอียดสู่บรรยากาศมากกว่า 36 ลูกบาศก์ไมล์ อุณหภูมิเฉลี่ยในเวลาต่อมาลดลงได้ถึงราว 5 องศาฟาเรนไฮต์ ผลกระทบไม่ได้หยุดอยู่ที่บริเวณภูเขาไฟ เพราะชั้นบรรยากาศพากลุ่มอนุภาคเดินทางไปรอบโลก

ปี 1816 จึงไม่ใช่ฤดูหนาวยาวนานธรรมดา แต่เป็นฤดูเพาะปลูกที่ถูกทำลาย เดือนมิถุนายนมีหิมะในนิวอิงแลนด์และแคนาดาตะวันออก บางพื้นที่เจอน้ำค้างแข็งในทุกเดือนของฤดูร้อน ต่อด้วยความแห้งแล้งในเดือนกรกฎาคมและสิงหาคม พืชที่พอเหลืออยู่ยังถูกน้ำค้างแข็งในเดือนกันยายนเล่นงานอีกครั้ง

เมื่อข้าวและธัญพืชเสียหาย ผลที่ตามมาคือราคาอาหารสูง ความอดอยาก และการย้ายถิ่น ในยุโรป สภาพอากาศเย็นและฝนหนักทำให้แม่น้ำเอ่อล้นและผลผลิตลดลง หลายประเทศเผชิญความขาดแคลนอาหารอยู่แล้วหลังสงครามนโปเลียน จึงรับแรงกระแทกได้ยากกว่าเดิม ความหนาวที่เริ่มจากภูเขาไฟลูกหนึ่งกลายเป็นปัญหาปากท้องข้ามทวีป

ฤดูฝนและความหนาวชุดเดียวกันพาเราไปถึงริมทะเลสาบเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ในฤดูร้อนปีนั้น แมรี เชลลีย์พักอยู่กับเพอร์ซี เชลลีย์ ลอร์ดไบรอน จอห์น โพลิโดรี และแคลร์ แคลร์มงต์ วันที่ออกไปเที่ยวกลางแจ้งมีน้อยกว่าที่คาด กลุ่มเพื่อนจึงใช้เวลาอยู่ในบ้าน อ่านเรื่องผีและคุยกันถึงวิทยาศาสตร์ ความตาย และความเป็นไปได้ของการสร้างชีวิต

ในคำนำฉบับหลังของ Frankenstein แมรี เชลลีย์บันทึกเองว่า ฤดูร้อนปี 1816 แถบเจนีวา “หนาวและฝนตก” ตอนเย็นพวกเขานั่งล้อมกองไฟ อ่านเรื่องผีเยอรมัน แล้วตกลงกันว่าจะเขียนเรื่องเหนือธรรมชาติคนละเรื่อง เธอได้ภาพฝันของนักวิทยาศาสตร์ที่ทำให้สิ่งไร้ชีวิตฟื้นขึ้นมา และเริ่มเขียนเรื่องของวิกเตอร์ แฟรงเกนสไตน์

นิยายตีพิมพ์ครั้งแรกในปี 1818 ชื่อเต็ม Frankenstein; or, The Modern Prometheus ความมืดครึ้มในสวิตเซอร์แลนด์ไม่ได้ “สร้าง” นิยายเล่มนี้ด้วยตัวเอง เพราะความคิด การอ่าน และชีวิตของแมรี เชลลีย์มีส่วนสำคัญอยู่ก่อนแล้ว แต่ปีที่อากาศพังจากตัมโบราทำให้เกิดสถานที่และเวลาร่วมกันพอดี จนเกมแต่งเรื่องผีในบ้านพักริมทะเลสาบกลายเป็นจุดเริ่มต้นของงานคลาสสิกที่ยังถูกอ่านมาถึงปัจจุบัน