อังกฤษเคยวางแผนสร้างเรือบรรทุกเครื่องบินจากไพครีตยาว 600 เมตร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ปลายปี 1942 เรือสินค้าของฝ่ายสัมพันธมิตรกำลังถูกเรือดำน้ำเยอรมันไล่ล่าอยู่กลางมหาสมุทรแอตแลนติก เครื่องบินจากฐานบนแผ่นดินยังบินไปไม่ถึงพื้นที่นั้นนานพอจะคุ้มกันขบวนเรือ นักวางแผนอังกฤษจึงต้องหาวิธีสร้างสนามบินลอยน้ำที่พาเครื่องบินเข้าไปใกล้เขตอันตรายได้

ข้อเสนอที่ถูกส่งขึ้นไปถึงวินสตัน เชอร์ชิลล์ไม่ใช่เรือเหล็กติดเกราะหนา แต่เป็นเรือขนาดมหึมาที่ต้องถูกแช่แข็งไว้ตลอดเวลา โครงการนี้มีชื่อว่า Project Habakkuk และถ้าสร้างสำเร็จ มันจะมีทางวิ่งยาวถึง 600 เมตร

ช่องว่างกลางแอตแลนติกทำให้อังกฤษต้องคิดสุดขั้ว

Geoffrey Pyke นักประดิษฐ์ชาวอังกฤษเสนอแนวคิดใช้ก้อนน้ำแข็งขนาดยักษ์เป็นฐานทัพอากาศเคลื่อนที่ เหตุผลเริ่มต้นมาจากการขาดแคลนเหล็กและอะลูมิเนียม วัสดุเหล่านี้ถูกจัดสรรให้รถถัง เรือรบ และเครื่องบินจนแทบไม่เหลือสำหรับโครงการใหม่ ขณะที่น้ำมีอยู่ทั่วทุกแห่ง และการทำให้น้ำกลายเป็นน้ำแข็งใช้พลังงานเพียงส่วนน้อยเมื่อเทียบกับการผลิตเหล็กในน้ำหนักเท่ากัน

แบบคิดแรกคือการนำภูเขาน้ำแข็งมาปรับพื้นด้านบน ทำเป็นทางวิ่ง และเจาะพื้นที่ภายในสำหรับเก็บเครื่องบิน ปัญหาคือก้อนน้ำแข็งธรรมดาเปราะ แตกง่าย และอาจเสียรูปจากน้ำหนักของตัวเอง นักวิทยาศาสตร์จึงต้องหาวัสดุที่แข็งกว่าและละลายช้ากว่าน้ำแข็งทั่วไป

ในเดือนธันวาคม 1942 เชอร์ชิลล์สั่งให้เร่งศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการด้วยลำดับความสำคัญสูงสุด การทดลองจึงเดินหน้าต่อ แม้ขนาดของเรือจะใหญ่เกินกว่าสิ่งที่กองทัพเรือเคยสร้างมา

ไพครีตคือน้ำแข็งผสมเยื่อไม้

จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นเมื่อ Mark และ Hohenstein จากสถาบันโพลีเทคนิคบรู๊กลินพบว่า การเติมเยื่อไม้ลงในน้ำก่อนนำไปแช่แข็งช่วยเพิ่มความเหนียวของน้ำแข็งได้มาก สูตรที่มักใช้พูดถึงโครงการนี้คือ น้ำประมาณ 86% กับเยื่อไม้ 14% โดยน้ำหนัก ขณะที่รายงานวิจัยดั้งเดิมระบุช่วงเยื่อไม้ราว 10–15%

วัสดุใหม่นี้ถูกตั้งชื่อว่า Pykrete ซึ่งเล่นคำจากชื่อ Pyke กับคำว่า concrete เพราะผู้ทดลองมองว่ามันมีคุณสมบัติบางอย่างคล้ายคอนกรีต เยื่อไม้ทำหน้าที่ช่วยยับยั้งการแตกร้าว เมื่อถูกกระแทก ก้อนวัสดุจะไม่แตกกระจายเหมือนน้ำแข็งบริสุทธิ์ และความร้อนยังเดินทางผ่านเนื้อวัสดุได้ช้าลง

Max Perutz นักวิทยาศาสตร์ผู้เชี่ยวชาญเรื่องน้ำแข็งและธารน้ำแข็ง รับหน้าที่ทดสอบคุณสมบัติของไพครีตในห้องเย็นลับใต้ตลาดเนื้อสมิธฟิลด์ กรุงลอนดอน รายงานของเขาระบุว่า ก้อนไพครีตไม่แตกจากการทุบด้วยค้อน และกระสุนปืนเล็กไม่ทำให้ก้อนแตกเป็นชิ้นแบบน้ำแข็งทั่วไป การสาธิตอีกครั้งหนึ่งถึงขั้นมีกระสุนสะท้อนออกจากก้อนวัสดุไปเฉี่ยวขานายทหาร

ผลการทดลองนี้ไม่ได้หมายความว่าไพครีตจะหยุดกระสุนทุกชนิดหรือทนตอร์ปิโดได้โดยไม่เสียหาย แผนงานพยายามชดเชยจุดอ่อนด้วยการออกแบบผนังที่หนามาก หากเกิดรอยแตกก็มีแนวคิดให้ใช้ไพครีตชุดใหม่เข้าปะซ่อม แต่ความสามารถดังกล่าวยังอยู่ในระดับการออกแบบและการทดสอบ ไม่เคยพิสูจน์กับเรือเต็มขนาดในมหาสมุทร

ปัญหาใหญ่ที่ค้นพบระหว่างการทดสอบคือไพครีตยังคงค่อย ๆ ไหลตัวเมื่อรับน้ำหนักเป็นเวลานาน Perutz พบว่าต้องควบคุมอุณหภูมิให้ต่ำประมาณ −15 ถึง −16 องศาเซลเซียส เพื่อไม่ให้โครงสร้างยุบตัวช้า ๆ

จากก้อนทดลองสู่เรือยาว 600 เมตร

แบบร่างของ Habakkuk ไม่ได้มีขนาดเท่าเรือบรรทุกเครื่องบินทั่วไป เอกสารของ Perutz ระบุทางวิ่งยาว 600 เมตร กว้าง 60 เมตร ผนังรอบลำเรือหนา 9 เมตร กินน้ำลึกประมาณ 45 เมตร และมีระวางขับน้ำราว 2.2 ล้านตัน

• ต้องใช้ไพครีตราว 1.7 ล้านตันต่อลำ

• ต้องรักษาอุณหภูมิภายในประมาณ −15 องศาเซลเซียส

• ต้องติดตั้งโรงทำความเย็น 16 ชุด พร้อมท่อส่งลมเย็นภายในผนัง

• ต้องใช้เครื่องยนต์ไฟฟ้ามากกว่า 20 ตัว และกำลังรวมประมาณ 32,000 แรงม้า

• ความเร็วขั้นต่ำที่วางไว้ประมาณ 7 นอต เพื่อไม่ให้ลอยตามกระแสลม

เรือลำนี้จึงไม่ใช่แค่ก้อนน้ำแข็งลอยน้ำ แต่เป็นโครงสร้างขนาดใหญ่ที่ต้องมีฉนวน ท่อทำความเย็น เครื่องกำเนิดไฟฟ้า ระบบขับเคลื่อน และพื้นที่ภายในสำหรับเครื่องบินกับอุปกรณ์ทางทหาร ตัวเลข 600 เมตรเป็นความยาวทางวิ่งขั้นต่ำสำหรับเครื่องบินทิ้งระเบิดในช่วงเวลานั้น ก่อนที่เครื่องบินรุ่นใหม่จะมีน้ำหนักและต้องการทางวิ่งยาวขึ้น

อังกฤษและแคนาดาเคยสร้างต้นแบบขนาดประมาณ 60 × 30 ฟุต หนักราว 1,000 ตันที่ทะเลสาบ Patricia ในรัฐอัลเบอร์ตา ต้นแบบมีระบบทำความเย็นขนาดเล็กใช้มอเตอร์เพียงประมาณ 1 แรงม้าเพื่อช่วยรักษาสภาพในช่วงอากาศอุ่น การทดลองนี้ช่วยให้เห็นว่าแนวคิดพอทำได้ในขนาดเล็ก แต่ยังห่างไกลจากการขยายเป็นเรือยักษ์กลางทะเล

เหตุผลที่ Habakkuk ไม่เคยออกทะเล

ต้นทุนและวัสดุที่ต้องใช้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อทีมวิศวกรพบปัญหาการไหลตัวของน้ำแข็ง เรือจึงต้องมีเหล็กเสริม ฉนวน และระบบทำความเย็นมากกว่าที่ประเมินไว้ตอนแรก โครงการที่เริ่มต้นด้วยความตั้งใจจะประหยัดเหล็กกลับต้องใช้ท่อ เครื่องจักร และโครงสร้างเหล็กจำนวนมหาศาล

รายงานการออกแบบยังระบุว่าการผลิตไพครีตสำหรับเรือหนึ่งลำต้องใช้พื้นที่โรงงานประมาณ 40 เฮกตาร์ และต้องจัดหาเยื่อไม้จำนวนมหาศาล หากเดินหน้าจริง วัตถุดิบดังกล่าวอาจกระทบอุตสาหกรรมกระดาษของแคนาดา การสร้างเรือเต็มขนาดจึงต้องใช้แรงงานและทรัพยากรระดับเมืองอุตสาหกรรม

สถานการณ์ทางทหารก็เปลี่ยนไปก่อนที่เรือจะสร้างเสร็จ เครื่องบินพิสัยไกลขึ้น ฐานบินใหม่ช่วยปิดช่องว่างกลางมหาสมุทร และเรือบรรทุกเครื่องบินคุ้มกันมีจำนวนเพิ่มขึ้น ภายในต้นปี 1944 ความจำเป็นในการสร้างสนามบินน้ำแข็งขนาดยักษ์ลดลง ขณะที่ทางวิ่งยาว 600 เมตรก็เริ่มไม่พอสำหรับเครื่องบินรุ่นใหม่

Project Habakkuk จึงถูกยกเลิกเพราะปัญหาทางวิศวกรรม ต้นทุน และยุทธศาสตร์ที่เปลี่ยนไป ไม่ใช่เพียงเพราะสงครามใกล้จบ ต้นแบบที่ทะเลสาบ Patricia ยังจมอยู่ใต้น้ำหลังระบบทำความเย็นถูกหยุด และใช้เวลาถึงสามฤดูร้อนกว่าจะละลายหมด

เรือบรรทุกเครื่องบินจากน้ำแข็งไม่เคยกลายเป็นอาวุธจริง แต่การทดลองไพครีตได้สร้างข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับการแตกร้าว การไหลตัว และคุณสมบัติของน้ำแข็ง ภายใต้แรงกดดันจากสงคราม แนวคิดที่ดูเหมือนเพ้อฝันจึงถูกทดสอบด้วยตัวเลขจริง ก่อนที่โลกจะเปลี่ยนเร็วเกินกว่าจะรอเรือยักษ์ลำนี้