เชลยศึกสร้างเครื่องร่อนลับในปราสาทโคลดิตซ์ได้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บนพื้นไม้เก่าของห้องใต้หลังคาเหนือโบสถ์ในปราสาทโคลดิตซ์ มีโครงเครื่องบินขนาดใหญ่ถูกประกอบขึ้นทีละชิ้น นักโทษสงครามต้องทำงานเงียบที่สุด เพราะหากผู้คุมพบเข้า โครงการทั้งหมดอาจจบลงทันที

ปราสาทแห่งนี้อยู่ในเยอรมนีและถูกใช้เป็นค่ายเชลยศึก Oflag IV-C ตั้งแต่ปี 1939 เป็นสถานที่คุมขังนายทหารฝ่ายสัมพันธมิตรที่เคยพยายามหลบหนีจากค่ายอื่น เว็บไซต์ทางการของปราสาทระบุว่า Colditz เป็นค่ายความปลอดภัยสูงสำหรับนายทหารฝ่ายตะวันตก และมีประวัติการแหกคุกจำนวนมาก

แผนสร้างเครื่องร่อนเกิดขึ้นจริง นักโทษอังกฤษสร้างเครื่องร่อนสองที่นั่งไว้ในห้องใต้หลังคา โดยหวังใช้หลังคาโบสถ์เป็นทางปล่อยตัวข้ามเมืองและแม่น้ำ Mulde ทว่าเครื่องยังไม่ทันได้ขึ้นบิน กองทัพสหรัฐฯ ก็เข้าปลดปล่อยค่ายเสียก่อน

คุกที่ผู้คุมเฝ้ามองลงมา แต่ไม่ทันมองขึ้นไป

แนวคิดเริ่มต้นจาก Bill Goldfinch นักโทษที่มีความรู้ด้านวิศวกรรม เขาสังเกตกระแสลมยกตัวเหนือปราสาท จึงคิดว่าหากนำเครื่องร่อนขึ้นไปยังหลังคา เครื่องอาจลอยข้ามหุบเขาได้ Jack Best เพื่อนร่วมโครงการซึ่งมีพื้นฐานด้านวิศวกรรมเช่นกันเข้ามาช่วยคำนวณและออกแบบ

พื้นที่ก่อสร้างถูกเลือกไว้ในห้องใต้หลังคาที่อยู่ติดกับหลังคาโบสถ์ จุดนี้มองจากด้านล่างได้ยาก นักโทษสร้างผนังปลอมจากบานไม้เก่าและดินฝุ่นในห้องใต้หลังคา ทำให้ผู้ที่เดินเข้ามาเห็นเพียงพื้นที่ว่างธรรมดา ภายในผนังนั้นมีช่องลับและประตูกลสำหรับนำชิ้นส่วนเครื่องร่อนเข้าไปเก็บ

ชิ้นส่วนขนาดใหญ่ถูกประกอบในห้องพักของนักโทษก่อนจะถูกแยกออกเป็นชิ้นเล็ก ๆ แล้วลำเลียงเข้าไปในห้องลับ ผู้คุมมักค้นหาทางหนีใต้พื้นหรือในกำแพง นักโทษจึงใช้ประโยชน์จากความเคยชินนั้นด้วยการซ่อนงานทั้งหมดไว้เหนือศีรษะ

พื้นไม้ เตียงเก่า และข้าวฟ่างในเสบียง

วัสดุส่วนใหญ่หาได้จากสิ่งของภายในค่าย โครงรับแรงของปีกใช้ไม้กระดานพื้น ห้องนอนให้ไม้ระแนงจากเตียงมาทำเป็นซี่โครงปีก สายไฟจากพื้นที่ไม่ได้ใช้งานถูกนำมาดัดแปลงเป็นสายควบคุม ส่วนเครื่องมือก็ทำขึ้นเอง เช่น เลื่อยจากสปริงเครื่องเล่นแผ่นเสียง สว่านจากตะปู และใบมีดจากมีดโต๊ะ

ผิวปีกใช้ผ้าฝ้ายลายตารางสีน้ำเงินกับขาวจากผ้าปูหรือถุงนอนของนักโทษ จากข้อมูลของ PBS ผ้าถูกเคลือบด้วยข้าวฟ่างร้อนที่ต้มจากเสบียง เพื่อทำให้เนื้อผ้าแข็งและลดช่องว่างของเส้นใย ส่วนกาวเคซีนและสว่านโลหะได้มาจากการติดสินบน

รายละเอียดเรื่องแยมที่มักถูกเล่าต่อกันมาไม่ตรงกับบันทึกแหล่งข้อมูลหลักที่ตรวจสอบได้ วัสดุจากเสบียงที่มีบทบาทชัดเจนคือข้าวฟ่างต้ม ซึ่งใช้เคลือบผ้า ไม่ใช่ส่วนผสมหลักของกาว

งานสร้างต้องทำมือแทบทุกขั้นตอน ปีกเพียงชุดเดียวต้องใช้ชิ้นส่วนจำนวนมาก นักโทษต้องดัดไม้ด้วยไอน้ำ เจาะรู และติดตั้งซี่โครงทีละชิ้น ความยากไม่ได้อยู่ที่การออกแบบอย่างเดียว แต่อยู่ที่การทำให้เครื่องบินทั้งลำไม่ส่งเสียงดังและไม่ทิ้งร่องรอยให้ผู้คุมสงสัย

แผนปล่อยเครื่องร่อนจากหลังคา

เครื่องร่อนถูกออกแบบให้รองรับคนสองคน แผนการหลบหนีไม่ได้อาศัยการกระโดดจากหลังคาแบบเสี่ยงดวง นักโทษวางระบบรอก เชือก และน้ำหนักถ่วงเพื่อเร่งเครื่องให้เคลื่อนตัวไปตามทางปล่อยที่ทำจากโต๊ะและแผ่นไม้

น้ำหนักถ่วงที่วางไว้ในแผนคืออ่างอาบน้ำโลหะซึ่งจะเติมคอนกรีต เมื่อปล่อยให้อ่างตกลงจากระดับสูง แรงดึงจะลากเครื่องร่อนให้พุ่งไปข้างหน้า ความเร็วที่คำนวณไว้ควรทำให้เครื่องหลุดจากขอบหลังคาและร่อนข้ามเมืองไปยังพื้นที่อีกฝั่งของแม่น้ำ

การทดลองต้องทำในช่วงฤดูใบไม้ผลิปี 1945 แผนเดิมคือประกอบเครื่องให้พร้อม แล้วรอจังหวะที่เหมาะสมที่สุด การปล่อยจากหลังคามีความเสี่ยงสูง หากเครื่องร่อนไม่ยกตัว นักบินและผู้โดยสารอาจตกลงไปพร้อมกับเครื่อง แต่การอยู่ในค่ายต่อไปก็ยังมีอันตรายจากสถานการณ์สงครามที่กำลังพังทลาย

เครื่องร่อนที่ไม่เคยได้ทำหน้าที่ของมัน

สงครามจบลงก่อนแผนจะถูกทดสอบ นักโทษฝ่ายสัมพันธมิตรได้รับการปลดปล่อย ขณะที่เครื่องร่อนยังคงอยู่ในห้องใต้หลังคา ไม่ได้ออกจากหลังคา ไม่ได้ข้ามแม่น้ำ และไม่มีนักบินคนใดได้ใช้มันหลบหนี

Colditz Glider จึงไม่ใช่เรื่องของการแหกคุกที่สำเร็จด้วยการบิน แต่เป็นหลักฐานว่ากลุ่มเชลยศึกสามารถเปลี่ยนห้องใต้หลังคาของปราสาทให้กลายเป็นโรงงานอากาศยานได้ พวกเขาใช้ความรู้ด้านวิศวกรรม วัสดุจากเตียงและพื้นไม้ สายไฟที่ถูกถอดออก และเสบียงเพียงเล็กน้อย เพื่อสร้างทางหนีที่ซับซ้อนที่สุดแห่งหนึ่งของสงครามโลกครั้งที่สอง

สิ่งที่ทำให้แผนนี้มีน้ำหนักทางประวัติศาสตร์ไม่ใช่ภาพเครื่องร่อนลอยอยู่บนท้องฟ้า แต่คือการที่เครื่องบินทั้งลำถูกสร้างขึ้นจริงในสถานที่ซึ่งผู้คุมคิดว่าควบคุมได้ทุกมุม แล้วสงครามกลับเป็นฝ่ายหยุดการบินครั้งแรกของมัน