จากโรงเรียนข้าราชการสู่มหาวิทยาลัยแห่งแรกของไทย เส้นทางกว่า 100 ปี

จากโรงเรียนข้าราชการสู่มหาวิทยาลัยแห่งแรกของไทย เส้นทางกว่า 100 ปี

 

เรื่องราวของ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ไม่ได้เริ่มต้นขึ้นในวันที่ได้รับการสถาปนาเป็น

“มหาวิทยาลัย” แต่มีพัฒนาการย้อนกลับไปกว่าหนึ่งศตวรรษ โดยมีจุดเริ่มต้นจากการจัดตั้งโรงเรียน

สำหรับฝึกหัดวิชาข้าราชการฝ่ายพลเรือนใน พ.ศ. 2442 ก่อนจะพัฒนาและเปลี่ยนสถานะหลายครั้ง

จนกระทั่งได้รับการสถาปนาเป็นจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยใน วันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2459

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยระบุว่าเป็น สถาบันอุดมศึกษาแห่งแรกของประเทศไทย

ทำให้ประวัติของสถาบันแห่งนี้เป็นส่วนสำคัญของประวัติศาสตร์การศึกษาไทยสมัยใหม่ 

จุดเริ่มต้นใน พ.ศ. 2442

 

จุดเริ่มต้นเกิดขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อมีพระราชดำริให้จัดตั้ง

โรงเรียนสำหรับฝึกหัดวิชาข้าราชการฝ่ายพลเรือน ขึ้น ณ ตึกยาวข้างประตูพิมานชัยศรีใน

พระบรมมหาราชวัง เมื่อพ.ศ. 2442 จุดประสงค์สำคัญคือการผลิตบุคลากรที่มีความรู้

สำหรับเข้ารับราชการ ซึ่งสอดคล้องกับการปรับปรุงระบบบริหารราชการแผ่นดินในช่วงเวลานั้น

ต่อมาในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2445 โรงเรียนดังกล่าวได้รับการเปลี่ยนชื่อเป็น โรงเรียนมหาดเล็ก 

 

จากโรงเรียนมหาดเล็กสู่โรงเรียนข้าราชการพลเรือนฯ

 

เมื่อเข้าสู่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว แนวคิดเรื่องการศึกษา

สำหรับผลิตบุคลากรของประเทศได้ขยายกว้างขึ้น จากเดิมที่เน้นการฝึกบุคลากร

เพื่อรับราชการในภารกิจบางด้าน จึงมีการพัฒนาโรงเรียนให้เป็นสถาบันอุดมศึกษาที่รองรับ

งานราชการในหลายสาขามากขึ้น และเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2453 ได้มีการสถาปนา

โรงเรียนมหาดเล็กขึ้นเป็นสถาบันอุดมศึกษา และพระราชทาน

นามว่า “โรงเรียนข้าราชการพลเรือนของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว” 

ไม่ได้มีเพียงวิชาราชการ แต่ขยายไปสู่การศึกษาหลากหลายสาขา

 

โรงเรียนข้าราชการพลเรือนฯ มีการจัดการศึกษาหลายด้าน โดยในระยะแรกมีการจัดการศึกษา

ใน 5 โรงเรียน และเปิดสอนรวม 8 แผนกวิชา ได้แก่ การปกครอง กฎหมาย การทูต

การคลัง การแพทย์ การช่าง การเกษตร และวิชาครู แนวทางดังกล่าวสะท้อนการพยายาม

สร้างบุคลากรที่มีความรู้หลากหลายเพื่อรองรับภารกิจของประเทศในเวลานั้น ก่อนที่จะพัฒนาไปสู่โครงสร้างของมหาวิทยาลัยในเวลาต่อมา 

วันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2459 กลายเป็น “จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย”

 

จุดเปลี่ยนครั้งสำคัญเกิดขึ้นในวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2459 เมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

โปรดเกล้าฯ ให้ประดิษฐานโรงเรียนข้าราชการพลเรือนฯ ขึ้นเป็น “จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย”

เพื่อเป็นพระบรมราชานุสาวรีย์เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

จากจุดนี้เอง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยจึงถือกำเนิดขึ้นในฐานะมหาวิทยาลัยอย่างเป็นทางการ

และได้รับการยอมรับจากมหาวิทยาลัยเองว่าเป็นสถาบันอุดมศึกษาแห่งแรกของประเทศไทย 

 

4 คณะแรกของมหาวิทยาลัย

 

ในช่วงเริ่มต้น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยมีการจัดการศึกษาเป็น 4 คณะ ได้แก่

คณะรัฐประศาสนศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ และคณะอักษรศาสตร์

และวิทยาศาสตร์ ก่อนที่โครงสร้างการเรียนการสอนจะพัฒนาและเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย

ต่อมาในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2460 มีการจัดตั้งคณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์อย่างเป็นทางการ

ซึ่งเป็นหนึ่งในพัฒนาการสำคัญของมหาวิทยาลัยในช่วงแรก 

 

จากมหาวิทยาลัยแห่งแรก สู่การพัฒนาการศึกษาระดับปริญญา

 

หลังการสถาปนา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยยังต้องปรับปรุงมาตรฐานการศึกษาอย่างต่อเนื่อง

โดยช่วง พ.ศ. 2459–2465 มีการปรับปรุงการศึกษาระดับประกาศนียบัตร

และเตรียมการสำหรับการจัดการเรียนการสอนระดับปริญญาขณะเดียวกันคณะแพทยศาสตร์

ได้รับการพัฒนาการเรียนการสอนและมีการติดต่อกับมูลนิธิร็อกกี้เฟลเลอร์เพื่อขอความช่วยเหลือด้านการศึกษาในเวลาต่อมา 

 

จากปี 2459 สู่มหาวิทยาลัยอายุกว่า 100 ปี

 

หากนับจากวันที่สถาปนาเป็นจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยใน พ.ศ. 2459 ถึงปัจจุบัน

สถาบันแห่งนี้มีประวัติยาวนานกว่า 110 ปี แล้ว และหากนับย้อนกลับไปถึงจุดเริ่มต้นของ

โรงเรียนฝึกหัดวิชาข้าราชการฝ่ายพลเรือนใน พ.ศ. 2442 ก็มีประวัติความเป็นมาต่อเนื่อง

ยาวนานกว่า 120 ปี จึงเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของการเปลี่ยนผ่านจากการผลิตบุคลากรเพื่อรับราชการ

ไปสู่สถาบันอุดมศึกษาที่มีการเรียนการสอนหลากหลายสาขา