ลูกจันทน์เทศกินมากแค่ไหนถึงเสี่ยงพิษ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาขูดลูกจันทน์เทศลงในซุปครีมหรือซอสพาสต้า กลิ่นหอมอุ่น ๆ มักทำให้รู้สึกว่าเป็นเพียงเครื่องเทศธรรมดาในครัว แต่ของที่ใช้แต่งกลิ่นเพียงเล็กน้อยนี้ไม่เหมาะกับการกินเป็นช้อน ๆ เพื่อหวังผลต่อร่างกาย

ลูกจันทน์เทศมีสารประกอบหลายชนิด รวมถึง myristicin ซึ่งเกี่ยวข้องกับอาการมึนงง สับสน ใจสั่น และอาการรับรู้ผิดปกติเมื่อได้รับในปริมาณมากกว่าการใช้ปรุงอาหารตามปกติ รายงานผู้ป่วยและบทความทบทวนทางการแพทย์พบว่าอาการอาจเริ่มช้าหลังรับประทานหลายชั่วโมง จึงยิ่งไม่ควรคิดว่า “ยังไม่เป็นอะไร” แล้วเพิ่มปริมาณเข้าไปอีก

คำที่มักถูกส่งต่อกันว่า “เกิน 2 ช้อนชาจะอันตราย” ควรมองเป็นสัญญาณเตือน ไม่ใช่เส้นแบ่งความปลอดภัยที่ใช้ได้กับทุกคน เพราะน้ำหนักของผง ความเข้มข้นของสารในแต่ละเมล็ด อายุ น้ำหนักตัว โรคประจำตัว และยาหรือแอลกอฮอล์ที่ใช้ร่วมกันล้วนทำให้ผลต่างกันได้ งานรายงานผู้ป่วยมีทั้งกรณีที่รับประทานผงปริมาณหลายกรัมจนเกิดพิษ และกรณีที่อาการรุนแรงแตกต่างกันมาก

อาการที่พบได้ไม่ได้น่าตื่นเต้นอย่างที่เรื่องเล่าบางแห่งทำให้ดูเป็น “เมาแบบสนุก” แต่มีตั้งแต่คลื่นไส้ อาเจียน ปากแห้ง เวียนศีรษะ กระสับกระส่าย หัวใจเต้นเร็ว สับสน ไปจนถึงประสาทหลอนหรือเพ้อได้ หากมีคนกินลูกจันทน์เทศปริมาณมากโดยตั้งใจหรือโดยไม่ตั้งใจ แล้วเริ่มมีอาการผิดปกติ ควรติดต่อหน่วยแพทย์หรือศูนย์พิษวิทยาโดยเร็ว และไม่ควรขับรถ อยู่ลำพัง หรือพยายามทำให้อาเจียนเอง

ส่วนความเชื่อที่ว่าใส่ลูกจันทน์เทศในชาหรือเครื่องดื่มอุ่น ๆ แล้วเป็น “ยานอนหลับชั้นดี” ยังไม่มีหลักฐานทางคลินิกที่น่าเชื่อถือพอจะใช้รักษาอาการนอนไม่หลับได้ กลิ่นและรสของเครื่องดื่มอุ่นอาจทำให้บางคนรู้สึกผ่อนคลาย แต่ไม่ควรเพิ่มเครื่องเทศเพื่อไล่หาฤทธิ์ง่วง เพราะจุดที่หวังผลกับจุดที่เริ่มเกิดอาการไม่พึงประสงค์ไม่ได้มีเส้นแบ่งแน่นอน

วิธีใช้ที่ปลอดภัยที่สุดจึงเรียบง่าย: ใช้ลูกจันทน์เทศในบทบาทเครื่องปรุง ขูดเพียงเล็กน้อยเพื่อเพิ่มกลิ่นรส ไม่ใช้แทนยา และเก็บให้พ้นมือเด็ก หากนอนไม่หลับบ่อย ควรหาสาเหตุร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรแทนการทดลองเพิ่มปริมาณเครื่องเทศในครัว ลูกจันทน์เทศยังทำให้อาหารหอมได้เหมือนเดิม แต่ไม่ใช่ของที่ควรกินมากเพื่อทดสอบฤทธิ์ของมัน