แม่กินอะไรดี กองทุนสื่อฯ เปิด ครัวออนไลน์ เจาะมื้อผู้สูงวัย ชวนลูกหลานรู้ก่อนดูแลพ่อแม่

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับโครงการ “แม่กินอะไรดี” โครงการที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ประจำปี 2569 ซึ่งมุ่งนำเรื่องที่อยู่ใกล้ตัวทุกครอบครัวอย่าง “อาหาร” มาเชื่อมโยงกับการดูแลผู้สูงอายุ ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทยที่กำลังมีผู้สูงวัยเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

อ่านในครั้งแรกอาจรู้สึกว่าเป็นเพียงโครงการเกี่ยวกับเมนูอาหารสำหรับผู้สูงอายุ แต่เมื่อพิจารณารายละเอียดแล้วจะเห็นว่า แนวคิดของโครงการไม่ได้หยุดอยู่ที่การบอกว่า “ผู้สูงอายุควรกินอะไร” เท่านั้น หากแต่พยายามขยับไปอีกขั้น คือทำให้เรื่องอาหารกลายเป็นเครื่องมือสร้างความรู้ให้กับทั้งผู้สูงวัย ลูกหลาน และผู้ดูแล เพื่อให้สามารถนำความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้จริง

เพราะเมื่อคนในบ้านมีอายุมากขึ้น คำถามเรื่องอาหารอาจไม่ใช่เพียงว่า “วันนี้จะทำอะไรกินดี” แต่ต้องคิดต่อด้วยว่า อาหารนั้นเหมาะกับวัยหรือไม่ มีคุณค่าทางโภชนาการเพียงพอหรือเปล่า และสอดคล้องกับสภาพร่างกายของผู้สูงอายุแต่ละคนหรือไม่

นี่จึงเป็นที่มาของแนวคิด “ครัวออนไลน์” ของโครงการ “แม่กินอะไรดี” ซึ่งต้องการรวบรวมสูตรอาหาร ความรู้ด้านโภชนาการ คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ และเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับการดูแลผู้สูงวัย นำเสนอผ่านสื่อหลายรูปแบบ เพื่อให้คนทั่วไปสามารถเข้าถึงข้อมูลได้ง่ายขึ้น

ไม่ใช่แค่ “อยู่ได้นาน” แต่ต้อง “แข็งแรงได้นาน”

หนึ่งในแนวคิดสำคัญที่โครงการให้ความสนใจคือเรื่อง Healthspan หรือช่วงเวลาของชีวิตที่ยังคงมีสุขภาพดีและสามารถดำเนินชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ

แนวคิดนี้น่าสนใจตรงที่ไม่ได้มองความสำเร็จของชีวิตเพียงเรื่อง “อายุยืน” แต่ให้ความสำคัญกับคุณภาพของช่วงเวลาที่เพิ่มขึ้นด้วย กล่าวคือ หากคนเรามีอายุยืนขึ้น แต่กลับต้องเผชิญข้อจำกัดในการเคลื่อนไหว ดูแลตัวเองไม่ได้ หรือมีปัญหาสุขภาพจนกระทบต่อชีวิตประจำวัน การมีอายุยืนเพียงอย่างเดียวก็อาจไม่ใช่คำตอบทั้งหมด

ดังนั้น การสร้างความรู้เรื่องอาหารและโภชนาการตั้งแต่ในชีวิตประจำวัน จึงเป็นหนึ่งในประเด็นที่สามารถนำมาพูดคุยกับครอบครัวได้ง่ายที่สุด

ดร.ธนกร ศรีสุขใส ผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ กล่าวว่า กองทุนฯ เห็นความสำคัญของการนำเรื่องใกล้ตัวอย่าง “อาหารและโภชนาการ” มาเป็นเครื่องมือสร้างความเข้าใจและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน จึงให้การสนับสนุนโครงการ “แม่กินอะไรดี” ประจำปี 2569 เพื่อพัฒนาเป็นสื่อความรู้และชุมชนออนไลน์ด้านอาหารสำหรับผู้สูงอายุอย่างเป็นรูปธรรม

มุมมองดังกล่าวสะท้อนว่า การเตรียมความพร้อมสำหรับสังคมสูงวัยไม่ได้มีเพียงเรื่องการรักษาพยาบาลหรือการจัดสวัสดิการเท่านั้น แต่ยังรวมถึงเรื่องพื้นฐานที่เกิดขึ้นในบ้านทุกวันอย่าง “มื้ออาหาร”

จากเมนูในครัว สู่ความรู้ที่ลูกหลานนำไปใช้ได้จริง

สิ่งที่น่าสนใจของโครงการนี้คือ ไม่ได้สื่อสารกับผู้สูงอายุเพียงกลุ่มเดียว แต่ยังให้ความสำคัญกับ ลูกหลานและผู้ดูแล หรือ Caregivers ด้วย

เหตุผลก็เข้าใจได้ไม่ยาก เพราะในชีวิตจริง คนที่รับผิดชอบเรื่องอาหารของผู้สูงวัยอาจไม่ใช่เจ้าตัวเสมอไป แต่เป็นลูก ลูกสะใภ้ หลาน หรือผู้ดูแลที่ต้องเป็นคนเลือกซื้อวัตถุดิบ เตรียมอาหาร และจัดมื้ออาหารให้

หากคนกลุ่มนี้มีความรู้ที่ถูกต้อง เรื่องอาหารก็จะไม่ใช่เพียงการทำให้อิ่ม แต่สามารถพิจารณาความเหมาะสมกับวัย สภาพร่างกาย และข้อจำกัดด้านสุขภาพของผู้สูงอายุแต่ละคนได้มากขึ้น

อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ต้องเข้าใจให้ถูกต้องว่า ผู้สูงอายุแต่ละคนมีสภาพร่างกายไม่เหมือนกัน เมนูที่เหมาะกับคนหนึ่งอาจไม่เหมาะกับอีกคน โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือมีข้อจำกัดด้านอาหาร ดังนั้นข้อมูลด้านโภชนาการจึงควรอาศัยคำแนะนำจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือและผู้เชี่ยวชาญ มากกว่าการทำตามคำแนะนำที่เผยแพร่ในโลกออนไลน์โดยไม่ตรวจสอบ

ตรงนี้เองที่โครงการ “แม่กินอะไรดี” พยายามเข้ามาเติมช่องว่าง ด้วยการนำความรู้ด้านอาหารมาสื่อสารให้อยู่ในรูปแบบที่เข้าใจง่ายและเข้าถึงได้มากขึ้น

จัดเต็มทั้งโทรทัศน์ วิทยุ และสื่อออนไลน์

ในด้านการดำเนินงาน โครงการวางแผนผลิตสื่อหลายรูปแบบ ทั้งรายการโทรทัศน์ สกู๊ปวิทยุ สื่อภาพกราฟิก เมนู “อร่อยติดดาว” หรือ 5 Star Menu รวมถึงเนื้อหาด้านโภชนาการอาหารสำหรับผู้สูงอายุ

นอกจากนี้ยังมีคลิปวิดีโอสั้นที่ให้คำแนะนำด้านอาหารสำหรับผู้สูงวัยจากนักกำหนดอาหารวิชาชีพ เพื่อให้ข้อมูลสามารถเข้าถึงผู้ชมผ่านรูปแบบที่กระชับและเหมาะกับพฤติกรรมการรับสื่อในปัจจุบัน

สำหรับรายการโทรทัศน์ “แม่กินอะไรดี” มีกำหนดออกอากาศทาง ททบ.5 HD ทุกวันเสาร์ เวลา 13.55-14.00 น. โดยเริ่มออกอากาศตอนแรกในวันเสาร์ที่ 19 กันยายน 2569

ส่วนสกู๊ปวิทยุจะเผยแพร่ในรายการ Smart Life วัยเกษียณ ทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย FM 97.0 MHz ทุกวันอาทิตย์ เวลา 19.30-20.00 น. เริ่มออกอากาศตอนแรกวันอาทิตย์ที่ 20 กันยายน 2569

ขณะเดียวกัน เนื้อหาของโครงการยังเตรียมเผยแพร่ผ่านช่องทางโซเชียลมีเดีย ได้แก่ Facebook, TikTok, Instagram และ YouTube ภายใต้ชื่อ “แม่กินอะไรดี” เพื่อให้สามารถเข้าถึงประชาชนได้หลายกลุ่มและหลายช่วงวัย

การกระจายเนื้อหาออกไปหลายช่องทางจึงมีความสำคัญ เพราะคนที่ต้องการข้อมูลอาจมีพฤติกรรมการรับสื่อไม่เหมือนกัน บางคนยังติดตามโทรทัศน์และวิทยุ ขณะที่ลูกหลานหรือผู้ดูแลอาจคุ้นเคยกับการค้นหาข้อมูลผ่านโทรศัพท์มือถือและสื่อสังคมออนไลน์มากกว่า

“ครัวออนไลน์” ที่ไม่ได้ทำเพื่อคนสูงวัยเท่านั้น

หากมองให้ลึกลงไป โครงการนี้ไม่ได้กำลังสร้างเพียงช่องทางสอนทำอาหาร แต่กำลังพยายามสร้างพื้นที่ที่เชื่อมโยง ผู้สูงวัย ครอบครัว ผู้ดูแล และชุมชน เข้าด้วยกัน

เพราะเรื่องอาหารมีความพิเศษอย่างหนึ่ง คือเป็นเรื่องที่สามารถเริ่มต้นจากคนในบ้านได้ทันที

ลูกหลานอาจเริ่มจากการหันมาถามพ่อแม่ว่า รับประทานอะไรได้บ้าง มีอาหารอะไรที่ชอบหรือไม่ชอบ จากนั้นจึงค่อยศึกษาว่าจะปรับเมนูอย่างไรให้เหมาะกับสุขภาพมากขึ้น

ขณะเดียวกัน ผู้สูงวัยเองก็ไม่ได้เป็นเพียง “ผู้รับ” แต่สามารถถ่ายทอดประสบการณ์เรื่องอาหาร สูตรอาหารพื้นบ้าน และภูมิปัญญาของแต่ละท้องถิ่นกลับคืนสู่ครอบครัวและชุมชนได้เช่นกัน

กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์จึงมองว่า หากโครงการสามารถบรรลุเป้าหมายที่วางไว้ ก็สามารถต่อยอดไปสู่การเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านอาหารและการดูแลผู้สูงอายุที่ประชาชนเข้าถึงได้ง่าย และเปิดพื้นที่ให้ครอบครัว ผู้ดูแล และชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น

ในระยะยาว หากโครงการแสดงให้เห็นถึงผลลัพธ์ที่ชัดเจน กองทุนฯ มีแนวทางที่จะสนับสนุนและพัฒนาให้เป็น “โครงการต้นแบบ” เพื่อขยายผลไปยังพื้นที่อื่นหรือในระดับประเทศต่อไป

เรื่องเล็กบนโต๊ะอาหาร อาจเป็นเรื่องใหญ่ของทั้งครอบครัว

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า สิ่งที่น่าสนใจที่สุดของ “แม่กินอะไรดี” ไม่ใช่เพียงการมีเมนูอาหารเพิ่มขึ้นอีกหลายรายการ แต่คือการทำให้คนในครอบครัวกลับมามอง “มื้ออาหาร” ในมุมที่กว้างกว่าเดิม

อาหารหนึ่งมื้ออาจดูเป็นเรื่องธรรมดา แต่สำหรับผู้สูงอายุ อาหารที่รับประทานเป็นประจำย่อมเกี่ยวข้องกับการดำเนินชีวิตในแต่ละวัน ดังนั้นการมีข้อมูลที่ถูกต้องและเข้าใจง่ายจึงเป็นเรื่องที่มีประโยชน์ โดยเฉพาะกับลูกหลานที่ต้องช่วยดูแลคนในครอบครัว

ผู้เขียนเห็นด้วยกับแนวคิดที่ว่า การดูแลผู้สูงวัยไม่ควรเป็นหน้าที่ของคนใดคนหนึ่ง เพราะเมื่อพ่อแม่อายุมากขึ้น ภาระการดูแลย่อมเกี่ยวข้องกับคนในบ้านหลายฝ่าย ตั้งแต่การพาไปพบแพทย์ การดูแลกิจวัตรประจำวัน ไปจนถึงเรื่องพื้นฐานอย่างการจัดอาหาร

และบางครั้งสิ่งที่พ่อแม่ต้องการอาจไม่ใช่เมนูราคาแพงหรืออาหารที่พิถีพิถันจนเกินไป แต่อาจเป็นอาหารที่เหมาะสม รับประทานได้อย่างสบายใจ และที่สำคัญคือมีลูกหลานนั่งรับประทานอยู่ข้าง ๆ

นี่จึงเป็นเหตุผลที่เรื่อง “อาหารผู้สูงวัย” ไม่ควรถูกมองเป็นเรื่องของคนแก่เท่านั้น เพราะวันหนึ่งคนที่กำลังทำอาหารให้พ่อแม่ในวันนี้ ก็อาจเป็นผู้สูงวัยที่ต้องการให้ลูกหลานดูแลในวันข้างหน้าเช่นกัน

การเตรียมตัวจึงไม่จำเป็นต้องรอให้ถึงวันที่มีปัญหา

เริ่มจากเรื่องง่ายที่สุดอย่างการรู้จักเลือกอาหาร เรียนรู้เรื่องโภชนาการ และหันมาใส่ใจว่าคนในบ้านกินอะไรอยู่ทุกวัน

เพราะคำถามว่า “แม่กินอะไรดี” อาจฟังดูเป็นเพียงคำถามธรรมดา แต่เบื้องหลังคำถามสั้น ๆ นี้กลับมีเรื่องของสุขภาพ ความห่วงใย และคุณภาพชีวิตของคนในครอบครัวซ่อนอยู่ไม่น้อย

ท้ายที่สุดแล้ว การมีอายุยืนอาจไม่ใช่เป้าหมายเพียงอย่างเดียว หากเราสามารถทำให้ช่วงเวลาที่เพิ่มขึ้นเป็นช่วงเวลาที่ผู้สูงวัยยังเคลื่อนไหวได้ ดูแลตัวเองได้ มีความสุขกับครอบครัว และใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีคุณภาพ นั่นต่างหากที่น่าจะเป็นความหมายของคำว่า “แก่ดี” อย่างแท้จริง

และบางทีจุดเริ่มต้นของการดูแลที่ยิ่งใหญ่ ก็อาจไม่ได้อยู่ที่เรื่องซับซ้อนอะไรเลย

แต่อาจเริ่มต้นจากโต๊ะอาหารเล็ก ๆ ในบ้าน และคำถามง่าย ๆ จากลูกหลานว่า

“วันนี้แม่กินอะไรดี?”

แหล่งที่มาของข้อมูล :

กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ — ข้อมูลเกี่ยวกับการสนับสนุนโครงการ “แม่กินอะไรดี” ประจำปี 2569 แนวคิด “ครัวออนไลน์” เป้าหมายด้านโภชนาการผู้สูงวัย และแนวทางการต่อยอดโครงการ

ข่าวและข้อมูลประชาสัมพันธ์ที่เผยแพร่เกี่ยวกับโครงการ “แม่กินอะไรดี” โดยระบุรายละเอียดการดำเนินงาน รูปแบบสื่อ ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการ ช่องทางเผยแพร่ และกำหนดการออกอากาศ

ข้อมูลการออกอากาศที่ระบุในข่าวประชาสัมพันธ์ของโครงการ ได้แก่ รายการโทรทัศน์ทาง ททบ.5 HD ทุกวันเสาร์ เวลา 13.55-14.00 น. เริ่มวันที่ 19 กันยายน 2569 และสกู๊ปวิทยุในรายการ Smart Life วัยเกษียณ ทาง FM 97.0 MHz ทุกวันอาทิตย์ เวลา 19.30-20.00 น. เริ่มวันที่ 20 กันยายน 2569