ฝนตกบ่อย ควรระวังโรคอะไรบ้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ฝนแรกอาจทำให้บ้านเย็นลง แต่พอฝนตกต่อเนื่อง หลายบ้านจะเริ่มมีอีกภาพตามมา คือภาชนะมีน้ำขัง พื้นเฉอะแฉะ เด็กไอจาม หรือคนในบ้านปวดท้องจนต้องหยุดงาน สิ่งที่น่าระวังไม่ได้มีแค่การเปียกฝนแล้วเป็นหวัด เพราะสภาพแวดล้อมหลังฝนตกเปิดทางให้เชื้อโรคและพาหะบางชนิดเข้ามาใกล้ตัวขึ้น

โรคที่มักถูกพูดถึงในช่วงนี้มี 4 กลุ่มหลัก คือ ไข้เลือดออกจากยุงลาย โรคฉี่หนูจากน้ำหรือดินปนเปื้อน โรคมือเท้าปากที่แพร่ได้ง่ายในเด็ก และอาการท้องเสียจากอาหารหรือน้ำที่ปนเปื้อน แต่ละโรคมีทางมาไม่เหมือนกัน จึงป้องกันด้วยวิธีเดียวไม่ได้

น้ำขังเล็กนิดเดียวก็เป็นจุดเสี่ยงไข้เลือดออก

ยุงลายไม่ได้ต้องการแอ่งน้ำใหญ่เสมอไป จานรองกระถาง แจกัน ถังที่ไม่ได้ปิดฝา หรือของเล่นที่วางนอกบ้านและมีน้ำค้างอยู่ ล้วนกลายเป็นที่วางไข่ได้ องค์การอนามัยโลกระบุว่าไข้เลือดออกติดต่อผ่านยุงที่มีเชื้อกัดคน และยุงพาหะออกหากินในเวลากลางวัน

อาการที่พบได้คือไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดเมื่อย คลื่นไส้ อาเจียน หรือมีผื่น บางคนดีขึ้นภายในระยะหนึ่ง แต่ช่วงไข้เริ่มลดกลับต้องสังเกตอาการอันตราย เช่น ปวดท้องมาก อาเจียนต่อเนื่อง ซึม กระหายน้ำผิดปกติ เลือดออก หรือถ่ายดำ ควรไปพบแพทย์ทันที ไม่ควรซื้อยาแก้ปวดบางชนิดกินเองโดยไม่ปรึกษา โดยเฉพาะแอสไพรินและไอบูโพรเฟนซึ่งอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ป่วยไข้เลือดออก

วิธีที่ทำได้จริงคือสำรวจรอบบ้านทุกสัปดาห์ เทน้ำทิ้ง ขัดภาชนะเก็บน้ำ ปิดฝาให้มิดชิด และเก็บของที่รองน้ำฝนได้ การกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์พร้อมกันทั้งบ้านข้างเคียงมักเห็นผลกว่าทำบ้านใดบ้านหนึ่งลำพัง

ลุยน้ำท่วมต้องคิดถึงโรคฉี่หนู

น้ำท่วมและดินชื้นอาจปนเปื้อนปัสสาวะของสัตว์ที่มีเชื้อแบคทีเรียก่อโรคฉี่หนู เชื้อเข้าสู่ร่างกายได้ทางบาดแผล รอยถลอก หรือการสัมผัสน้ำและดินปนเปื้อนโดยตรง ผู้ที่ต้องเก็บกวาดบ้าน ลุยน้ำ หรือทำงานในพื้นที่น้ำขังจึงควรป้องกันตัวเป็นพิเศษ

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐฯ แนะนำให้ปิดแผลด้วยวัสดุกันน้ำ สวมรองเท้าบูตและอุปกรณ์ป้องกัน หลีกเลี่ยงการแช่น้ำหรือกลืนน้ำท่วม และต้มน้ำหรือทำให้น้ำปลอดภัยก่อนดื่ม หากมีไข้ ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ ตาแดง หรือมีอาการป่วยหลังสัมผัสน้ำท่วม ควรบอกแพทย์ให้ทราบว่ามีประวัติลุยน้ำ เพราะช่วยให้ประเมินโรคได้ตรงขึ้น

เด็กเล็กกับโรคมือเท้าปาก

หน้าฝนไม่ใช่สาเหตุโดยตรงของโรคมือเท้าปาก แต่ช่วงที่เด็กอยู่รวมกันในศูนย์เด็กเล็กหรือโรงเรียน เชื้อสามารถแพร่ผ่านละอองจากการไอจาม มือ ของเล่น พื้นผิว ตุ่มพอง และอุจจาระได้ง่าย เด็กมักมีไข้ เจ็บคอ แผลในปาก และผื่นหรือตุ่มที่มือเท้า

โรคนี้พบมากในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีและส่วนใหญ่หายได้เอง การดื่มน้ำให้พอสำคัญมาก เพราะแผลในปากอาจทำให้เด็กไม่อยากดื่ม หากเด็กซึม ดื่มได้น้อย ปัสสาวะน้อย ไข้สูงนาน หรือผู้ปกครองกังวล ควรพาไปพบแพทย์ การล้างมือด้วยสบู่ ทำความสะอาดของเล่น และไม่ให้เด็กที่ยังมีไข้ไปคลุกคลีกับเพื่อน ช่วยลดการแพร่เชื้อได้

ท้องเสียไม่ได้มาจากฝนอย่างเดียว แต่มาจากความสะอาดที่พลาดไป

อาหารและน้ำอาจปนเปื้อนเชื้อได้เมื่อวัตถุดิบล้างไม่สะอาด อาหารปรุงแล้วถูกวางทิ้งไว้นาน หรือใช้มือและเขียงปนกันระหว่างของดิบกับของสุก อาการทั่วไปคือถ่ายเหลว ปวดบิดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน และมีไข้ในบางราย เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนได้มากกว่า

ล้างมือก่อนเตรียมอาหารและก่อนกิน แยกของดิบออกจากของสุก ปรุงอาหารให้สุก และแช่เย็นอาหารที่ยังไม่กินต่อให้เร็ว เป็นพื้นฐานที่ใช้ได้ทุกฤดู หากถ่ายจนดื่มน้ำไม่ได้ มีอาการขาดน้ำ ถ่ายเป็นเลือด ไข้สูง หรืออาการไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์

สิ่งที่คุ้มที่สุดในหน้าฝนไม่ใช่การกังวลกับทุกหยดน้ำ แต่คือการจัดการจุดเสี่ยงในบ้านให้ทัน: ไม่มีน้ำขัง ปิดแผลก่อนลุยน้ำ ล้างมือบ่อย กินร้อนสะอาด และสังเกตอาการผิดปกติของคนในครอบครัว เมื่อมีไข้สูงหรืออาการรุนแรง อย่ารอดูเองนาน เพราะการรักษาเร็วมีความหมายกว่าการเดาโรคจากอาการเพียงอย่างเดียว