ย่อโลกเท่าลูกบิลเลียดแล้วผิวโลกเรียบแค่ไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ยอดเอเวอเรสต์สูงจนเครื่องบินต้องเปลี่ยนเส้นทางบินในบางสภาพอากาศ ส่วนก้นมหาสมุทรมีร่องลึกที่มืดและลึกเกินกว่านักดำน้ำจะไปถึงด้วยตัวเอง ภาพเหล่านี้ทำให้โลกดูเหมือนก้อนหินผิวหยาบ เต็มไปด้วยสันเขาและหลุมขนาดมหึมา

พอเทียบกับขนาดทั้งลูก ภูเขาและร่องลึกกลับเล็กมาก โลกมีเส้นผ่านศูนย์กลางบริเวณเส้นศูนย์สูตรราว 12,756 กิโลเมตร ขณะที่เอเวอเรสต์สูง 8.849 กิโลเมตร และจุดลึกสุดของร่องลึกมาเรียนาอยู่ราว 10.9 กิโลเมตร

ภูเขาสูงมากในสายตาเรา แต่เล็กในระดับดาวเคราะห์

เอเวอเรสต์สูงเพียงประมาณ 0.07% ของเส้นผ่านศูนย์กลางโลก ถ้าย่อโลกลงจนมีเส้นผ่านศูนย์กลางเท่าลูกพูลมาตรฐาน 57.15 มิลลิเมตร ยอดเอเวอเรสต์จะยื่นออกมาจากผิวลูกเพียงราว 0.040 มิลลิเมตร หรือ 40 ไมโครเมตรเท่านั้น

ร่องลึกมาเรียนาจะลึกลงไปประมาณ 0.049 มิลลิเมตร เมื่อวัดจากระดับน้ำทะเลในแบบจำลองเดียวกัน ระยะจากยอดเอเวอเรสต์ถึงก้นร่องลึกจึงอยู่ราว 0.089 มิลลิเมตร หรือ 89 ไมโครเมตร

ตัวเลขนี้เล็กกว่าความหนาของเส้นผมมนุษย์ทั่วไปเสียอีก หากเอาลูกโลกขนาดลูกพูลมาวางบนโต๊ะ ปุ่มนูนและรอยบุ๋มจากภูมิประเทศจะมองแทบไม่เห็นด้วยตาเปล่า แม้บนโลกจริงมันคือเทือกเขาและหุบเหวที่กินพื้นที่หลายประเทศ

คำว่าเรียบต้องแยกจากคำว่ากลม

มีประโยคเล่าต่อกันมาว่าโลกจะเรียบกว่าลูกบิลเลียด ควรใช้ด้วยความระวัง เพราะมาตรฐานลูกพูลกำหนดเรื่องขนาดและความคลาดเคลื่อนของเส้นผ่านศูนย์กลาง ไม่ได้ใช้เป็นใบรับรองความขรุขระของผิวทุกลูกที่ผลิตออกมา

สิ่งที่พูดได้ตรงกว่า คือความต่างระดับระหว่างยอดสูงสุดกับจุดลึกสุดของโลก เมื่อย่อสเกลลงมาแล้วเล็กมากจนอยู่ในระดับไม่ถึงหนึ่งในสิบมิลลิเมตร จึงอาจน้อยกว่าค่าคลาดเคลื่อนด้านขนาดที่พบในข้อกำหนดอุปกรณ์พูลบางมาตรฐาน

โลกเองก็ไม่ใช่ทรงกลมสมบูรณ์แบบ มันป่องออกเล็กน้อยที่เส้นศูนย์สูตรจากการหมุนรอบตัวเอง เส้นผ่านศูนย์กลางตามแนวศูนย์สูตรยาวกว่าตามแนวขั้วโลกหลายสิบกิโลเมตร เมื่อย่อเป็นลูกพูล ความต่างนี้ก็เหลือเพียงเศษเสี้ยวของมิลลิเมตร

ดังนั้นคำตอบคือ โลกมีผิวภูมิประเทศที่เรียบอย่างน่าทึ่งเมื่อเทียบกับขนาดของมัน ไม่ได้แปลว่าเดินบนโลกแล้วจะรู้สึกเรียบ เพราะมนุษย์อยู่ใกล้พื้นผิวเกินกว่าจะรับรู้สเกลของดาวเคราะห์ทั้งลูกได้

จากวงโคจร ขอบโลกจึงดูเป็นเส้นโค้งต่อเนื่องแทบไร้รอยสะดุด ภูเขาหิมะ ร่องลึกใต้ทะเล และเมืองทั้งเมืองที่เรามองว่าใหญ่โต ล้วนเป็นรายละเอียดเล็กจิ๋วบนผิวของดาวเคราะห์ขนาดมหาศาลลูกนี้