ฟอร์ตน็อกซ์เก็บทองคำสหรัฐไว้เท่าไร และปลอดภัยอย่างไร

หากเดินผ่านอาคารหินแกรนิตทรงทึบที่รัฐเคนทักกี คนทั่วไปคงไม่เห็นกองทองคำหรือประตูห้องนิรภัยจากภายนอกเลย ที่นี่คือ United States Bullion Depository หรือที่คนทั่วโลกรู้จักในชื่อ “ฟอร์ตน็อกซ์” สถานที่ที่ชื่อกลายเป็นคำเปรียบเปรยถึงของที่ป้องกันแน่นหนามาก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

แต่เรื่องที่เล่าต่อกันมาว่ามีประตูกันระเบิดนิวเคลียร์หนัก 20 ตัน ทหาร 30,000 นาย เฮลิคอปเตอร์อาปาเช่ และทุ่นระเบิดล้อมรอบนั้น ไม่มีรายละเอียดทางการที่ยืนยันตัวเลขเหล่านี้ หน่วยงานสหรัฐไม่เปิดเผยผัง ระบบป้องกัน หรือขั้นตอนรักษาความปลอดภัยเชิงลึกอยู่แล้ว จึงไม่ควรนำเรื่องเล่ามาใช้แทนข้อเท็จจริง

คำตอบที่ยืนยันได้คือ ฟอร์ตน็อกซ์ถือครองทองคำของรัฐบาลสหรัฐ 147,341,858.382 ทรอยออนซ์ หรือคิดเป็นราว 4,582 ตันเมตริก ตัวเลขนี้มากกว่า “4,500 ตัน” เล็กน้อย และเป็นทองคำประมาณครึ่งหนึ่งของทองคำสำรองที่กระทรวงการคลังสหรัฐเก็บไว้ในสถานที่ต่าง ๆ

ทองที่นี่ส่วนใหญ่อยู่ในรูปแท่งมาตรฐานของโรงกษาปณ์สหรัฐ แท่งหนึ่งหนักราว 400 ทรอยออนซ์ หรือประมาณ 12.4 กิโลกรัม ขนาดใกล้เคียงก้อนอิฐ แต่เมื่อวางรวมกันนับล้านแท่ง น้ำหนักของมันจึงกลายเป็นระดับที่ต้องใช้สถานที่เฉพาะทางอย่างแท้จริง

สิ่งที่ชวนสับสนคือมูลค่าบนบัญชีของทองคำก้อนนี้ กระทรวงการคลังสหรัฐบันทึกทองที่ฟอร์ตน็อกซ์ไว้ที่ราคา 42.22 ดอลลาร์ต่อทรอยออนซ์ ซึ่งเป็นราคาตามกฎหมายที่ใช้มาตั้งแต่ปี 1973 ไม่ใช่ราคาซื้อขายทองคำในตลาดโลก ดังนั้นตัวเลขทางบัญชีราว 6.22 พันล้านดอลลาร์จึงไม่ได้สะท้อนมูลค่าหากนำทองทั้งหมดไปเทียบราคาตลาด

ฟอร์ตน็อกซ์เริ่มสร้างในปี 1935 และก่อสร้างเสร็จปลายปี 1936 บนที่ดินที่โอนจากกองทัพให้กระทรวงการคลังสหรัฐ ทองคำล็อตแรกเดินทางมาถึงในเดือนมกราคม 1937 โดยส่งทางรถไฟผ่านบริการไปรษณีย์สหรัฐ ในเวลานั้นไปรษณีย์เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบความคุ้มครองทรัพย์สินระหว่างขนส่งได้

ตัวอาคารเองใช้หินแกรนิต คอนกรีต และเหล็กจำนวนมาก แต่ความแข็งแรงของผนังเป็นเพียงส่วนหนึ่งของภาพทั้งหมด สถานที่แห่งนี้อยู่ติดกับเขต Fort Knox ของกองทัพบกสหรัฐ และการดูแลพื้นที่อยู่ภายใต้เจ้าหน้าที่ตำรวจของโรงกษาปณ์สหรัฐ ไม่ใช่กองทหาร 30,000 นายที่ยืนเฝ้าทองคำโดยตรง

สิ่งที่หน่วยงานทางการยืนยันเกี่ยวกับการป้องกันคือ มีการควบคุมการเข้าออก การลาดตระเวน จุดรักษาการณ์ประจำ เทคโนโลยีตรวจจับกิจกรรมผิดปกติ และเจ้าหน้าที่ที่ผ่านการคัดเลือกกับตรวจประวัติอย่างเข้มงวด ส่วนรายละเอียดว่าประตูเปิดอย่างไร ใช้คนกี่คน หรือมีรหัสแบ่งกันถือจริงเพียงใด ถูกเก็บเป็นความลับ

อย่างไรก็ดี โรงกษาปณ์สหรัฐระบุชัดว่า ไม่มีบุคคลคนเดียวรู้กระบวนการทั้งหมดในการเปิดห้องนิรภัย ประโยคนี้เป็นต้นตอของเรื่องเล่า “ทุกคนถือรหัสคนละส่วน” แต่เอกสารสาธารณะไม่ได้บอกว่าเป็นรหัสผ่านแบบใด หรือแบ่งหน้าที่กันกี่คน การรู้เพียงว่าต้องอาศัยหลายขั้นตอนและหลายอำนาจอนุมัติ ก็เพียงพอจะเห็นหลักคิดสำคัญของระบบแล้ว

ทองคำไม่ได้ถูกขนย้ายเข้าออกจากฟอร์ตน็อกซ์เป็นเรื่องปกติ โรงกษาปณ์ระบุว่าหลายปีมานี้มีการนำออกเพียงตัวอย่างปริมาณเล็กน้อย เพื่อตรวจสอบความบริสุทธิ์ตามการตรวจนับที่กำหนดไว้ การเปิดให้คนนอกเข้าชมห้องนิรภัยจึงเกิดขึ้นน้อยมาก โดยมีคณะสื่อและสมาชิกรัฐสภาเข้าไปดูในปี 1974 และมีการเยือนอีกครั้งในปี 2017

ฟอร์ตน็อกซ์จึงไม่ได้พิสูจน์ว่า “ไม่มีวันงัดได้” เพราะไม่มีมาตรฐานสากลที่จัดอันดับสถานที่นี้ว่าแข็งแกร่งที่สุดในโลก สิ่งที่พิสูจน์ได้คือมันรวมทองคำมหาศาลไว้ในอาคารที่ออกแบบให้การเข้าถึงต้องผ่านการคุ้มกันหลายชั้น และเก็บรายละเอียดสำคัญไว้จากสาธารณะ นั่นเองที่ทำให้ชื่อ Fort Knox ยังมีน้ำหนักในความรู้สึกของผู้คนมาจนทุกวันนี้.