เรียนมหาวิทยาลัย 4 ปี จบแล้วมีอาชีพอะไรให้เลือกมากที่สุด?

การเรียนมหาวิทยาลัย 4 ปี หลายคนอาจมองว่าจบมาแล้วต้องทำงานตรงกับชื่อคณะที่เรียน แต่ในความเป็นจริงตลาดแรงงานเปิดทางให้คนจบปริญญาตรีสามารถต่อยอดไปได้มากกว่าหนึ่งอาชีพ โดยเฉพาะสาขาที่มีทักษะนำไปใช้กับหลายธุรกิจ เช่น บริหารธุรกิจ การเงิน คอมพิวเตอร์ วิศวกรรม การตลาด และสายสังคมศาสตร์บางสาขา

ข้อมูลจากการวิเคราะห์ประกาศรับสมัครงานออนไลน์ของ TDRI พบว่า ตำแหน่งงานที่กำหนดวุฒิปริญญาตรีเป็นขั้นต่ำมีจำนวนมากถึง 107,808 ตำแหน่ง หรือ 47.9% ของประกาศที่วิเคราะห์ในช่วงไตรมาส 1 ปี 2568 สะท้อนว่าปริญญาตรียังคงเป็นวุฒิสำคัญสำหรับงานจำนวนมากในตลาดแรงงานไทย

บริหารธุรกิจ เรียนจบแล้วไปได้หลายทาง

หนึ่งในสาขาที่สามารถต่อยอดอาชีพได้หลากหลายคือบริหารธุรกิจ เพราะเนื้อหาครอบคลุมทั้งการจัดการ การตลาด การขาย การเงิน และการดำเนินธุรกิจ

คนที่จบสาขานี้สามารถสมัครงานได้ตั้งแต่ฝ่ายขาย เจ้าหน้าที่การตลาด ฝ่ายบุคคล เจ้าหน้าที่ประสานงาน นักวิเคราะห์ธุรกิจ ไปจนถึงงานด้านบริหารองค์กร

ข้อมูลของ TDRI ยังพบว่ากลุ่มงานด้านธุรกิจและการเงินเป็นหนึ่งในกลุ่มอาชีพที่มีประกาศรับสมัครจำนวนมากในตลาดงานไทย

คอมพิวเตอร์และไอที ทางเลือกเยอะ แต่ต้องมีทักษะจริง

สายคอมพิวเตอร์เป็นอีกกลุ่มที่มีอาชีพให้เลือกจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็น Software Developer, Programmer, Data Analyst, IT Support, Cybersecurity, Cloud และงานด้านระบบต่าง ๆ

อย่างไรก็ตาม ปริญญาเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ เพราะตลาดงานด้านเทคโนโลยีให้ความสำคัญกับทักษะที่นำไปใช้งานได้จริง เช่น การเขียนโปรแกรม ระบบคลาวด์ และเครื่องมือต่าง ๆ

TDRI พบว่างานด้านคอมพิวเตอร์เป็นกลุ่มอาชีพที่ต้องการวุฒิปริญญาตรีขึ้นไปค่อนข้างชัดเจน แต่ขณะเดียวกันตำแหน่งจำนวนมากก็ต้องการประสบการณ์ด้วย ทำให้เด็กจบใหม่ควรสร้างผลงานหรือฝึกงานไว้ตั้งแต่ยังเรียน

วิศวกรรมศาสตร์ ไม่ได้มีแค่อาชีพวิศวกร

คนที่เรียนวิศวกรรมศาสตร์ไม่ได้จำเป็นต้องทำงานเป็นวิศวกรเพียงอย่างเดียว เพราะทักษะด้านการวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และการจัดการโครงการสามารถนำไปใช้ในหลายองค์กร

อาชีพที่พบได้ เช่น วิศวกรฝ่ายผลิต วิศวกรโครงการ วิศวกรควบคุมคุณภาพ วิศวกรซ่อมบำรุง งานจัดการโครงการ งานวางแผน รวมถึงงานด้านเทคนิคและธุรกิจ

งานวิจัยของ TDRI ระบุว่าในช่วงปี 2562–2565 หากพิจารณาความต้องการแรงงานระดับปริญญาตรีขึ้นไปตามสาขาวิชา วิศวกรรมศาสตร์มีความต้องการสูงที่สุด รองลงมาคือบริหารธุรกิจ วิทยาศาสตร์ และเกษตรศาสตร์

การเงินและบัญชี มีเส้นทางอาชีพค่อนข้างชัด

สำหรับคนที่ชอบตัวเลข การเงิน และการวิเคราะห์ข้อมูล สาขาบัญชีและการเงินสามารถต่อยอดไปทำงานได้หลายแบบ เช่น นักบัญชี เจ้าหน้าที่การเงิน เจ้าหน้าที่สินเชื่อ นักวิเคราะห์การเงิน เจ้าหน้าที่ธนาคาร งานตรวจสอบบัญชี และงานด้านการวางแผนทางการเงิน

ข้อดีของสายนี้คือมีตำแหน่งอยู่ในหลายธุรกิจ ตั้งแต่บริษัทเอกชน ธนาคาร โรงงาน บริษัทขนาดใหญ่ ไปจนถึงสำนักงานบัญชี

แต่บางอาชีพอาจมีเงื่อนไขเรื่องใบอนุญาตหรือคุณสมบัติเฉพาะ จึงควรตรวจสอบเส้นทางของอาชีพนั้น ๆ ก่อนเลือกเรียน

การตลาด ไปได้ทั้งบริษัทและทำธุรกิจเอง

การตลาดเป็นอีกสายที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การเป็นเจ้าหน้าที่การตลาดแบบเดิม ๆ

เมื่อธุรกิจย้ายเข้าสู่โลกออนไลน์มากขึ้น คนเรียนการตลาดสามารถต่อยอดไปเป็น Digital Marketing, Content Marketing, Social Media, Brand, Sales, E-commerce และงานวิเคราะห์ลูกค้าได้

ทักษะที่สำคัญจึงไม่ได้มีแค่ทฤษฎีการตลาด แต่ควรรู้จักเครื่องมือดิจิทัล การทำคอนเทนต์ การวิเคราะห์ข้อมูล และการสื่อสารกับลูกค้า

นิเทศศาสตร์และสายสื่อก็มีอาชีพมากกว่าที่คิด

คนเรียนด้านนิเทศศาสตร์ สื่อสารมวลชน หรือสาขาที่เกี่ยวข้องสามารถไปได้ทั้งงานข่าว งานโทรทัศน์ งานประชาสัมพันธ์ งานคอนเทนต์ งานโฆษณา งาน Social Media งาน Production รวมถึงงานสื่อออนไลน์

ปัจจุบันเส้นแบ่งระหว่าง “นักข่าว” “ครีเอเตอร์” “...เพจ” และ “นักการตลาดออนไลน์” เริ่มมีความใกล้กันมากขึ้น ทำให้คนที่มีทักษะหลายด้านสามารถขยับไปทำงานข้ามสายได้

จบปริญญาตรีแล้วไม่ได้หมายความว่าจะต้องทำงานตรงสาย 100%

ประเด็นที่น่าสนใจคือ ตลาดแรงงานไม่ได้มองเพียงชื่อวุฒิการศึกษา แต่ยังมองทักษะและประสบการณ์ด้วย

ข้อมูลของ TDRI จากประกาศงานออนไลน์พบว่า ตำแหน่งระดับปริญญาตรีกว่า 78.6% ต้องการผู้สมัครที่มีประสบการณ์ทำงาน และมีเพียง 16.8% ที่เป็นตำแหน่งระดับเริ่มต้นซึ่งไม่ต้องการประสบการณ์เลย

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการเรียนมหาวิทยาลัย 4 ปีอย่างเดียวอาจไม่พอ นักศึกษาควรพยายามหาประสบการณ์จากการฝึกงาน ทำโปรเจกต์ รับงานพิเศษ หรือสร้างผลงานที่สามารถนำไปใส่ใน Portfolio ได้

ถ้าอยากให้เรียนจบแล้วมีทางเลือกเยอะ ควรเลือกอย่างไร?

ไม่มีคณะไหนรับประกันว่าจะมีงานมากที่สุดตลอดไป เพราะตลาดแรงงานเปลี่ยนตามเศรษฐกิจและเทคโนโลยี แต่ถ้ามองจากข้อมูลความต้องการแรงงานที่ผ่านมา กลุ่มที่มีทางเลือกค่อนข้างกว้าง ได้แก่ บริหารธุรกิจ การเงินและบัญชี คอมพิวเตอร์และไอที วิศวกรรมศาสตร์ การตลาด วิทยาศาสตร์ และสายโลจิสติกส์

กรมการจัดหางานยังประเมินความต้องการกำลังคนในอุตสาหกรรมใหม่ปี 2569 โดยพบว่ากลุ่มดิจิทัลต้องการแรงงานระดับปริญญาตรี 16,732 คน และกลุ่มการบินและโลจิสติกส์ 9,038 คนในประมาณการดังกล่าว

ดังนั้นคำถามที่สำคัญอาจไม่ใช่แค่ “เรียนคณะอะไรแล้วมีงานเยอะ” แต่ควรถามต่อว่า คณะนั้นสร้างทักษะอะไรให้เรา และทักษะนั้นสามารถนำไปสมัครงานได้กี่ประเภท

เพราะปริญญาตรี 4 ปีอาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้น แต่คนที่มีทั้งวุฒิการศึกษา ทักษะดิจิทัล ภาษาอังกฤษ การสื่อสาร การวิเคราะห์ และประสบการณ์จริง จะมีทางเลือกในการทำงานมากกว่าการมีใบปริญญาเพียงอย่างเดียว