ดวงอาทิตย์เป็นสีอะไรเมื่อมองจากโลกและอวกาศ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ตอนเด็กหลายคนเคยวาดรูปบ้าน มีเมฆ มีภูเขา แล้วเติมดวงอาทิตย์กลม ๆ ด้วยดินสอสีเหลืองหรือสีส้ม ภาพนี้คุ้นตาจนแทบไม่มีใครตั้งคำถาม เพราะพอเงยหน้ามองท้องฟ้าในวันปกติ เราก็เห็นมันออกเหลืองจริง ๆ

แต่เมื่อดูภาพดวงอาทิตย์จากยานอวกาศ หรือมองภาพถ่ายที่ไม่ผ่านการใส่สีเพื่อศึกษาความยาวคลื่น มันกลับสว่างออกขาว ทำไมวัตถุชิ้นเดียวกันจึงมีสีต่างกันได้ ทั้งที่ดวงอาทิตย์ไม่ได้เปลี่ยนสีไปมาระหว่างวัน

คำตอบอยู่ที่แสงและจุดที่เรายืนมอง

หากมองจากอวกาศ ดวงอาทิตย์มีลักษณะเป็นสีขาว เพราะมันปล่อยแสงที่ตามนุษย์มองเห็นได้ออกมาหลายช่วงความยาวคลื่นพร้อมกัน เมื่อนำแสงเหล่านั้นมารวมกัน ดวงตาจึงรับรู้เป็นแสงขาว ไม่ได้มีแสงสีเหลืองเพียงสีเดียว

NASA อธิบายว่าภาพดวงอาทิตย์จากอวกาศที่เห็นขาวเกิดจากการที่ดวงอาทิตย์ปล่อยสีต่าง ๆ ที่เรามองเห็นออกมาพร้อมกัน ส่วนภาพสีจัดจ้านที่เห็นในการศึกษาดวงอาทิตย์หลายภาพ มักเป็นการกำหนดสีแทนข้อมูลจากช่วงคลื่นที่ตาเปล่ามองไม่เห็น เพื่อช่วยให้นักวิทยาศาสตร์แยกปรากฏการณ์บนผิวและชั้นบรรยากาศของดวงอาทิตย์ได้ชัดขึ้น

ลองนึกถึงแสงแดดที่ส่องผ่านปริซึมแล้วแตกออกเป็นแถบสีรุ้ง แสงขาวไม่ได้แปลว่าไม่มีสี แต่หมายถึงมีแสงหลายสีผสมกันอยู่ การเรียกดวงอาทิตย์ว่า “ดาวสีเหลือง” ในการจัดประเภทดาวจึงไม่ใช่การบอกว่ามันเปล่งแสงเหลืองล้วน ๆ แต่เป็นการจัดกลุ่มจากอุณหภูมิและสเปกตรัมของดาว

แล้วเหตุใดเราจึงมักเห็นเป็นสีเหลืองหรือสีส้ม

คำตอบคือชั้นบรรยากาศโลก โมเลกุลในอากาศกระเจิงแสงสีน้ำเงินและม่วงได้แรงกว่าแสงที่มีความยาวคลื่นยาวกว่า กระบวนการนี้เรียกว่าเรย์ลีห์สแคตเทอริง และเป็นเหตุเดียวกับที่ทำให้ท้องฟ้าในเวลากลางวันดูเป็นสีฟ้า

เมื่อแสงอาทิตย์เดินทางมาถึงตาเรา องค์ประกอบของแสงที่ผ่านชั้นบรรยากาศจึงเปลี่ยนไปเล็กน้อย โดยเฉพาะตอนดวงอาทิตย์อยู่ต่ำใกล้ขอบฟ้า แสงต้องเดินทางผ่านอากาศเป็นระยะทางไกลกว่าตอนเที่ยง แสงฟ้าและม่วงถูกกระเจิงออกจากแนวสายตามากขึ้น เหลือแสงเหลือง ส้ม และแดงเด่นขึ้น

เพราะเหตุนี้ พระอาทิตย์ยามเช้าหรือยามเย็นจึงอาจดูส้มจัดหรือแดงเข้ม ขณะที่ดวงอาทิตย์สูงบนฟ้าในวันที่อากาศใสอาจดูขาวสว่างกว่าที่เราจำจากภาพระบายสี UCAR อธิบายว่าการกระเจิงของแสงอาทิตย์โดยโมเลกุลในบรรยากาศเป็นต้นเหตุสำคัญของสีที่เราเห็นบนท้องฟ้า

สรุปให้จำง่าย

ดวงอาทิตย์ไม่ได้มีสีเหลืองล้วน ๆ และไม่ได้เปลี่ยนจากขาวเป็นแดงเหมือนหลอดไฟเปลี่ยนโหมด แสงจากดวงอาทิตย์โดยรวมเป็นแสงขาว แต่ชั้นบรรยากาศและมุมที่เราเห็นทำให้มันดูเหลือง ส้ม หรือแดงได้ต่างกัน ภาพดวงอาทิตย์สีเหลืองจึงไม่ผิดในฐานะภาพที่เราคุ้นจากพื้นโลก เพียงแต่ยังไม่ใช่คำตอบครบทั้งหมด

ไม่ว่าจะเห็นเป็นสีใด ก็ไม่ควรจ้องดวงอาทิตย์ด้วยตาเปล่าหรือผ่านกล้องและกล้องโทรทรรศน์ที่ไม่มีแผ่นกรองแสงสำหรับดูดวงอาทิตย์ เพราะความสว่างและรังสีสามารถทำอันตรายต่อดวงตาได้