ทำไม "อุโมงค์สวิตเซอร์แลนด์" (Gotthard Base Tunnel) ถึงเจาะทะลุเทือกเขาแอลป์ได้โดยไม่ถูกหินมหาศาลถล่มทับ?

ทำไม "อุโมงค์สวิตเซอร์แลนด์" (Gotthard Base Tunnel) ยาวที่สุดในโลก ถึงเจาะทะลุเทือกเขาแอลป์ได้โดยไม่ถูกหินมหาศาลถล่มทับ?

 Gotthard Base Tunnel ในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ คืออุโมงค์รถไฟที่ยาวที่สุดและลึกที่สุดในโลก โดยมีความยาวถึง 57 กิโลเมตร และมุดลึกลงไปใต้เทือกเขาแอลป์สูงสุดกว่า 2,450 เมตร เบื้องหลังการเจาะผ่านหินมหาศาลหนักนับล้านตันภายใต้แรงดันมหาศาล คือหนึ่งในสุดยอดความสำเร็จทางวิศวกรรมปฐพีและขุดเจาะใต้ดินของมนุษยชาติ

ความท้าทายหลักของการขุดอุโมงค์ระดับความลึกนี้ ไม่ใช่แค่การเจาะหิน แต่คือ "แรงดันหินมหาศาล" (Rock Pressure) น้ำหนักของภูเขาหินด้านบนจะกดทับลงมาจนหินใต้ดินเกิดแรงเค้นรุนแรง หากเจาะโดยไม่มีการค้ำยันที่ถูกต้อง หินจะระเบิดออก (Rockburst) หรือบีบอัดจนอุโมงค์พังทลายลงมาทันที นอกจากนี้ อุณหภูมิภายในชั้นหินลึกยังสูงถึง 46 องศาเซลเซียส ทำให้วิศวกรต้องแก้ปัญหาทั้งเรื่องโครงสร้างและการระบายอากาศไปพร้อมกัน

วิศวกรใช้เทคโนโลยีและโซลูชันวิศวกรรมหลักในการเอาชนะอุปสรรคนี้:

1. หัวเจาะอุโมงค์ขนาดยักษ์ (Tunnel Boring Machine - TBM): ใช้ TBM ยักษ์เส้นผ่านศูนย์กลางกว่า 9 เมตร จำนวน 4 เครื่อง ทำหน้าที่เจาะ ตัด และบดหินไปข้างหน้าอย่างต่อเนื่อง พร้อมทั้งลำเลียงเศษหินออกทางด้านหลัง

2. ระบบผนังคอนกรีตค้ำยันทันที (Sequential Excavation & Ring Segment Installation): ขณะที่หัวเจาะ TBM เคลื่อนที่ไปข้างหน้า หางของเครื่องจะติดตั้งแผ่นคอนกรีตอัดแรง (Precast Concrete Liners) ประกอบเข้ากันเป็นวงแหวนเพื่อยึดผนังอุโมงค์ทันที ร่วมกับการฉีดพ่นคอนกรีตผสมเส้นใย (Shotcrete) และตอกเสายึดหิน (Rock Bolts) เพื่อล็อกชั้นหินรอบข้างไม่ให้เคลื่อนตัว

3. การรับมือกับโซนหินอ่อนตัว (Flexible Support in Soft Rock): ในจุดที่ต้องเจาะผ่านชั้นหินอ่อนอย่าง Piora Basin ซึ่งหินมีความยืดหยุ่นและหลุกหลิกสูง วิศวกรใช้ "ระบบเหล็กค้ำยันยืดหยุ่นได้" (Steel Arches with Friction Joints) ที่ยอมให้ผนังอุโมงค์บีบตัวเข้าเล็กน้อยเพื่อสลายแรงดัน ก่อนจะฉีดคอนกรีตปิดทับอย่างหนาแน่น

นอกจากนี้ ยังมีการเจาะอุโมงค์คู่ขนานกันสองเส้น พร้อมเชื่อมต่อด้วยอุโมงค์ระบายความดันและทางฉุกเฉินทุกๆ 325 เมตร ทำให้ Gotthard Base Tunnel กลายเป็นเส้นทางรถไฟความเร็วสูงใต้เทือกเขาแอลป์ที่ทั้งปลอดภัยและทนทานระดับศตวรรษ