บึงบอระเพ็ดใหญ่แค่ไหนในพื้นที่นครสวรรค์

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เรือหางยาวค่อย ๆ แล่นผ่านกอบัวและกออ้อ น้ำด้านหน้าดูเปิดกว้างจนเส้นขอบฟ้ากลืนเข้ากับหมอกเช้า ภาพนี้อยู่ที่บึงบอระเพ็ด จังหวัดนครสวรรค์ แหล่งน้ำที่คนริมบึงคุ้นเคยกันดีว่าเดินทางด้วยเรือแล้วระยะไกลกว่าที่ตาเห็นจากฝั่งมาก

พื้นที่ของบึงบอระเพ็ดครอบคลุมอำเภอเมืองนครสวรรค์ ท่าตะโก และชุมแสง หน่วยงานท้องถิ่นระบุขนาดไว้ 132,737 ไร่ หรือราว 212 ตารางกิโลเมตร และใช้คำอธิบายว่าเป็นบึงน้ำจืดขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศไทย พื้นที่กว้างระดับนี้ทำให้บึงไม่ได้มีหน้าตาเป็นผืนน้ำโล่งทั้งแผ่น แต่เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่สลับกันระหว่างน้ำเปิด กอบัว และพืชริมน้ำ

บึงใหญ่ไม่ได้มีแค่วิว แต่เป็นบ้านของสิ่งมีชีวิต

ข้อมูลจากศูนย์บริการนักท่องเที่ยวบึงบอระเพ็ดระบุว่าพบสัตว์อาศัยอยู่ราว 148 ชนิด และพืช 44 ชนิด บางส่วนของพื้นที่ได้รับการประกาศเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่า จึงมีบทบาทเป็นพื้นที่พักพิงและแหล่งอาหารของสัตว์น้ำกับนกในภูมิภาคลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนบน

ความสำคัญอีกด้านอยู่ที่ปลา บึงแห่งนี้มีสถานีพัฒนาประมงของกรมประมงตั้งอยู่ในพื้นที่ และถูกใช้เป็นแหล่งเพาะขยายพันธุ์ปลาน้ำจืดมายาวนาน ความหมายของคำว่า “บึงใหญ่” สำหรับชุมชนรอบข้างจึงโยงกับอาหาร รายได้ และการรักษาแหล่งน้ำ ไม่ได้จำกัดอยู่ที่การท่องเที่ยวทางเรือ

ฤดูหนาวคือช่วงที่บึงคึกคักด้วยนก

ปลายปีถึงต้นปีเป็นช่วงที่นักดูนกนิยมมาที่นี่ หน่วยงานในจังหวัดระบุช่วงดูนกไว้ราวเดือนธันวาคมถึงกุมภาพันธ์ ขณะที่ข้อมูลการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดกล่าวถึงนกเป็ดน้ำอพยพจำนวนมากในช่วงพฤศจิกายนถึงมีนาคม ระยะเวลาจริงจึงขึ้นกับสภาพน้ำและฤดูกาลของแต่ละปี

นกเป็ดน้ำ นกอีโก้ง นกอีแจว และนกปากห่างเป็นตัวอย่างนกที่มีการกล่าวถึงในข้อมูลพื้นที่ ภาพฝูงนกบินขึ้นจากผิวน้ำจึงเป็นภาพที่บอกสภาพของพื้นที่ชุ่มน้ำได้ดีกว่าภาพน้ำกว้างเพียงอย่างเดียว เพราะนกต้องอาศัยทั้งแหล่งอาหาร จุดหลบภัย และพืชน้ำในระบบเดียวกัน

ตำนานจระเข้ที่ทำให้บึงมีชื่อเรียกอีกแบบ

บึงบอระเพ็ดเคยถูกเรียกว่า “ทะเลเหนือ” หรือ “จอมบึง” จากความอุดมสมบูรณ์ของพืชและสัตว์น้ำ กรมประมงเล่าถึงอดีตของพื้นที่ว่าเคยมีจระเข้ชุกชุม จนชื่อ “จระเข้บึง” กลายเป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำและเรื่องเล่าของผู้คนแถบนี้ เรื่องดังกล่าวควรอ่านในฐานะประวัติศาสตร์ของพื้นที่ ไม่ควรเหมารวมว่าเป็นภาพการพบจระเข้ป่าในบึงทุกวันนี้

ข้อสรุปของบึงบอระเพ็ดจึงชัดเจนอยู่ที่ขนาดและหน้าที่ของมัน พื้นที่ 132,737 ไร่รองรับทั้งสัตว์น้ำ นกอพยพ พืชน้ำ และวิถีคนริมบึง การไปเยือนจึงน่าจะมองไกลกว่าการถ่ายรูปกับผืนน้ำกว้าง แล้วเห็นว่าระบบนิเวศขนาดใหญ่นี้ต้องอาศัยการดูแลต่อเนื่องเพียงใด