สะพานบางนา-ตราดเคยยาวที่สุดในโลกจริงหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาขับรถบนเส้นบางนา-ตราด หลายคนคงมองทางด่วนที่ทอดยาวอยู่เหนือถนนแล้วรู้สึกว่าโครงสร้างนี้ไปไกลเหลือเกิน แต่ประโยคที่ว่า “เคยเป็นสะพานยาวที่สุดในโลก” ฟังดูเกินจริงอยู่ไม่น้อย เพราะมันไม่ได้พาดข้ามแม่น้ำ ทะเล หรือหุบเขาเหมือนสะพานระดับตำนานที่เรานึกภาพกัน

คำตอบคือ เรื่องนี้จริง โดยทางด่วนบูรพาวิถี หรือที่คนคุ้นชื่อว่าสะพานบางนา-ตราด เคยได้รับการบันทึกโดย Guinness World Records ในฐานะสะพานถนนที่ยาวที่สุดในโลก เปิดใช้งานเมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2543

ตัวเลขความยาวมีให้เห็นอยู่ 2 แบบ คือ Guinness ระบุ 54 กิโลเมตร ขณะที่บทความวิศวกรรมของ Precast/Prestressed Concrete Institute ระบุความยาวโครงสร้างหลัก 55 กิโลเมตร ความต่างจึงน่าจะมาจากวิธีวัดและการปัดเศษ ไม่ได้หมายความว่าข้อมูลฝ่ายหนึ่งผิดทั้งหมด สำหรับคนทั่วไป จะเรียกว่าทางด่วนยกระดับยาวราว 54–55 กิโลเมตรก็ตรงกับหลักฐานที่มี

เส้นทางนี้มีชื่อเต็มว่า Bang Na–Bang Phli–Bang Pakong Expressway และใช้ชื่อ Burapha Withi Expressway ในปัจจุบัน เป็นทางด่วนยกระดับ 6 ช่องจราจรที่วางตัวเหนือแนวทางหลวงหมายเลข 34 เชื่อมพื้นที่ฝั่งตะวันออกของกรุงเทพฯ ไปทางสมุทรปราการและฉะเชิงเทรา

จุดที่ทำให้มันน่าสนใจคือ สะพานนี้ไม่ได้ถูกสร้างเพื่อข้ามสิ่งกีดขวางทางธรรมชาติ แต่สร้างเหนือถนนเดิมตลอดแนว เพื่อเพิ่มความสามารถในการระบายรถจากเมืองออกสู่เขตอุตสาหกรรม ท่าเรือ และเส้นทางภาคตะวันออก นี่คือเหตุผลที่ภาพของสะพานดูยาวต่อเนื่องจนแทบหาจุดจบไม่เจอ

งานวิศวกรรมที่ไม่ได้มีแค่ความยาว

รายงานวิศวกรรมระบุว่าโครงสร้างส่วนบนใช้คอนกรีตอัดแรงสำเร็จรูปทั้งระบบ และต้องใช้คอนกรีตราว 1.8 ล้านลูกบาศก์เมตร โครงสร้างหลักมีเสารองรับจำนวนมากเรียงไปตามแนวถนน การทำงานแบบชิ้นส่วนสำเร็จรูปช่วยให้ก่อสร้างเหนือเส้นทางที่ยังมีการจราจรได้ โดยไม่ต้องปิดถนนทั้งสายเป็นเวลานาน

จึงไม่ใช่แค่การเอาถนนลอยฟ้ามาวางบนเสา แต่เป็นโครงการที่ต้องออกแบบให้รับน้ำหนักรถจำนวนมาก รับมือดินอ่อนในพื้นที่กรุงเทพฯ และรักษาการเดินทางบนถนนด้านล่างไปพร้อมกัน ความยาวของมันเกิดจากโจทย์เมืองโดยตรง ไม่ใช่การสร้างสะพานโชว์สถิติ

แล้วแชมป์หลุดไปตั้งแต่ปี 2010 หรือไม่

คำบอกเล่าว่าถูกแซงในปี 2010 มีส่วนที่ควรแก้ให้ตรงเวลา โครงสร้างสะพานตานหยาง-คุนซานของจีนสร้างเสร็จในปี 2010 แต่ Guinness ระบุว่าสะพานดังกล่าวอยู่บนรถไฟความเร็วสูงปักกิ่ง-เซี่ยงไฮ้ ซึ่งเปิดใช้ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2554 มีความยาว 164 กิโลเมตร จึงกลายเป็นสถิติสายใหม่ที่ยาวกว่าอย่างชัดเจน

อย่างไรก็ตาม การเปรียบเทียบต้องดูหมวดสถิติด้วย สะพานบางนา-ตราดคือสะพานถนนยกระดับ ส่วนตานหยาง-คุนซานเป็นสะพานรถไฟความเร็วสูง Guinness เองยังแยกคำว่า “Longest road bridge” สำหรับสถิติของบูรพาวิถีออกจาก “Longest bridge” ซึ่งเป็นสถิติสะพานทุกประเภท

ดังนั้น ถ้าถามว่าสะพานบางนา-ตราดเคยครองแชมป์โลกหรือไม่ คำตอบคือเคยจริงในฐานะสะพานถนนที่ยาวที่สุดในโลกช่วงเปิดใช้เมื่อปี 2543 ส่วนการถูกแซงเกิดขึ้นเมื่อสะพานรถไฟขนาดมหึมาของจีนเข้าสู่สถิติในปี 2554 ความน่าทึ่งของบูรพาวิถีจึงไม่ได้หายไปไหน เพราะมันยังเป็นตัวอย่างว่าโครงสร้างพื้นฐานยาวระดับโลกสามารถเกิดขึ้นได้จากปัญหารถติดบนถนนเส้นเดิมของกรุงเทพฯ นี่เอง