เปิดหลักฐานโรงพัก 396 แห่ง ทำไมสัญญา 450 วันกลับกลายเป็นโครงการหลายปี พร้อมย้อน Timeline สถานีที่ก่อสร้างยืดเยื้อ

โรงพักหนึ่งหลังควรสร้างกี่วัน?

คำตอบจากสัญญาโครงการก่อสร้างสถานีตำรวจทดแทน 396 แห่งในอดีต อยู่ที่ประมาณ 450 วัน และมีการขยายเวลาเพิ่มเติมในบางกรณี

แต่เรื่องที่เกิดขึ้นจริงกลับยาวกว่านั้นมาก

บางสถานีเริ่มงานตั้งแต่ช่วงปี 2552 ก่อนก่อสร้างหยุดชะงัก ทิ้งพื้นที่ไว้หลายปี แล้วจึงได้รับงบประมาณใหม่เพื่อกลับมาก่อสร้างต่อ

คำถามจึงเกิดขึ้นว่า ถ้าวัดตั้งแต่เริ่มโครงการเดิมจนสร้างเสร็จ สถานีตำรวจแห่งไหนใช้เวลานานที่สุดในประเทศไทย?

คำตอบที่ตรงที่สุดในเวลานี้คือ ยังไม่สามารถฟันธงว่าแห่งใดเป็นอันดับ 1 ของประเทศได้ เพราะไม่พบฐานข้อมูลทางการที่รวบรวมสถานีตำรวจทุกแห่งและจัดอันดับตามระยะเวลาก่อสร้าง

แต่มีกรณีที่น่าสนใจมากจากโครงการ “โรงพัก 396 แห่ง”

จุดเริ่มต้นของมหากาพย์โรงพัก 396 แห่ง

โครงการก่อสร้างสถานีตำรวจทดแทนเกิดขึ้นเพื่อเปลี่ยนอาคารสถานีตำรวจเดิมที่มีสภาพเก่า โดยมีเป้าหมายก่อสร้าง 396 แห่งทั่วประเทศ

ข้อมูลที่สำนักงานตำรวจแห่งชาติชี้แจงในช่วงปี 2555 ระบุว่า สัญญาก่อสร้างกำหนดระยะเวลา 450 วัน ก่อนมีการขยายเวลาอีก 30 วันจากปัญหาภัยธรรมชาติ และอีก 180 วันตามมติคณะรัฐมนตรี ทำให้กำหนดส่งมอบถูกขยับออกไปเป็นปี 2556

โครงการมีมูลค่าประมาณ 5,848 ล้านบาท

แต่เมื่อถึงเวลาจริง สถานีตำรวจจำนวนมากกลับไม่สามารถก่อสร้างให้เสร็จตามแผน

นี่จึงเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหา “โรงพักร้าง”

จาก 450 วัน ทำไมบางแห่งกลายเป็นหลายปี?

ประเด็นสำคัญคือ อย่าเอา “450 วัน” ไปเทียบกับเวลาที่อาคารบางแห่งเปิดใช้งานจริงโดยตรง

เพราะในหลายพื้นที่ไม่ได้ก่อสร้างต่อเนื่องตั้งแต่วันแรกจนวันสุดท้าย

รูปแบบที่เกิดขึ้นคือ

เริ่มโครงการ → รื้ออาคารเดิม → เริ่มก่อสร้าง → งานหยุด → ผู้รับเหมาทิ้งงาน/สัญญามีปัญหา → รอแนวทางใหม่ → ตั้งงบประมาณใหม่ → จ้างผู้รับเหมารายใหม่ → ก่อสร้างต่อ → ตรวจรับ

เมื่อขั้นตอนทั้งหมดถูกนับรวมกัน ระยะเวลาจึงยาวกว่าระยะเวลาที่ระบุไว้ในสัญญาเดิมอย่างมาก

กาญจนดิษฐ์: กรณีที่ทำให้เห็นปัญหาชัดที่สุด

หนึ่งในสถานีที่ถูกนำเสนอในช่วงวิกฤตโครงการคือ สภ.กาญจนดิษฐ์ จ.สุราษฎร์ธานี

ในเดือนสิงหาคม 2555 มีรายงานว่าพื้นที่ก่อสร้างถูกทิ้งร้างและมีปัญหามาเกือบ 3 ปี โดยมีการใช้พื้นที่อื่น เช่น ห้องแถว แฟลตตำรวจ และโรงจอดรถเป็นสถานที่ทำงานชั่วคราว

อย่างไรก็ตาม จุดนี้ต้องระวังในการเขียนข่าว

เพราะสำนักงานตำรวจแห่งชาติชี้แจงภายหลังว่า ไม่ควรนับว่างานถูกทิ้งนานกว่า 3 ปีเต็ม เนื่องจากผู้รับจ้างได้รับมอบพื้นที่วันที่ 10 พฤษภาคม 2554 ทำให้ระยะเวลางานที่ตกค้างในมุมของหน่วยงานอยู่ที่ประมาณ 1 ปี 2 เดือนในเวลาที่ชี้แจง

นี่เป็นตัวอย่างชัดเจนว่า ตัวเลขระยะเวลาก่อสร้างต้องระบุว่าเริ่มนับจากวันไหน

บึงแก: จากปี 2552 ถึงปี 2559

อีกกรณีที่น่าสนใจคือ สภ.บึงแก อ.มหาชนะชัย จ.ยโสธร

ข้อมูลที่มติชนรวบรวมระบุว่า การก่อสร้างเริ่มตั้งแต่ ปี 2552 ก่อนหยุดชะงัก เหลือเพียงเสา และได้รับงบประมาณก่อสร้างใหม่ประมาณปี 2558 ก่อนสร้างเสร็จใน ปี 2559

หากนับตั้งแต่การเริ่มโครงการเดิมในปี 2552 จนถึงการก่อสร้างเสร็จในปี 2559 จะอยู่ในช่วงประมาณ 7 ปี

แต่ไม่ได้หมายความว่า “ช่างใช้เวลาสร้างอาคาร 7 ปีเต็ม”

ความจริงคืออาคารถูกสร้างไม่ต่อเนื่องและมีช่วงหยุดโครงการอยู่ตรงกลาง

นี่คือความแตกต่างที่สำคัญมาก

เมืองชุมพร: โรงพักที่ต้องกลับมาสร้างใหม่

สภ.เมืองชุมพร ก็เป็นอีกตัวอย่างที่สะท้อนปัญหาเดียวกัน

ข้อมูลที่มติชนรายงานระบุว่าอาคารเดิมถูกทิ้งร้างเกือบ 3 ปี ก่อนมีการก่อสร้างส่วนที่ยังไม่แล้วเสร็จด้วยสัญญารอบใหม่ โดยสัญญาหลังเริ่มวันที่ 1 เมษายน 2558 และสิ้นสุดวันที่ 28 เมษายน 2559

จากนั้นมีการตรวจรับงานวันที่ 10 มิถุนายน 2559

ดังนั้น หากมองภาพรวมตั้งแต่จุดเริ่มต้นของโครงการเดิมในปี 2552 จนถึงการตรวจรับในปี 2559 ก็อยู่ในช่วงประมาณ 6–7 ปี

อีกครั้ง นี่ไม่ใช่การก่อสร้างต่อเนื่อง 6–7 ปี แต่เป็นระยะเวลาของโครงการที่ผ่านทั้งช่วงก่อสร้าง หยุดชะงัก และกลับมาสร้างใหม่

โรงพักแห่งแรกที่สร้างเสร็จหลังแก้ปัญหา

หลังโครงการเดิมมีปัญหา สำนักงานตำรวจแห่งชาติได้รับงบประมาณเพื่อเดินหน้าก่อสร้างต่อ

หนึ่งในสถานีที่สร้างเสร็จเป็นแห่งแรกคือ สภ.ห้วยยาง จ.ประจวบคีรีขันธ์

ไทยรัฐรายงานในเดือนกุมภาพันธ์ 2558 ว่า สภ.ห้วยยางเป็นโรงพักแห่งแรกจาก 396 แห่งที่ก่อสร้างแล้วเสร็จหลังจากผู้รับเหมารายเดิมทิ้งงาน โดยการก่อสร้างรอบใหม่ใช้เวลาเพียง 150 วัน และมีมูลค่า 4.315 ล้านบาท

ตัวเลขนี้ยิ่งทำให้เห็นภาพชัดขึ้น

ปัญหาไม่ได้อยู่ที่การก่อสร้างอาคารเพียงอย่างเดียว แต่คือกระบวนการจัดการโครงการที่สะดุดกลางทาง

Timeline มหากาพย์โรงพัก 396 แห่ง

กรอบการก่อสร้างใหม่แบ่งเป็น 181 แห่งที่ตั้งเป้าเสร็จภายในปี 2558 และอีก 215 แห่งภายในปี 2559

แล้ว “13 ปี” ที่พูดถึงโรงพักมาจากไหน?

ตรงนี้ต้องแยกให้ชัด

คำว่า 10 ปี หรือมากกว่า 10 ปี ที่ปรากฏในข่าวจำนวนมาก มักเกี่ยวข้องกับ ระยะเวลาของคดีและกระบวนการตรวจสอบ ไม่ใช่เวลาที่ช่างก่อสร้างอาคารหนึ่งหลัง

ตัวอย่างเช่น คดีเกี่ยวกับโครงการ 396 แห่งถูกดำเนินต่อเนื่องหลายปี และศาลฎีกาฯ มีคำพิพากษายืนยกฟ้องในปี 2566

ดังนั้น

10 ปีของคดี ≠ 10 ปีของการก่อสร้างโรงพัก

และยิ่งไม่ควรนำตัวเลขดังกล่าวไปเขียนว่า “โรงพักแห่งหนึ่งใช้เวลาสร้าง 10 หรือ 13 ปี” หากไม่มีหลักฐานระบุวันเริ่มก่อสร้างและวันแล้วเสร็จของอาคารนั้นโดยตรง

สรุปแล้ว โรงพักไหนสร้างนานที่สุด?

ถ้าถามว่า

“มีสถานีตำรวจที่ใช้เวลาจากโครงการเดิมจนแล้วเสร็จหลายปีหรือไม่?”

คำตอบคือ มี

ตัวอย่างที่มีหลักฐานชัด เช่น สภ.บึงแก ซึ่งเริ่มโครงการในปี 2552 และสร้างเสร็จในปี 2559 และ สภ.เมืองชุมพร ที่มีช่วงก่อสร้างเดิม หยุดชะงัก และกลับมาสร้างต่อจนตรวจรับในปี 2559

แต่ถ้าถามว่า

“ใครคืออันดับ 1 ของประเทศไทย?”

ตอนนี้ยังไม่ควรฟันธง

เพราะยังไม่มีฐานข้อมูลสาธารณะของสำนักงานตำรวจแห่งชาติที่นำสถานีตำรวจทั่วประเทศมาเรียงตาม วันเริ่มก่อสร้าง → วันตรวจรับ → จำนวนวันที่ใช้จริง ให้เปรียบเทียบกันทั้งหมด

และนี่คือจุดที่สำคัญที่สุดของเรื่องนี้

โรงพักที่ “สร้างนาน” อาจไม่ได้หมายความว่าช่างสร้างนาน

บางแห่งใช้เวลานานเพราะโครงการหยุด

บางแห่งใช้เวลานานเพราะเปลี่ยนผู้รับเหมา

บางแห่งต้องตั้งงบประมาณใหม่

และบางแห่งต้องกลับมาแก้ไขงานเดิม

ดังนั้น ถ้าจะจัดอันดับอย่างเป็นธรรม ต้องใช้เกณฑ์เดียวกันทุกแห่ง เช่น นับจากวันที่เริ่มงานตามสัญญาฉบับแรกจนถึงวันที่ตรวจรับงานสุดท้าย

ไม่เช่นนั้น “อันดับโรงพักสร้างนานที่สุด” อาจกลายเป็นการเอาตัวเลขคนละประเภทมาเปรียบเทียบกัน

บทสรุป

มหากาพย์โรงพัก 396 แห่งไม่ได้มีเพียงเรื่องว่า “สร้างช้า”

แต่เป็นตัวอย่างของโครงการขนาดใหญ่ที่มีทั้งการจัดซื้อจัดจ้าง สัญญา ผู้รับเหมา การหยุดงาน การตั้งงบประมาณใหม่ และการก่อสร้างต่อ

สัญญาเดิมกำหนดเวลาในระดับ 450 วัน แต่บางสถานีกลับต้องใช้เวลาหลายปีตั้งแต่เริ่มโครงการเดิมจนได้อาคารที่ใช้งานจริง

หลักฐานที่มีอยู่ในเวลานี้จึงตอบได้ว่า ประเทศไทยมีสถานีตำรวจที่โครงการยืดเยื้อหลายปีอย่างแน่นอน แต่ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะประกาศว่าแห่งใดคือ “สถานีตำรวจที่สร้างนานที่สุดในประเทศไทย” อย่างเป็นทางการ

และนี่อาจเป็นคำถามต่อยอดที่น่าสนใจกว่าเดิมว่า

ถ้านำโรงพัก 396 แห่งมาเรียงกันจริง ๆ ใครใช้เวลานานที่สุด และแต่ละแห่งใช้เงินไปทั้งหมดเท่าไร?