ย้อนรอย 7 แบรนด์ไทยที่เคยอยู่แทบทุกบ้าน ก่อนค่อยๆ หายไปจากตลาด วันนี้เหลืออะไรไว้บ้าง

ถ้าย้อนกลับไปเมื่อ 30–50 ปีก่อน ชั้นวางของในบ้านคนไทยไม่ได้เต็มไปด้วยแบรนด์ต่างชาติอย่างที่เห็นในปัจจุบัน แต่มีสินค้าไทยจำนวนไม่น้อยที่เคยเป็นของคุ้นตา ตั้งแต่โทรทัศน์ วิทยุ ถ่านไฟฉาย น้ำอัดลม ไปจนถึงสินค้าที่อยู่ตามร้านโชห่วยและปั๊มน้ำมัน

 

บางแบรนด์เคยขายดีจนกลายเป็นชื่อที่คนทั้งประเทศรู้จัก แต่เมื่อเทคโนโลยีเปลี่ยน คู่แข่งต่างชาติเข้ามา หรือพฤติกรรมผู้บริโภคเปลี่ยน แบรนด์เหล่านั้นก็ค่อยๆ ลดบทบาทลง บางชื่อหายไปจากชั้นวางโดยสิ้นเชิง ขณะที่บางแบรนด์ทิ้งมรดกทางธุรกิจหรือของสะสมเอาไว้ให้คนรุ่นหลังตามหา

 

1. ธานินทร์ — จากทีวีไทยที่เคยมีแทบทุกบ้าน สู่ชื่อในความทรงจำ

 

“ธานินทร์” เป็นหนึ่งในชื่อที่คนไทยรุ่นก่อนจำได้ดี โดยบริษัทเริ่มต้นจากธุรกิจครอบครัวในปี 2489 ก่อนขยายตัวจนกลายเป็นผู้ผลิตเครื่องใช้ไฟฟ้ารายใหญ่ของไทย ทั้งวิทยุ โทรทัศน์ พัดลม และเครื่องใช้ไฟฟ้าอื่นๆ

 

ช่วงรุ่งเรืองในยุค 2520–2530 ธานินทร์ถือเป็นผู้เล่นรายสำคัญของตลาดเครื่องใช้ไฟฟ้าไทย แต่การแข่งขันจากแบรนด์ต่างประเทศ ต้นทุนการผลิต และปัญหาทางการเงินทำให้ธุรกิจเข้าสู่ช่วงถดถอย ก่อนปิดกิจการไปในเวลาต่อมา

 

สิ่งที่ยังเหลืออยู่คือโทรทัศน์ วิทยุ และเครื่องใช้ไฟฟ้ารุ่นเก่าที่กลายเป็นของสะสม รวมถึงความรู้และโรงงานที่ต่อยอดมาสู่แบรนด์ไทยรุ่นใหม่อย่าง Altron

 

เรื่องของธานินทร์จึงไม่ได้จบเพียงการหายไปของโลโก้ แต่สะท้อนให้เห็นว่าการเป็นแบรนด์ไทยที่เคยแข็งแรงก็ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถเอาชนะการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีได้ตลอดไป

 

2. Distar — แบรนด์เครื่องใช้ไฟฟ้าไทยที่เคยขึ้นมาเป็นรองแค่ยักษ์ญี่ปุ่น

 

อีกชื่อที่คนยุคก่อนอาจจำได้คือ “Distar” แบรนด์เครื่องใช้ไฟฟ้าของไทยที่เคยทำตลาดโทรทัศน์ เครื่องเสียง และเครื่องเล่นวิดีโอ

 

ในช่วงที่ตลาดเครื่องใช้ไฟฟ้าไทยกำลังเติบโต Distar สามารถขึ้นมาเป็นหนึ่งในผู้เล่นรายใหญ่ และเคยมีส่วนแบ่งตลาดโทรทัศน์เป็นอันดับ 2 รองจาก National ซึ่งต่อมาคือ Panasonic ตามข้อมูลประวัติธุรกิจที่เผยแพร่ในปี 2569

 

จุดขายสำคัญคือการทำสินค้าที่คนไทยเข้าถึงได้ในราคาที่แข่งขันกับแบรนด์ต่างชาติได้ แต่เมื่อเทคโนโลยีเครื่องใช้ไฟฟ้าเปลี่ยนเร็วขึ้น การแข่งขันรุนแรงขึ้น และตลาดเปิดรับแบรนด์ต่างประเทศมากขึ้น ชื่อ Distar ก็ค่อยๆ หายจากตลาดเครื่องใช้ไฟฟ้ากระแสหลัก

 

วันนี้เครื่อง Distar รุ่นเก่ากลายเป็นภาพแทนของยุคที่สินค้า “Made in Thailand” เคยขึ้นมาสู้กับยักษ์ใหญ่จากญี่ปุ่นอย่างจริงจัง

 

3. ไวท์ไลอ้อน — ยาสีฟันไทยที่เคยทำตลาดแรงจนได้ส่วนแบ่ง 20%

 

นี่เป็นหนึ่งในเรื่องที่น่าสนใจที่สุด เพราะไวท์ไลอ้อนไม่ได้เป็นสินค้าที่ไม่มีคนซื้อ แต่กลับเคยทำตลาดได้อย่างโดดเด่น

 

สหพัฒน์เคยนำยาสีฟัน “ไวท์ไลอ้อน” เข้ามาทำตลาดในไทย โดยใช้กลยุทธ์อย่างการนำอาภัสรา หงสกุล ซึ่งเพิ่งได้รับตำแหน่งนางงามจักรวาลมาเป็นพรีเซนเตอร์ รวมถึงการชิงโชค แจกของแถม และขายแบบเคาะประตูบ้าน

 

ช่วงแรกสินค้าประสบความสำเร็จอย่างมาก โดยมีข้อมูลว่าปีแรกสามารถสร้างส่วนแบ่งตลาดได้ถึงประมาณ 20% แต่เมื่อการแข่งขันด้านโปรโมชั่นรุนแรงขึ้น และแบรนด์ยังไม่สามารถเปลี่ยนภาพจำของผู้บริโภคได้เพียงพอ สุดท้ายไวท์ไลอ้อนก็หายไปจากตลาด

 

สิ่งที่เหลือไว้จึงไม่ใช่เพียงความทรงจำของยาสีฟันหลอดเก่า แต่เป็นบทเรียนทางธุรกิจที่สหพัฒน์นำไปพัฒนาสินค้าและแบรนด์อื่นต่อในเวลาต่อมา

 

4. กระทิงแดงโคล่า — เมื่อเครื่องดื่มชูกำลังไทยเคยลงสนามน้ำดำ

 

คนส่วนใหญ่รู้จักกระทิงแดงในฐานะเครื่องดื่มชูกำลัง แต่ในอดีตบริษัทเคยนำแบรนด์ลงมาแข่งขันในตลาดน้ำอัดลมด้วย “กระทิงแดงโคล่า”

 

บริษัท ที.ซี.ฟาร์มาซูติคอล ระบุในประวัติของบริษัทว่ามีการพัฒนาสินค้าอย่างกระทิงแดงโคล่าออกสู่ตลาดในช่วงการขยายธุรกิจเครื่องดื่มไทย

 

แต่ตลาดน้ำดำในเวลานั้นมีเจ้าตลาดอย่างโค้กและเป๊ปซี่ครองพื้นที่อยู่แล้ว กระทิงแดงโคล่าจึงไม่ได้กลายเป็นสินค้าหลักของบริษัท และเลิกทำตลาดไปในเวลาต่อมา

 

สิ่งที่เหลืออยู่คือขวดและกระป๋องรุ่นเก่าที่กลายเป็นของสะสม รวมถึงเรื่องราวของแบรนด์ไทยที่ครั้งหนึ่งเคยพยายามเข้าไปแย่งตลาดน้ำอัดลมจากยักษ์ใหญ่ระดับโลก

 

5. หมากฝรั่งแมวดำ — ขนมที่เคยอยู่ตามร้านโชห่วย ก่อนโรงงานหยุดสายการผลิต

 

“หมากฝรั่งตราแมวดำ” เป็นอีกชื่อที่ผูกอยู่กับความทรงจำของคนหลายรุ่น โรงงานลูกกวาดเทสตี้เริ่มกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2499 และผลิตสินค้าต่อเนื่องมาหลายยุค

 

ในปี 2566 มีการประกาศหยุดสายการผลิตของโรงงาน ทำให้สินค้าที่เหลืออยู่ทยอยจำหน่ายจนกว่าสต็อกจะหมด

 

สิ่งที่น่าสนใจคือเมื่อสินค้าไม่สามารถผลิตเพิ่มได้ บรรจุภัณฑ์รุ่นเก่า กล่อง กระป๋อง และของสะสมที่เกี่ยวข้องกลับมีคุณค่าทางความทรงจำมากขึ้น

 

ของที่ในอดีตเด็กๆ ซื้อจากร้านโชห่วยด้วยเงินไม่กี่บาท จึงกลายเป็นสิ่งที่คนรุ่นใหม่อาจไม่เคยเห็นในชีวิตจริง

 

6. สามทหาร — ป้ายปั๊มน้ำมันที่เคยอยู่บนถนนไทย ก่อนกลายเป็นอดีต

 

ก่อนที่คนไทยจะคุ้นกับชื่อสถานีบริการน้ำมันแบบปัจจุบัน ถนนในประเทศไทยเคยมีปั๊มน้ำมันตรา “สามทหาร” ซึ่งเป็นสถานีบริการน้ำมันของรัฐ

 

องค์การเชื้อเพลิงเริ่มใช้ตราสามทหารในปี 2503 ก่อนที่ชื่อสถานีบริการจะค่อยๆ เปลี่ยนผ่านไปสู่ระบบของ ปตท. ทำให้ชื่อสามทหารหายไปจากถนนไทย

 

สิ่งที่เหลือไว้กลับไม่ใช่ปั๊มน้ำมัน แต่เป็นป้ายอีนาเมลและของสะสมเก่าๆ ที่ปัจจุบันมีนักสะสมตามหา โดยป้ายสามทหารสภาพดีบางชิ้นมีมูลค่าสูงในตลาดของเก่า

 

เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นว่าแบรนด์บางชื่อไม่ได้หายไปเพราะธุรกิจล้มเหลว แต่หายไปเพราะโครงสร้างองค์กรและชื่อทางธุรกิจเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย

 

7. ถ่านไฟฉายตรากบ — ของใช้ธรรมดาที่เคยอยู่คู่กับวิทยุและไฟฉาย

 

ในยุคที่โทรศัพท์มือถือยังไม่มีบทบาท ถ่านไฟฉายเป็นของจำเป็นในบ้าน เพราะใช้กับวิทยุ ไฟฉาย และอุปกรณ์ไฟฟ้าขนาดเล็ก

 

“ถ่านไฟฉายตรากบ” เป็นหนึ่งในแบรนด์ไทยเก่าที่เคยอยู่ในตลาดและมีภาพจำจากโฆษณาและบรรจุภัณฑ์ยุคก่อน แต่เมื่อการแข่งขันจากแบรนด์ต่างประเทศและการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีเกิดขึ้น แบรนด์ก็ค่อยๆ หายไปจากตลาด

 

วันนี้สิ่งที่เหลืออยู่จึงไม่ใช่เพียงถ่านเก่าที่แทบไม่มีใครนำมาใช้แล้ว แต่เป็นภาพโฆษณา เพลงโฆษณา กล่องสินค้า และความทรงจำของยุคที่บ้านหนึ่งหลังยังต้องมีวิทยุและไฟฉายเป็นของจำเป็น

 

เมื่อมองทั้ง 7 แบรนด์จะเห็นว่าการหายไปของสินค้าแต่ละรายมีสาเหตุไม่เหมือนกัน บางรายแพ้การแข่งขัน บางรายเจอการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี บางรายเปลี่ยนโครงสร้างธุรกิจ และบางสินค้าถูกยกเลิกเพราะไม่สามารถแข่งขันในตลาดยุคใหม่ได้

 

แต่สิ่งหนึ่งที่เหมือนกันคือ แบรนด์เหล่านี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของคนไทย

 

วันนี้เราอาจไม่เห็นโทรทัศน์ธานินทร์ ไม่ได้เดินผ่านปั๊มสามทหาร หรือซื้อหมากฝรั่งแมวดำจากร้านโชห่วยเหมือนในอดีตแล้ว แต่ชื่อเหล่านี้ยังปรากฏอยู่ในของสะสม เรื่องเล่าของคนรุ่นเก่า และบทเรียนทางธุรกิจ

 

บางครั้งแบรนด์ที่หายไปจากชั้นวางสินค้า จึงไม่ได้หายไปจากความทรงจำของผู้บริโภคเลย