จังหวัดไหนติดโซลาร์รูฟท็อปมากที่สุด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

มองจากถนน เราอาจเห็นแผงโซลาร์เซลล์อยู่ประปรายบนบ้าน ร้านค้า และโรงงาน แต่เมื่อมองจากมุมสูง ภาพจะต่างออกไปทันที หลังคาโรงงานหนึ่งแห่งอาจติดแผงมากกว่าบ้านทั้งหมู่บ้าน ขณะที่บางพื้นที่มีบ้านติดตั้งจำนวนมาก แต่กำลังผลิตรวมยังต่ำกว่าเขตอุตสาหกรรมเพียงไม่กี่โครงการ

คำถามว่าจังหวัดใดติด Solar Roof มากที่สุดจึงดูเหมือนตอบง่าย แต่ต้องระบุก่อนว่าจะวัดจาก จำนวนหลังคา จำนวนระบบ หรือกำลังผลิตรวม เพราะทั้งสามเกณฑ์อาจให้ผู้ชนะคนละจังหวัด

ข้อมูลถูกเก็บอยู่คนละระบบ

บ้านที่ติดแผงเพื่อใช้ไฟเอง บ้านที่ขายไฟส่วนเกิน โรงงานที่เชื่อมต่อระบบ และกิจการขนาดใหญ่ที่ต้องดำเนินการด้านใบอนุญาต ไม่ได้ปรากฏอยู่ในตารางสาธารณะชุดเดียวกันทั้งหมด

พื้นที่กรุงเทพมหานคร นนทบุรี และสมุทรปราการอยู่ในความรับผิดชอบของการไฟฟ้านครหลวง ส่วนอีก 74 จังหวัดอยู่ในเขตการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค การนำตัวเลขจากสองหน่วยงานมาเทียบกันจึงต้องใช้วันตัดยอด นิยาม และสถานะโครงการเดียวกัน

นอกจากนี้ ระบบขนาดเล็กจำนวนหนึ่งติดตั้งเพื่อใช้เองโดยไม่เข้าร่วมโครงการขายไฟ ขณะที่ระบบที่มีกำลังผลิตติดตั้งต่ำกว่าเกณฑ์ใบอนุญาตอาจอยู่ในทะเบียนกิจการที่ได้รับยกเว้น ไม่ใช่ทะเบียนผู้รับใบอนุญาตผลิตไฟฟ้าทั่วไปเพียงอย่างเดียว

กรุงเทพฯ เด่นจริงแต่ยังเรียกว่าอันดับหนึ่งไม่ได้

หลักฐานทางอ้อมทำให้กรุงเทพฯ เป็นตัวเต็งด้านจำนวนผู้ติดตั้ง ทั้งจากจำนวนบ้าน อาคารพาณิชย์ และผู้ใช้ไฟฟ้าหนาแน่น รวมถึงการจัดสรรเป้าหมายรับซื้อไฟฟ้าในโครงการ Solar Rooftop เดิม ซึ่งกำหนดให้พื้นที่ของการไฟฟ้านครหลวงรวม 40 เมกะวัตต์สำหรับบ้าน และอีก 40 เมกะวัตต์สำหรับธุรกิจหรือโรงงาน มากกว่าการจัดสรรรายเขตของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค

อย่างไรก็ตาม ตัวเลข 80 เมกะวัตต์นี้เป็น กรอบรับซื้อของพื้นที่บริการสามจังหวัด ไม่ใช่ยอดติดตั้งจริงของกรุงเทพฯ จังหวัดเดียว จึงใช้ประกาศว่ากรุงเทพฯ เป็นแชมป์ประเทศไทยอย่างเด็ดขาดไม่ได้

หากเปลี่ยนเกณฑ์เป็นกำลังผลิตรวม จังหวัดอุตสาหกรรมอย่างชลบุรี ระยอง สมุทรปราการ พระนครศรีอยุธยา หรือฉะเชิงเทราอาจขึ้นมาอยู่แถวหน้าได้ เพราะหลังคาโรงงานและคลังสินค้ามีพื้นที่ติดตั้งมากกว่าหลังคาบ้านหลายเท่า แต่ยังไม่พบชุดข้อมูลสาธารณะล่าสุดที่รวมโครงการทุกขนาดแล้วจัดอันดับจังหวัดอย่างครบถ้วน

ทะเบียนที่มีอยู่บอกอะไรได้บ้าง

สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานมีทั้งทะเบียนผู้ได้รับใบอนุญาตและทะเบียน Rooftop PV System ที่ได้รับยกเว้นไม่ต้องขอใบอนุญาต ส่วนการไฟฟ้าทั้งสองแห่งมีข้อมูลผู้ขอเชื่อมต่อและผู้เข้าร่วมโครงการขายไฟ ข้อมูลเหล่านี้ใช้ตรวจสอบโครงการได้ แต่หน้าสาธารณะที่ตรวจพบยังไม่ได้สรุปเป็นตารางเดียวว่าแต่ละจังหวัดมีบ้านและธุรกิจติดตั้งรวมกี่แห่ง ณ วันเดียวกัน

กติกาการจดแจ้งก็เปลี่ยนได้ เช่น ขั้นตอนที่ประกาศในปี 2568 เน้นระบบเชื่อมต่อโครงข่ายตั้งแต่ 200 กิโลโวลต์แอมแปร์ขึ้นไปและต่ำกว่า 1,000 กิโลโวลต์แอมแปร์ ยิ่งทำให้การนับจากทะเบียนชุดใดชุดหนึ่งเสี่ยงตกหล่นระบบบ้านและธุรกิจขนาดเล็ก

คำตอบที่ตรงกับหลักฐานที่สุด

ณ วันที่ 7 กันยายน 2569 ยังยืนยันไม่ได้ว่าจังหวัดใดมี Solar Roof ของบ้านและภาคธุรกิจมากที่สุดในประเทศไทย จากข้อมูลสาธารณะที่เปิดให้ตรวจสอบ เพราะยังไม่มีตารางระดับจังหวัดซึ่งรวมระบบใช้เอง ระบบขายไฟ ระบบที่ได้รับยกเว้น และระบบที่ต้องมีใบอนุญาตไว้ครบในฐานเดียว

กรุงเทพฯ เป็นผู้ท้าชิงที่มีน้ำหนักหากนับจำนวนจุดติดตั้ง แต่ยังไม่ใช่คำตอบที่พิสูจน์แล้ว ส่วนจังหวัดอุตสาหกรรมมีโอกาสนำหากวัดกำลังผลิตรวม การจัดอันดับที่น่าเชื่อถือจึงต้องขอข้อมูลรายจังหวัดจาก กฟน. กฟภ. และ กกพ. แล้วลบรายการซ้ำ แยกบ้านกับธุรกิจ และกำหนดวันตัดยอดเดียวกันก่อน

เรื่องนี้สะท้อนปัญหาสำคัญกว่าการหาแชมป์ คือประเทศไทยกำลังขยายโซลาร์หลังคา แต่ประชาชนยังไม่มีฐานข้อมูลกลางที่มองเห็นภาพการติดตั้งจริงได้ง่าย ทั้งที่ข้อมูลดังกล่าวจำเป็นต่อการวางแผนสายส่ง มาตรการสนับสนุน และการประเมินว่าพลังงานแสงอาทิตย์เติบโตอยู่ตรงไหนของประเทศกันแน่