ทำไม "คลองผดุงกรุงเกษม" ถึงถูกขุดเป็นคูเมืองชั้นนอกในสมัยรัชกาลที่ 4?
ทำไม "คลองผดุงกรุงเกษม" ถึงถูกขุดเป็นคูเมืองชั้นนอกในสมัยรัชกาลที่ 4?
เมื่อเอ่ยถึงคลองสายสำคัญกลางกรุงเทพมหานคร "คลองผดุงกรุงเกษม" คลองโค้งกว้างที่ไหลผ่านย่านประวัติศาสตร์ตั้งแต่เทเวศร์ หัวลำโพง จนไปออกแม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณสี่พระยา คือหนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานทางน้ำที่มีบทบาทอย่างยิ่งต่อการขยายตัวของเมืองหลวง ทว่าในทางประวัติศาสตร์การวางผังเมือง คลองสายนี้ไม่ได้ถูกขุดขึ้นเพียงเพื่อการเกษตรหรือการคมนาคมทั่วไป แต่คือ "คูเมืองชั้นนอก" ที่ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับการเติบโตของกรุงเทพมหานครในยุคเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ความทันสมัย
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) กรุงเทพฯ เริ่มประสบปัญหาความแออัด ประชากรทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว ขอบเขตพระนครเดิมที่มี "คลองรอบกรุง" (คลองบางลำพู-คลองโอ่งอ่าง) เป็นคูเมืองชั้นในเริ่มคับแคบ ไม่เพียงพอต่อการขยายตัวของที่อยู่อาศัยและการค้าขาย พระองค์จึงโปรดเกล้าฯ ให้ขุดคลองขนานไปกับแนวคูเมืองเดิม ขยับขอบเขตเมืองออกไปทางทิศตะวันออก แล้วพระราชทานนามว่า "คลองผดุงกรุงเกษม"
ในเชิงวิศวกรรมและการวางผังเมืองยุคนั้น คลองผดุงกรุงเกษมทำหน้าที่เป็นทั้งเกราะป้องกันพระนคร (Moat) และยุทธศาสตร์การคมนาคมขนส่งทางน้ำ การขุดคลองที่มีความกว้างและลึกพอให้เรือสินค้าขนาดใหญ่แล่นผ่านได้ ช่วยเปิดพื้นที่เกษตรกรรมและย่านการค้าใหม่ๆ นอกกำแพงเมืองเดิม นอกจากนี้ โครงสร้างของคลองยังกลายเป็นรากฐานสำคัญเมื่อเมืองเริ่มปรับเปลี่ยนเข้าสู่การคมนาคมทางบกในเวลาต่อมา โดยมีถนนคู่ขนานและสถานีรถไฟหัวลำโพงเกิดขึ้นตามแนวคลอง
ปัจจุบัน แม้คลองผดุงกรุงเกษมจะไม่ได้ทำหน้าที่เป็นคูเมืองป้องกันศัตรูอีกต่อไป แต่คลองสายนี้ได้รับการฟื้นฟูให้กลายเป็นเส้นทางคมนาคมสายน้ำทางเลือกด้วยเรือไฟฟ้า (EV Boat) และพื้นที่สาธารณะริมน้ำ การขุดคลองเมื่อกว่า 170 ปีก่อน จึงเป็นสายตาอันยาวไกลทางผังเมืองที่ช่วยขยายลมหายใจของกรุงเทพฯ จากเมืองในกำแพง สู่มหานครที่เติบโตอย่างไม่หยุดยั้ง
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
ตลกดังของญี่ปุ่น "ชินจิ ไซโตะ" ติดคุก 4 ปี ในข้อหาล่วงละเมิดทางเพศ
ประวัติมีดอีโต้ จากเครื่องมือช่างพื้นบ้านสู่มีดคู่ครัวของคนไทย ทำไมจึงเรียกว่า “อีโต้” และมีต้นกำเนิดมาจากไหน?
หวยลาววันนี้ 17 พ.ย. 69 เปิดแนวทางเลขเด็ดหลายสำนัก ทั้งหวยลาวพัฒนาและลาวสตาร์ VIP
เลขเด็ดปฏิทิน "หลวงปู่สรวง" งวดวันที่ 1 ธันวาคม 69 ชอบเลขไหน จัดได้เลย!
10 จังหวัดที่มีป่าไม้มากที่สุดในไทย เชียงใหม่นำ 9.4 ล้านไร่ รวมกันเกินครึ่งประเทศ
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
เปิด 10 เมืองสำคัญในยุคเริ่มต้นของการปกครอง มาเป็นการจังหวัดสำคัญของการปกครองสมัยใหม่
ออยศรีส่งกำลังใจให้ช่างเอ๋ หลังถูกแจ้งข้อหาร่วมฟอกเงินคดีมูลนิธิองค์กรทำดี ยกเป็นคนสำคัญที่ทำให้เรื่องราวถูกขยายผล
GenZ ในตะวันตก หันกลับมาใช้มือถือปุ่มกดแล้ว
เปิด 10 เมืองสำคัญในยุคเริ่มต้นของการปกครอง มาเป็นการจังหวัดสำคัญของการปกครองสมัยใหม่
ติดโทรศัพท์เวลาอยู่กับคนรัก งานวิจัยวัดจริงพบว่าใช้มือถือ 27% ของเวลาที่อยู่ด้วยกัน
คู่รักทะเลาะเรื่องเดิมซ้ำๆ ไม่ได้แปลว่ารักกันน้อยลง 69% ของความขัดแย้งแก้ไม่จบอยู่แล้ว
ปลาทองความจำสั้นแค่ 3 วินาทีเป็นความเชื่อผิดๆ งานวิจัยบอกว่าจำได้นานเป็นเดือน
