ประเทศไหนมีทางม้าลายปลอดภัยที่สุด คำตอบใกล้เคียงที่สุดคือ นอร์เวย์

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ภาพประกอบสร้างขึ้นเพื่อสื่อแนวคิด ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริง

ถ้าถามว่า “ประเทศไหนมีทางม้าลายปลอดภัยที่สุดในโลก” คำตอบแบบตรงไปตรงมาคือ ยังไม่มีตารางจัดอันดับโลกที่วัดความปลอดภัยของทางม้าลายโดยตรง เพราะแต่ละประเทศเก็บข้อมูลไม่เหมือนกัน บางแห่งนับอุบัติเหตุคนเดินเท้า บางแห่งนับเฉพาะผู้เสียชีวิต หรือแยกถนนในเมืองกับนอกเมือง

แต่ถ้าดูจากตัวชี้วัดที่ใกล้ที่สุด ทั้งอัตราการเสียชีวิตบนถนนในเมือง ระบบปกป้องคนเดินเท้า และการออกแบบถนน คำตอบที่เด่นมากคือ นอร์เวย์ โดยมีสวีเดนและเนเธอร์แลนด์เป็นประเทศต้นแบบสำคัญในคนละมุม

นอร์เวย์เด่น เพราะคนข้ามไม่ต้องเอาชีวิตไปเสี่ยงกับความหวัง

ข้อมูลของ European Road Safety Observatory ระบุว่า ในปี 2022 นอร์เวย์มีอัตราผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุบนถนนในเขตเมืองต่ำที่สุดในกลุ่มประเทศที่เปรียบเทียบ คือ 4.8 คนต่อประชากรหนึ่งล้านคน ขณะที่สวีเดนอยู่ที่ 5.8 คนต่อหนึ่งล้านคน

ตัวเลขนี้ไม่ได้แปลว่าทางม้าลายทุกเส้นในนอร์เวย์ปลอดภัยสมบูรณ์แบบ แต่บอกภาพใหญ่ได้ดีว่า เมืองของเขาทำให้การเดินและการข้ามถนนมีความเสี่ยงต่ำกว่าหลายประเทศอย่างชัดเจน

ความต่างไม่ได้อยู่ที่ลายขาวบนพื้นถนนอย่างเดียว แต่อยู่ที่การออกแบบให้รถ ต้องช้าลงจริง เช่น ทางข้ามแบบยกสูง เกาะพักกลางถนน ทางเท้าที่ต่อเนื่อง ลดระยะที่คนต้องเดินตัดหน้ารถ และมุมถนนที่ไม่เปิดกว้างจนรถเลี้ยวได้เร็ว

กฎจราจรของนอร์เวย์กำหนดให้รถต้องให้ทางคนเดินที่ทางม้าลาย แต่กฎจะมีน้ำหนักขึ้นทันทีเมื่อถนนออกแบบให้ผู้ขับขี่มองเห็นคนข้ามได้เร็ว และไม่มีพื้นที่มากพอให้พุ่งผ่านทางม้าลายแบบไม่ลดความเร็ว

หัวใจจริงคือความเร็ว ไม่ใช่ความขาวของทางม้าลาย

องค์การอนามัยโลกเสนอให้ใช้ความเร็ว 30 กิโลเมตรต่อชั่วโมงในจุดที่รถปะปนกับคนเดินหรือจักรยาน เหตุผลไม่โรแมนติกเลย คือร่างกายคนรับแรงกระแทกได้จำกัดมาก เมื่อความเร็วชนสูงกว่า 30 กิโลเมตรต่อชั่วโมง โอกาสรอดของคนเดินเท้าจะลดลงอย่างรวดเร็ว

สวีเดนทำให้แนวคิดนี้เป็นที่รู้จักในชื่อ Vision Zero หรือแนวคิดที่ไม่ยอมรับว่าการตายหรือบาดเจ็บสาหัสบนถนนเป็นราคาปกติของการเดินทาง ระบบจึงไม่ฝากความปลอดภัยไว้กับคำว่า “ขับดี ๆ” อย่างเดียว แต่ยอมรับว่าคนพลาดได้ แล้วออกแบบถนนให้ความพลาดนั้นไม่กลายเป็นโศกนาฏกรรม

เนเธอร์แลนด์ก็เป็นอีกประเทศที่น่ามอง โดยเฉพาะการแยกทางจักรยาน ทางเดิน และรถยนต์ออกจากกันให้ชัดที่สุดเท่าที่ทำได้ เมืองที่ปลอดภัยจึงไม่ใช่เมืองที่ทุกคนระวังตัวเก่งกว่าใคร แต่เป็นเมืองที่ลดจุดปะทะระหว่างคนกับรถตั้งแต่ต้น

แล้วไทยควรหยิบอะไรมาใช้

• ทำทางม้าลายยกสูงหรือใช้ลูกระนาดก่อนถึงจุดข้าม เพื่อบังคับให้รถลดความเร็ว

• ลดความเร็วรอบโรงเรียน ตลาด สถานี และย่านชุมชนให้เหลือระดับที่คนเดินเท้ารับความเสี่ยงไหว

• เพิ่มไฟส่องสว่างและตัดสิ่งบังสายตา ไม่ให้คนโผล่จากหลังรถจอดหรือป้ายโฆษณา

• ทำเกาะพักกลางถนนบนถนนกว้าง ให้การข้ามแบ่งเป็นสองช่วงแทนการวิ่งข้ามรวดเดียว

• บังคับใช้กฎหมายกับรถที่ไม่หยุดให้คนข้ามอย่างต่อเนื่อง

สรุปคือ ถ้าต้องเลือกชื่อประเทศเดียว นอร์เวย์คือคำตอบที่ใกล้ที่สุด จากผลงานด้านความปลอดภัยบนถนนในเมืองและนโยบายลดความสูญเสีย แต่บทเรียนที่สำคัญกว่าอันดับคือ ทางม้าลายจะปลอดภัยก็ต่อเมื่อรถช้า มองเห็นคนข้าม และถนนบังคับให้เคารพคนเดินเท้าได้จริง ไม่ใช่แค่ตีเส้นไว้แล้วหวังให้ทุกคันมีน้ำใจ