ถนนกับเสาไฟเยอะมาก แล้วตำบลไหนกันแน่ที่โครงสร้างพื้นฐานหนาแน่นที่สุด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเห็นถนนซอยต่อกันเป็นตาข่าย เสาไฟเรียงยาว และสายไฟพาดไปแทบทุกหลัง หลายคนคงนึกเหมือนกันว่า ถ้าเอาไปเทียบทั่วประเทศ ตำบลไหนจะมีโครงสร้างพื้นฐานแน่นที่สุด

คำถามฟังดูเหมือนนับแล้วจบ แต่พอลองแยกคำว่า “หนาแน่น” ออกมา กลับพบว่ามันไม่ใช่ตัวเลขเดียวเลย ถนนมากอาจหมายถึงระยะทางถนนรวมมาก ถนนต่อพื้นที่มาก หรือมีถนนต่อจำนวนประชากรมากก็ได้ ส่วนไฟฟ้าก็อาจนับจำนวนผู้ใช้ไฟ จำนวนเสา จำนวนหม้อแปลง ความยาวสาย หรือกำลังรองรับของระบบ ซึ่งให้ภาพคนละแบบ

สิ่งที่เห็นว่าแน่น อาจไม่ใช่สิ่งเดียวกับที่ข้อมูลกำลังวัด

ตำบลขนาดเล็กที่มีชุมชนหนาแน่น อาจมีถนนซอยและเสาไฟต่อพื้นที่สูงมาก แต่ความยาวถนนรวมยังน้อยกว่าตำบลขนาดใหญ่ที่กินพื้นที่กว้าง ขณะเดียวกัน ตำบลที่มีนิคม โรงงาน หรืออาคารพาณิชย์มาก อาจต้องใช้หม้อแปลงและสายส่งจำนวนมาก แม้ถนนภายในจะไม่ได้ถี่ที่สุด

นี่จึงเป็นเหตุผลที่ภาพถ่ายหรือความรู้สึกตอนขับรถผ่าน ใช้บอกได้แค่ว่า “บริเวณนี้ดูพัฒนาแน่น” แต่ยังใช้ฟันธงอันดับระดับประเทศไม่ได้

ข้อมูลไฟฟ้าเองก็มีเส้นแบ่งสำคัญ ระหว่าง การเข้าถึงไฟฟ้า กับ ความหนาแน่นของโครงข่าย ประเทศไทยมีการเข้าถึงไฟฟ้าในระดับสูงมากอยู่แล้ว ดังนั้นการถามว่าตำบลไหนมีไฟฟ้า “มากที่สุด” จึงต้องระบุให้ชัดว่าอยากดูอะไร เช่น ครัวเรือนที่มีมิเตอร์ไฟฟ้า จำนวนผู้ใช้ไฟต่อพื้นที่ หรือความสามารถของระบบรองรับการใช้ไฟ

ด้านถนนก็เช่นกัน ถนนหลวง ถนนชนบท ถนนของเทศบาล และถนนภายในชุมชน อาจอยู่คนละหน่วยงานและใช้ฐานข้อมูลคนละชุด หากนำความยาวจากบางหน่วยงานมาจัดอันดับทั้งประเทศ ก็อาจเผลอตัดถนนอีกประเภทออกไปโดยไม่รู้ตัว

เมื่อไล่ดูแหล่งสถิติทางการที่เปิดเผยต่อสาธารณะ ยังไม่พบตารางมาตรฐานระดับตำบลทั่วประเทศที่รวม “ความยาวถนน” และ “โครงข่ายไฟฟ้า” ไว้ในนิยามเดียวกัน จึงยังไม่มีคำตอบที่ยืนยันได้ว่า ตำบลใดเป็นอันดับหนึ่งของไทย โดยไม่เสี่ยงใช้ตัวเลขคนละฐานมาเทียบกัน

ถ้าจะทำอันดับให้แฟร์จริง ควรกำหนดสูตรก่อน เช่น ความยาวถนนทุกประเภทต่อ 1 ตารางกิโลเมตร แล้วจับคู่กับจำนวนผู้ใช้ไฟฟ้าหรือจุดเชื่อมต่อไฟฟ้าต่อ 1 ตารางกิโลเมตร ใช้ปีข้อมูลเดียวกัน และแยกพื้นที่กรุงเทพฯ ออกจากพื้นที่ที่อยู่ในความรับผิดชอบของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคให้ชัด

คำถามนี้จึงน่าสนใจกว่าแค่หา “ที่หนึ่ง” เพราะมันชวนให้เห็นว่าเสาไฟที่เรียงกันแน่นกับถนนที่ตัดผ่านทุกซอย เป็นภาพของการลงทุน การขยายตัวของชุมชน และความต้องการใช้ชีวิตในพื้นที่นั้น แต่ก่อนจะตั้งแชมป์ให้ตำบลไหน เราต้องตกลงกันก่อนว่าอะไรคือคำว่าโครงสร้างพื้นฐานที่หนาแน่นจริง ๆ