อำเภอไหนไฟดับบ่อยที่สุด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บางพื้นที่ฝนเพิ่งตั้งเค้า หลอดไฟก็กะพริบ เครื่องปรับอากาศหยุด แล้วไฟทั้งบ้านก็ดับตามมา ขณะที่อีกหลายชุมชนแทบจำไม่ได้ว่าไฟดับโดยไม่ได้นัดหมายครั้งล่าสุดเมื่อไร ความแตกต่างนี้ทำให้เกิดคำถามว่า หากนำทุกอำเภอมาเทียบกัน พื้นที่ใดมีปัญหาบ่อยที่สุดในรอบปี

คำถามดูเหมือนตอบได้ด้วยการนับจำนวนครั้ง แต่ข้อมูลระบบไฟฟ้าไม่ได้เรียบง่ายเช่นนั้น เหตุขัดข้องหนึ่งครั้งอาจกระทบเพียงบ้านไม่กี่หลัง อีกครั้งอาจครอบคลุมหลายตำบล และการดับเพื่อซ่อมบำรุงตามแผนก็ไม่ควรถูกนับรวมกับเหตุฉุกเฉินโดยไม่มีการแยกประเภท

ตัวเลขที่วงการไฟฟ้าใช้วัดกันจริง

การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคเผยแพร่ดัชนีความเชื่อถือได้ของระบบสองตัวสำคัญ ตัวแรกคือ SAIFI ใช้วัดจำนวนครั้งเฉลี่ยที่ผู้ใช้ไฟฟ้าหนึ่งรายเผชิญไฟดับ ส่วน SAIDI ใช้วัดระยะเวลาไฟดับเฉลี่ยที่ผู้ใช้ไฟฟ้าหนึ่งรายได้รับผลกระทบ

สองค่านี้ตอบคนละเรื่อง อำเภอหนึ่งอาจดับถี่แต่กลับมาเร็ว จึงมี SAIFI สูงแต่ SAIDI ไม่สูงมาก ส่วนอีกอำเภออาจดับไม่กี่ครั้ง แต่แต่ละครั้งกินเวลานาน หากใช้เพียงจำนวนเหตุการณ์มาตัดสิน ภาพที่ได้จึงอาจผิดจากประสบการณ์จริงของประชาชน

เหตุใดจึงยังชี้ชื่ออำเภออันดับหนึ่งไม่ได้

จากข้อมูลสาธารณะที่ตรวจสอบได้จนถึงวันที่ 7 กันยายน 2569 ยังไม่พบฐานข้อมูลทางการที่รวบรวมค่า SAIFI, SAIDI และเหตุไฟตกของทุกอำเภอทั่วประเทศไทยไว้ในตารางเดียว พร้อมช่วงเวลาเดียวกันและหลักเกณฑ์เดียวกัน ข้อมูลที่เผยแพร่โดยหน่วยงานไฟฟ้าและสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานเน้นนิยาม มาตรฐาน และผลการดำเนินงานในระดับระบบหรือเขตรับผิดชอบมากกว่าอันดับครบทุกอำเภอ

ดังนั้น การประกาศชื่ออำเภอที่ไฟดับบ่อยที่สุดในรอบปีขณะนี้ยังไม่มีหลักฐานสาธารณะเพียงพอรองรับ การนำจำนวนโพสต์ร้องเรียน ข่าวท้องถิ่น หรือประกาศดับไฟมานับแทนก็ไม่เที่ยงตรง เพราะพื้นที่ที่มีประชากรมากหรือใช้สื่อออนไลน์มากย่อมปรากฏชื่อบ่อยกว่า และประกาศดับไฟส่วนใหญ่เป็นงานที่แจ้งล่วงหน้า ไม่ใช่ระบบขัดข้องทั้งหมด

สภาพพื้นที่ทำให้ความเสี่ยงไม่เท่ากัน

เหตุไฟดับอาจมาจากพายุ ต้นไม้แตะสาย อุบัติเหตุรถชนเสา สัตว์เข้าใกล้อุปกรณ์ ความขัดข้องของหม้อแปลง หรือการทำงานในระบบจำหน่าย พื้นที่ภูเขา เกาะ ชุมชนห่างไกล และแนวสายที่เข้าถึงยากอาจใช้เวลาซ่อมนานกว่าพื้นที่ซึ่งสับเปลี่ยนเส้นทางจ่ายไฟได้หลายทาง แต่ลักษณะภูมิประเทศเพียงอย่างเดียวก็ยังใช้ตัดสินอันดับไม่ได้

ส่วนคำว่า “ไฟตก” ต้องแยกออกจากไฟดับด้วย เพราะแรงดันต่ำหรือผันผวนอาจทำให้หลอดไฟหรี่และเครื่องใช้ไฟฟ้าทำงานผิดปกติ โดยระบบไม่ได้หยุดจ่ายไฟอย่างสมบูรณ์ เหตุลักษณะนี้จึงอาจไม่ปรากฏใน SAIFI หากต้องการจัดอันดับรวมไฟตก จำเป็นต้องมีบันทึกคุณภาพแรงดันเพิ่มเติม

ตารางที่ขาดอยู่ต้องมีอะไรบ้าง

การจัดอันดับที่น่าเชื่อถือควรเปิดข้อมูลรายอำเภออย่างน้อยห้าส่วน ได้แก่ จำนวนครั้งเฉลี่ยที่ไฟดับ ระยะเวลาดับเฉลี่ย จำนวนผู้ใช้ไฟที่ได้รับผลกระทบ การแยกเหตุตามแผนออกจากเหตุขัดข้อง และจำนวนเหตุแรงดันผิดปกติ ทั้งหมดต้องอยู่ในปีเดียวกัน รวมทั้งใช้ขอบเขตพื้นที่บริการที่จับคู่กับเขตการปกครองได้อย่างชัดเจน

เมื่อมีข้อมูลชุดนี้ จึงค่อยเปรียบเทียบได้ทั้ง “ดับบ่อยที่สุด” “ดับนานที่สุด” และ “กระทบประชาชนมากที่สุด” ซึ่งอาจเป็นคนละอำเภอกันทั้งหมด การเปิดเพียงอันดับเดียวโดยไม่บอกตัวชี้วัดจึงให้ภาพระบบไฟฟ้าที่หยาบเกินไป

สิ่งที่ประชาชนทำได้เมื่อไฟมีอาการผิดปกติ

หากเกิดซ้ำ ควรจดวัน เวลา ระยะเวลาที่ดับหรือไฟตก และบ้านใกล้เคียงได้รับผลกระทบหรือไม่ จากนั้นแจ้งหน่วยงานจำหน่ายไฟฟ้าในพื้นที่พร้อมเลขผู้ใช้ไฟหรือจุดสังเกต การมีบันทึกต่อเนื่องช่วยแยกปัญหาภายในบ้านออกจากปัญหาของระบบภายนอก และทำให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบวงจรจ่ายไฟได้ตรงจุดขึ้น

สำหรับเครื่องใช้ที่อ่อนไหว ควรถอดปลั๊กเมื่อแรงดันไม่นิ่ง และรอให้ไฟกลับมาคงที่ก่อนเปิดอุปกรณ์กินกำลังสูงอีกครั้ง สิ่งสำคัญที่สุดคือ อย่าเข้าใกล้สายไฟขาด เสาเอียง หรืออุปกรณ์ที่มีประกายไฟ

คำถามว่าอำเภอใดไฟดับบ่อยที่สุดจึงยังไม่มีชื่อที่ยืนยันได้จากข้อมูลเปิดระดับประเทศ แต่กลับชี้ให้เห็นช่องว่างสำคัญ หากมีการเผยแพร่สถิติรายอำเภอในรูปแบบที่ดาวน์โหลดและตรวจสอบได้ ประชาชนจะไม่ได้เพียงรู้ว่าใครอยู่อันดับไหน แต่ยังมองเห็นว่าพื้นที่ใดควรได้รับการปรับปรุงระบบก่อนด้วย