ฟ้าผ่าเป็นภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นได้รวดเร็ว และไม่จำเป็นต้องรอให้ฝนตกหนักก่อนจึงจะเป็นอันตราย หากได้ยินเสียงฟ้าร้อง แสดงว่าพายุอยู่ใกล้พอที่จะเกิดฟ้าผ่าได้แล้ว สิ่งสำคัญที่สุดคือรีบเข้าไปหลบในอาคารที่มั่นคงหรือรถยนต์หลังคาแข็งทันที

สัญญาณที่บอกว่าควรหาที่หลบทันที

เมื่อเห็นฟ้าแลบ ได้ยินเสียงฟ้าร้อง ท้องฟ้ามืดลง ลมแรง หรือฝนเริ่มตั้งเค้า ควรหยุดกิจกรรมกลางแจ้งและหาที่หลบโดยเร็ว ไม่ควรรอให้ฟ้าผ่าเข้ามาใกล้หรือรอให้รู้สึกชาตามผิวหนังและเส้นผมตั้ง เพราะสัญญาณเหล่านี้อาจไม่เกิดขึ้นก่อนถูกฟ้าผ่าเสมอไป

หลังเสียงฟ้าร้องครั้งสุดท้าย ควรรออย่างน้อย 30 นาที ก่อนกลับออกไปทำกิจกรรมกลางแจ้ง เนื่องจากช่วงเริ่มต้นและช่วงท้ายของพายุยังมีความเสี่ยงอยู่

เมื่ออยู่ภายในอาคาร

แม้อาคารจะปลอดภัยกว่ากลางแจ้ง แต่กระแสไฟจากฟ้าผ่าอาจเดินทางผ่านระบบไฟฟ้า สายสัญญาณ ท่อน้ำ หรือโครงโลหะภายในอาคารได้ จึงควรปฏิบัติดังนี้

• อยู่ห่างจากหน้าต่าง ประตู ระเบียง และช่องเปิดต่าง ๆ

• งดอาบน้ำ ล้างจาน ซักผ้า หรือสัมผัสน้ำประปาระหว่างเกิดพายุ

• หลีกเลี่ยงการใช้อุปกรณ์ที่เสียบกับเต้ารับ เช่น คอมพิวเตอร์ เครื่องซักผ้า และเครื่องใช้ไฟฟ้า

• ห้ามใช้โทรศัพท์บ้านแบบมีสาย แต่โทรศัพท์มือถือและโทรศัพท์ไร้สายสามารถใช้ได้

• ไม่พิงผนังคอนกรีตหรือนอนบนพื้นคอนกรีต เพราะอาจมีเหล็กเสริมที่นำกระแสไฟฟ้าอยู่ภายใน

หากต้องการถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้า ควรทำก่อนพายุเข้ามาถึง ไม่ควรเดินไปจับสายไฟหรือปลั๊กขณะที่กำลังเกิดฟ้าร้องฟ้าแลบ

เมื่ออยู่กลางแจ้ง

ไม่มีพื้นที่กลางแจ้งใดที่ปลอดภัยจากฟ้าผ่าอย่างสมบูรณ์ ทางเลือกที่ดีที่สุดคือเข้าไปในอาคารที่ปิดมิดชิดหรือรถยนต์หลังคาแข็งโดยเร็ว ศาลา เต็นท์ เพิงพัก ป้ายรถประจำทาง หรือโรงรถแบบเปิดไม่ถือเป็นที่หลบฟ้าที่ปลอดภัย

หากยังไปไม่ถึงที่หลบภัย ควรลดความเสี่ยงโดยออกจากพื้นที่สูง เนินเขา สนามโล่ง ชายหาด สระน้ำ แม่น้ำ หรือทะเลทันที ห้ามหลบใต้ต้นไม้สูงหรือต้นไม้ที่ยืนโดดเดี่ยว และอย่าอยู่ใกล้เสาไฟ สายไฟ รั้วลวด หรือสิ่งที่นำไฟฟ้า

วางวัตถุโลหะที่ชูสูงเหนือไหล่ เช่น ร่มโลหะ ไม้กอล์ฟ คันเบ็ด และเครื่องมือช่าง พร้อมทั้งหลีกเลี่ยงการนอนราบกับพื้น หากอยู่กันเป็นกลุ่มให้กระจายออกจากกัน เพื่อลดโอกาสที่หลายคนจะได้รับอันตรายพร้อมกัน

คำแนะนำแบบเก่าที่ให้ย่อตัวหรือหมอบรออยู่กลางแจ้งไม่สามารถทำให้ปลอดภัยจากฟ้าผ่าได้ หน่วยงานพยากรณ์อากาศของสหรัฐฯ เลิกแนะนำท่าดังกล่าวแล้ว โดยเน้นว่าต้องรีบหาทางเข้าอาคารหรือรถยนต์ที่เหมาะสมเป็นหลัก

เมื่ออยู่ในรถยนต์

รถยนต์ที่มีหลังคาแข็งและตัวถังโลหะเป็นที่หลบภัยที่เหมาะสม ให้ปิดประตูและกระจกทุกบาน อยู่ภายในรถ และหลีกเลี่ยงการสัมผัสชิ้นส่วนโลหะหรืออุปกรณ์ที่เชื่อมต่อกับภายนอก

รถยนต์ปลอดภัยเพราะตัวถังและโครงโลหะช่วยนำกระแสไฟไปรอบตัวรถ ไม่ใช่เพราะยางรถยนต์ รถเปิดประทุน รถจักรยานยนต์ รถกอล์ฟ และยานพาหนะแบบเปิดไม่สามารถป้องกันฟ้าผ่าได้

อย่ารีบลงจากรถเพียงเพราะฝนหยุด ควรรออย่างน้อย 30 นาทีหลังได้ยินเสียงฟ้าร้องครั้งสุดท้ายก่อนออกจากรถ

ถ้าพบคนถูกฟ้าผ่า

ผู้ถูกฟ้าผ่าไม่มีประจุไฟฟ้าค้างอยู่ในร่างกาย จึงสามารถสัมผัสตัวและให้ความช่วยเหลือได้อย่างปลอดภัย แต่ต้องระวังไม่ให้ผู้ช่วยตกอยู่ในพื้นที่เสี่ยงต่อฟ้าผ่าซ้ำ

ให้รีบโทรแจ้งสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 บอกสถานที่เกิดเหตุ จำนวนผู้บาดเจ็บ และอาการที่พบ จากนั้นตรวจดูการตอบสนองและการหายใจ หากผู้ประสบเหตุไม่หายใจหรือหายใจผิดปกติ ให้เริ่มทำ CPR และใช้เครื่อง AED หากมี โดยปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่รับแจ้งเหตุจนกว่าทีมกู้ชีพจะมาถึง

แม้ผู้ประสบเหตุจะรู้สึกตัวและดูเหมือนไม่มีบาดแผลรุนแรง ก็ควรได้รับการประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์ เพราะฟ้าผ่าอาจส่งผลต่อหัวใจ ระบบประสาท และทำให้เกิดบาดแผลที่มองเห็นได้ไม่ชัดเจน

สิ่งที่ควรจำให้ขึ้นใจคือ เมื่อได้ยินฟ้าร้อง ให้รีบเข้าอาคาร อย่ารอให้ฝนตกหนักหรือฟ้าผ่าเข้ามาใกล้ เพราะการเข้าที่หลบภัยตั้งแต่เนิ่น ๆ เป็นวิธีลดความเสี่ยงที่สำคัญที่สุด