เปิด 5 จังหวัดที่มีพื้นที่เกษตรกรรมมากที่สุดของไทย ใช้ปลูกพืชอะไรเป็นหลัก

ประเทศไทยมีพื้นที่เกษตรกรรมรวมกว่า 149.7 ล้านไร่ แต่พื้นที่ไม่ได้กระจายเท่ากันทุกจังหวัด บางจังหวัดมีพื้นที่เกษตรกรรมหลายล้านไร่จนกลายเป็นแหล่งผลิตอาหารและพืชเศรษฐกิจขนาดใหญ่ของประเทศ

 

หากใช้ข้อมูล “เนื้อที่ใช้ประโยชน์ทางการเกษตร” ของสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร ปี 2564 ซึ่งเป็นชุดข้อมูลระดับจังหวัดที่สามารถนำมาเปรียบเทียบกันได้ จะพบว่า 5 จังหวัดแรกส่วนใหญ่อยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และมีทั้งพื้นที่นาข้าวและพื้นที่พืชไร่ขนาดใหญ่

 

1. นครราชสีมา — 8.33 ล้านไร่

 

จังหวัดนครราชสีมาครองอันดับหนึ่งอย่างชัดเจน มีพื้นที่ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรประมาณ 8,334,476 ไร่

 

สิ่งที่ทำให้โคราชโดดเด่นคือไม่ได้มีแค่พื้นที่นาข้าว แต่ยังมีพื้นที่พืชไร่ขนาดใหญ่มาก โดยแบ่งเป็นนาข้าวประมาณ 3,846,638 ไร่ และพืชไร่ประมาณ 3,544,775 ไร่

 

พืชไร่ที่สำคัญของจังหวัดคือ มันสำปะหลังและอ้อยโรงงาน ขณะที่ข้าวก็ยังเป็นพืชหลักของพื้นที่เกษตรจำนวนมาก

 

โดยเฉพาะมันสำปะหลัง นครราชสีมาถือเป็นจังหวัดที่มีพื้นที่ปลูกมากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ ข้อมูลสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรพบว่าในปี 2566 จังหวัดมีพื้นที่ปลูกมันสำปะหลังประมาณ 1.33 ล้านไร่ และมีผลผลิตเกือบ 4 ล้านตัน

 

ดังนั้น หากถามว่า “โคราชปลูกอะไรเป็นหลัก” คำตอบไม่ได้มีเพียงข้าว แต่ต้องพูดถึง มันสำปะหลัง อ้อย และข้าว ซึ่งเป็น 3 กลุ่มสำคัญของภาคเกษตรจังหวัด

 

2. อุบลราชธานี — 5.61 ล้านไร่

 

อันดับสองคือจังหวัดอุบลราชธานี มีพื้นที่ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรประมาณ 5,613,865 ไร่

 

จังหวัดนี้แตกต่างจากนครราชสีมาตรงที่พื้นที่เกษตรส่วนใหญ่เป็น นาข้าว โดยมีพื้นที่นาข้าวประมาณ 4,010,974 ไร่ ขณะที่พืชไร่อยู่ที่ประมาณ 506,948 ไร่ และสวนไม้ผลไม้ยืนต้นประมาณ 684,501 ไร่

 

พูดง่าย ๆ คือ หากมองจากโครงสร้างพื้นที่เกษตรของจังหวัด อุบลราชธานีมีภาพของ “เมืองข้าว” อย่างชัดเจน

 

นอกจากข้าวแล้ว ยังมีพืชไร่และไม้ยืนต้นอีกจำนวนมาก แต่พื้นที่นาข้าวที่กินสัดส่วนสูงทำให้การผลิตข้าว โดยเฉพาะข้าวคุณภาพและข้าวหอมมะลิ มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจเกษตรของจังหวัด

 

3. อุดรธานี — 4.48 ล้านไร่

 

จังหวัดอุดรธานีมีพื้นที่ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรประมาณ 4,479,008 ไร่ ติดอันดับ 3 ของประเทศ

 

โครงสร้างพื้นที่เกษตรของอุดรธานีประกอบด้วยนาข้าวประมาณ 1,986,218 ไร่ พืชไร่ประมาณ 1,153,276 ไร่ และสวนไม้ผลหรือไม้ยืนต้นประมาณ 711,627 ไร่

 

จึงถือเป็นจังหวัดที่มีการทำเกษตรค่อนข้างหลากหลาย แต่ ข้าวยังเป็นพื้นที่หลัก ตามด้วยพืชไร่และไม้ยืนต้น

 

นอกจากนี้พื้นที่เกษตรของอุดรธานียังเชื่อมโยงกับการผลิตสินค้าเกษตรเพื่อการค้าในภาคอีสาน ทำให้จังหวัดไม่ได้เป็นเพียงแหล่งปลูกพืช แต่ยังมีบทบาทด้านการรวบรวม แปรรูป และกระจายสินค้าไปยังจังหวัดใกล้เคียง

 

4. นครสวรรค์ — 4.36 ล้านไร่

 

นครสวรรค์มีพื้นที่ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรประมาณ 4,361,135 ไร่

 

จุดเด่นของจังหวัดนี้คือมีทั้งพื้นที่นาข้าวและพื้นที่พืชไร่ขนาดใหญ่ โดยปี 2564 มีนาข้าวประมาณ 2,375,581 ไร่ และพืชไร่ประมาณ 1,545,546 ไร่

 

สำหรับพืชไร่ จังหวัดมีทั้ง มันสำปะหลัง อ้อยโรงงาน และข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ โดยข้อมูลจังหวัดระบุว่าในปีเพาะปลูก 2565 มีพื้นที่ปลูกมันสำปะหลังประมาณ 578,227 ไร่ และอ้อยโรงงานประมาณ 280,907 ไร่

 

นครสวรรค์จึงมีลักษณะพิเศษตรงที่เป็นทั้งพื้นที่ผลิตข้าวขนาดใหญ่และแหล่งพืชไร่สำคัญ อีกทั้งตำแหน่งที่ตั้งยังอยู่บริเวณรอยต่อภาคเหนือกับภาคกลาง ทำให้มีความสำคัญต่อการรวบรวมและกระจายผลผลิตทางการเกษตร

 

5. บุรีรัมย์ — 4.33 ล้านไร่

 

อันดับที่ 5 คือจังหวัดบุรีรัมย์ มีพื้นที่ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรประมาณ 4,326,781 ไร่

 

พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นนาข้าว โดยมีประมาณ 3,159,478 ไร่ ขณะที่พืชไร่อยู่ที่ประมาณ 560,191 ไร่ และสวนไม้ผลหรือไม้ยืนต้นประมาณ 396,778 ไร่

 

บุรีรัมย์จึงเป็นอีกจังหวัดที่มีโครงสร้างเกษตรกรรมพึ่งพาข้าวอย่างชัดเจน โดยเฉพาะ ข้าวหอมมะลิ ซึ่งเป็นสินค้าสำคัญของพื้นที่

 

ข้อมูลสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรยังพบว่า ในปีเพาะปลูก 2565 จังหวัดบุรีรัมย์มีพื้นที่ปลูกข้าวนาปีประมาณ 2.99 ล้านไร่ และพื้นที่ส่วนใหญ่ของข้าวหอมมะลิอยู่ในจังหวัดนี้

 

สรุป 5 จังหวัดพื้นที่เกษตรกรรมมากที่สุด

 

ถ้าเรียงตามพื้นที่ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรในข้อมูลปี 2564 จะได้ดังนี้

 

อันดับ 1 นครราชสีมา — 8.33 ล้านไร่

เด่น: ข้าว มันสำปะหลัง อ้อยโรงงาน

 

อันดับ 2 อุบลราชธานี — 5.61 ล้านไร่

เด่น: ข้าว โดยเฉพาะข้าวหอมมะลิ

 

อันดับ 3 อุดรธานี — 4.48 ล้านไร่

เด่น: ข้าว พืชไร่ ไม้ยืนต้น

 

อันดับ 4 นครสวรรค์ — 4.36 ล้านไร่

เด่น: ข้าว มันสำปะหลัง อ้อย และข้าวโพด

 

อันดับ 5 บุรีรัมย์ — 4.33 ล้านไร่

เด่น: ข้าว โดยเฉพาะข้าวหอมมะลิ และพืชไร่

 

สิ่งที่น่าสนใจคือ พื้นที่เกษตรมากไม่ได้แปลว่าปลูกพืชชนิดเดียวมากที่สุดเสมอไป อย่างนครราชสีมามีพื้นที่พืชไร่เกือบ 3.55 ล้านไร่ ซึ่งใกล้เคียงกับพื้นที่นาข้าว 3.85 ล้านไร่ ทำให้โครงสร้างเกษตรของจังหวัดมีความหลากหลายมาก ขณะที่อุบลราชธานีและบุรีรัมย์มีพื้นที่นาข้าวคิดเป็นสัดส่วนสูงกว่าพืชไร่อย่างชัดเจน

 

เมื่อมองภาพรวมจึงเห็นว่า ภาคอีสานเป็นหัวใจสำคัญของพื้นที่เกษตรกรรมไทย โดยเฉพาะข้าวและพืชไร่ ขณะที่จังหวัดอย่างนครสวรรค์มีบทบาทเชื่อมพื้นที่เกษตรของภาคเหนือกับภาคกลาง

 

และตัวเลขเหล่านี้เป็น “พื้นที่ใช้ประโยชน์ทางการเกษตร” ไม่ใช่พื้นที่จังหวัดทั้งหมด เพราะจังหวัดที่มีพื้นที่ป่า ภูเขา หรือพื้นที่ที่ไม่สามารถทำการเกษตรได้จำนวนมาก อาจมีพื้นที่จังหวัดรวมขนาดใหญ่ แต่ไม่ได้ติดอันดับเมื่อวัดเฉพาะพื้นที่เกษตรกรรม